En Büyük İslami Portal

Harfi Med

2010-10-31T06:42:00.000-07:00

HARF-İ MEDD: Kelime olarak “uzatma harfi” demektir. Uzatma harfleri üç tanedir. Bunlar:

a) Vav b) Ya c) Elif

a) VAV HARFİ : Peki vav harfi ne zaman harfi medd (uzatma harfi ) olur?

- Vav harfi sakin olup kendinden önceki harfin harekesi de ötre olursa, o zaman vav, harf-i medd olur.

(SAKİN: Harekesi olmayan harf demektir = yani üstünü , esresi ve ötresi olmayacak.)Örnekleri görelim:

Kırmızı renkte yazılmış olan vav harflerine dikkat edelim. Göreceksiniz ki bu harflerden hiç birinin harekesi yok ve kendinden önceki harflerin hareksi de, hepsinde “ ÖTRE ” olarak gelmiştir. Peki, iyide bu ne anlama geliyor o zaman? Kardeşlerim bu şu demek; Burada ki “ vav ” harfi , kendinden önceki harfi uzatacak demektir.Öğle ise ne kadar uzatacak? Şimdi buna dikkat edelim: Ağzımızdan “elif “ kelimesi çıkana kadar geçen süre ne kadarsa , bizde o kadar, o harfi uzatacağız. Başka bir değişle, elimizi tamamen açarak bir masanın üzerine koyalım.(avuç içi masaya yapışacak şekilde) sonrada şehadet parmağımızı bir kez havaya kaldırıp – indirelim. İşte biz bu geçen kısa zamana tecvit ilminde “Bir elif miktarı uzatmak ”diyoruz.

O halde şu soruyu hiç unutmayalım: Bir elif miktarı ne demek?

(Şehadet parmağımızı bir kez kaldırıp indirecek kadar geçen zamana bir elif miktarı diyoruz.)

Şimdi yukardaki örneklere bir kez daha bakalım.( sağdan – sola doğru = Arkadaşlar burada daima sizin SAĞINIZ VE SOLUNUZ esas alınmıştır, ekranın değil.) Vav’dan önce hangi harfler gelmiş:

Biz harekesi “ötre” olan bu harfleri okurken bir elif mikdarı uzatarak okuruz.Bunları türkçe olarak gösterirsek şöyle okumalıyız: Nû , Rû ,Mû , Tû , Cû , Kû . Sanıyorum anlaşılmıştır.

b) YA HARFİ: “Ya” harfi ne zaman harfi medd olur? “Ya” harfi sakın olup, kendinden önceki harfin

harekesi “ESRE” Olursa o zaman “Ya “ harfi , harfi medd olur. Yani diğer bir deyişle “Ya ” harfi bir elif

mikdarı uzatılarak okunur. Şimdi örneklerini görelim:

Burada ki “Ya “ harfinden hiç birinin harekesi yoktur. Hepsi sakindirler. “Ya “ harfinin harfi med olması için kendi sakin, kendinden önceki harfin hareksi de “ESRE “ Olması gerekir. Zaten hepsinin harekesi de esredir. Öğle ise biz bu “Ya” harfinden önce gelen, bu harfleri, bir elif miktarı uzatar

Sebebi Med

2010-10-31T06:41:00.000-07:00

SEBEB-İ MEDD: Uzatma sebebi demektir. Bu da iki kısma ayrılır:

a)HEMZE : Harekesi olan “Elif ’e “ hemze denir. Örnek :

b)SÜKUN : Daha önce gördüğümüz gibi , harekesi olmayan ( yani ne esresi, ne ötresi ve nede üstünü olmayan ) harfe biz

Sükun diyoruz. gibi. Bakınız bu harflerin hiç birinin harekesi yoktur.

Dolayısı ile harekesi olmayan harfe sakin harf diyoruz. Burada şunu da ekleyelim: İleride göreceğiz ama yine de belirtelim:

“CEZZİMLİ “ olan harflere de “SÜKUN “ diyoruz.

Mesela: gibi.

Meddi Tabi

2010-10-31T06:39:00.000-07:00

Harfi medden sonra sebeb-i medden hiç bir şey bulunmazsa, o zaman “Medd-i tabii” olur.

Bir elif miktarı uzatmak Vaciptir:

( Daha önceki bilgilerimizden hatırlayalım; harfi medd yani uzatma harfleri üç tane idi. Bunlar :

sebebi meddi de hatırlayalım: hemze = harekli elif ve SÜKUN = harekesiz ve cezzimli harf idi )

Örnekler :

Arkadaşlar sanıyorum sizin de dikkatinizden kaçmamıştır. Aslında daha önce görmüş olduğumuz harfi medd ile Meddi Tabiî aynı şeylerdir. Fark sadece şuradadır. Harfi medden sonra sebebi medden bir şey gelmemiş olacak ki, o zaman meddi tabii olsun. Öğle ise gelin, karışık gibi gelse de, şu cümleyi bilelim: Her meddi tabii harfi medd olur ama her harfi med meddi tabi olmayabilir. Zira harfi medden sonra sebebi medden bir şey gelirse, o zaman meddi tabii olmaz.Burada ki medd harflerinden sonra (Kırmızı ile işaretlenmiş elif,ya ve vav harfleri) sebeb-i Medden hiç bir şey olmadığı için meddi tabii olmuşlardır. Fakat bir de şu örneklere bakalım:

Bakın burada,kırmızı ile yazıp altını çift çizgi ile işaretlediğimiz iki tane medd harfi var. Onlardan sonra da Mavi ile yazdığımız sebeb-i medden “hemze “ gelmiş. Ama sanıyorum dikkatinizden kaçmamış olacak, bakın oradaki işaretli eliflerden sonra , sebebi medden harekeli hemze gelmiş. Öğle ise burası meddi tabi olmaz. Neden ? Çünkü Harfi Medden sonra sebebi medden hiçbir şeyin gelmemesi gerekir. Burada ise “hemze” gelmiştir.

NOT: Medd-i Tabii ne kadar uzatılacak? Bir elif mikdarı uzatılacak. Yani şehâdet parmağımızı birkez kaldırıp indirecek kadar (bir zaman) uzatacağız. Hatırlarsanız, birde demiştik ki; ağzımızdan “Elif “ kelimesi çıkana kadar geçen bir süredir bu.

ÖRNEKLER

Meddi Muttasıl

2010-10-31T06:38:00.000-07:00

Tanımı: Harfi medden sonra sebebi medden ayın ağzı şeklinde ki hemze gelir ve her ikisi de aynı kelimede

bulunursa, o zaman MEDDİ MUTTASIL olur. Meddi muttasılın meddi VACİP’tir.Örneklerle görelim:

Arkadaşlar bakınız burada medd harflerininin altını işaretlemiş bulunuyorum. Dikkat edecek olursanız çift çizgi ile altlarını çizdiğim ve kırmızı ile yazdığımız medd harflerinden sonra, Mavi kalemle yazdığım, sebebi medden ayın ağzı şeklinde ki “hemze” gelmiş ve her ikiside aynı kelimede bulunmuştur. Peki bu meddi muttasılı kaç elif miktarı çekeceğiz? Dört elif miktarı çekeceğiz. Dört elif miktarı ne demek? Dört elif mikdarı demek , elimizi bir masanın üzerine koyacağız ve şehâdet parmağımızı 4 defa, arka arkaya kaldırıp indireceğiz. İşte bu geçen süreye “ Dört elif mikdarı “ uzatma diyoruz.Bir başka deyişle 4 defa elif (Elif elif elif elif) okuyacak kadar geçen süreye 4 elif miktarı denir.

ÖRNEKLER

Meddi Munfasıl

2010-10-31T06:36:00.000-07:00

Medd-i Munfasıl : ( Dört elif miktarı uzatmak caizdir.)

Tanımı: Harfi medden sonra sebebi medden ayın ağzı şeklinde ki hemze DEĞİLDE, DİK ELİF şeklindeki

“hemze” gelir ve harfi meddle ayri ayri kelimelerde bulunursa, o zaman MEDDİ MUNFASIL olur. Meddi munfasılın meddi CÂİZ’dir. Peki caiz ne demektir? Caiz demek , dört elif miktarı çekilse de olur çekilmese de olur. Ancak kıraat imamımız iki elif miktarından aşağı uzatmamıştir. Şimdi bunu örneklerle görelim:

Kırmızı ile yazarak altını çift çizgi ile çizdiğim medd harfinden sonra, mavi ile belirttiğim sebebi medden DİK ELİF gelmiş ve ikisi de ayrı ayrı kelimelerde bulunmuştur. Öğle ise burada MEDDİ MUNFASIL meydana gelmiştir ve 4 elif miktarı çekmekte caizdir. Yani isteyen 2-3-4 elif miktarı çekebilir. Fakat şunu hatırlatmak isteri ki; Bizler İmamı asım ve onun ikinci ravisi olan HAFS ‘a göre okuyoruz ve oda bu tecvidi 4 elif miktarı çekmiştir.Ama dediğim gibi kıraat imamları arasında “ittifak ” sağlanmamıştır.

ÖRNEKLER

Tenvin ve Nun,u Sakin

2010-10-31T06:34:00.000-07:00

Arkadaşlar burada yeni bir tecvid bölümüne başlıyoruz. Ancak öncelikle Tenvin ve Nun’u Sakini görmeliyiz.

a) TENVİN : İki ötre, iki esre ve iki üstüne denir :

b)NUN’U SAKİN : Cezzimli Nun harfine denir :

İdğamı Misleyn

2010-10-31T06:32:00.000-07:00

Aynı harfin iki defa arka arkaya gelerek, birincisinin sakin (cezzimli) ikincisinin harekeli olarak gelmesi durumunda birincisi ikincisine katılarak okunur. İşte biz buna idğamı misleyn diyoruz. Burada bir noktayı önemle

belirtelim ki ; eğer mim ve nun harfleri birbirleri arkasından gelirse o zaman idğamı misleyn maal ğunne olur.

Yani ğunneli idğam olur. Örneklerle görelim :

http://www.farukinet.com/tecvid/089.jpg

Arkadaşlar sanıyorum ki artık sizde ok işaretinin sağında ki bölümün Kur’an-i Kerim deki orijinal bölüm olduğunu , solunda ki bölümün ise sağdaki kısmın tecvitli okunuşu olduğunu biliyorsunuz . Evet , bakınız arka arkaya gelen bu iki harf, okunurken, solda ki bölüm de olduğu gibi, şeddeli okunduğunu ( ama bunun yazılmadığını , sadece tecvitli olarak öğle

okunduğunu) anlamışsınızdır. Arkadaşlar bir de “nun” harfi yine “ nun “ harfine uğrarsa (yani iki nun arka arkaya gelirse) o zaman

idğami misleyn maal ğunne olur. Bunu biraz tutarak okuruz. Örnekle görelim :

Bu iki örneğe bakınız, arka arkaya gelen iki nun , okunurken sanki şeddeli bir nunmuş gibi okuruz.

ÖRNEKLER

İdğam-ı Şemsiyye

2010-10-31T06:29:00.001-07:00

Şemsi harfler 14 tanedir.Lam-ı tarif dediğimiz "EL" takısı bu harflerden biri ile başlayan bir kelimenin

başına gelirse, o takdirde el takısı okunmaz ve el takısından sonra gelen kelime de şeddeli olarak okunur.Şimdi bu ondört harfi görelim:

Bu harflerin kolay hatırda kalması için oluşturulan beyti de yazalım:Yazdığımız bu beytin ilk harfleri idğam-ı şemsiyye harfleri olmuş oluyor:

Bir kelime bu ondört harften biri olan ()"nun" ile başlarsa o takdirde idğam-ı şemsiyye maal ğunne olur.Bu şu demektir: Bizler bu şeddeli "nun" u okurken bir elif miktarı tutarak okuruz.Yani ğunne yaparak okuruz. Örnekleri görelim:

"El" takısı "nun" harfinin dışında kalan diğer ondört harfle başlayan bir kelimenin başına gelirse o takdirde idğam-ı şemsiyye bila ğunne olur.Bu şu demektir:Ğunne yapılmadan ve de tutulmadan seri bir şekilde okunacak demektir.Örneklerle görelim:

Örneklerde görüldüğü gibi " elif lam" takısı dediğimiz " el takısı" şemsi harflerle başlayan kelimelerin başına geldiği için okunmamış ve "el " takısından sonra gelen kelime de şemsi harfler başladığı için şeddeli olarak okunmuştur.

İzharı Kameriyye

2010-10-31T05:20:00.000-07:00

İZHAR-I KAMERİYYE:Kameri harfler 14 tanedir.Lam-ı tarif dediğimiz "EL" takısı bu harflerden biri ile başlayan bir kelimenin başına gelirse, o takdirde el takısı okunur.Şimdi bu ondört harfi görelim:

Bu harflerin kolay hatırda kalması için oluşturulan beyti de yazalım:Yazdığımız bu beytin tüm harfleri izhar-ı kameriyye harfleri olmuş oluyor:

Şimdi örneklerle birlikte görelim:

Örneklerde görüldüğü gibi " elif lam" takısı dediğimiz " el takısı" kameri harflerle başlayan kelimelerin başına geldiği için "el " takısının okunduğunu görüyorsunuz.Kırmızı renk ile renklendirme yaptığımız harflerin kameri harfler olduğunu görüyorsunuz.

Meddi Lazım

2010-10-31T05:18:00.001-07:00

Harf-i med"den sonra aynı kelimede, "sebeb-i med"den "lâzım sükun" bulunursa, Medd-i Lâzım meydana gelir.

Medd-i Lâzım, dört elif miktarı uzatılır. Uzatılması vâciptir.

Meddi Arız

2010-10-31T05:16:00.001-07:00

4. Medd-i Ârız: "Harf-i med"den sonra aynı kelimede, "ârızî sükun" bulunursa, Medd-i Ârız meydana gelir.

Medd-i Ârız'ı iki ya da dört elif miktarı uzatmak câizdir.

Meddi Lin

2010-10-31T05:15:00.001-07:00

5. Medd-i Liyn: "Harf-i liyn"den sonra aynı kelimede sebeb-i med olarak sükûn bulunursa Medd-i Liyn meydana gelir. Harf-i liyn, üzerinde cezim bulunan dir. Ancak, kendilerinden önceki harfin üstünlü olma şartı vardır.

Medd-i liyn"de uzatma, liyn harfi üzerinde yapılır, harekede değil.

ot: "Harf-i liyn"den sonra sebeb-i med olarak gelen sükûn, ârızî sükûn ise; bu taktirde medd-i liyn, medd-i ârız'a benzer. "Harf-i liyn"den sonra sebeb-i med olarak gelen sükûn, lâzım sükûn olursa; o zaman medd-i liyn, medd-i lâzım'a benzer.

İdğam-ı Bila Gunne

2010-10-31T05:11:00.001-07:00

İDĞAM-I BİLÂ GUNNE (Gunnesiz İdgam)

Tenvin veya nûn-i sâkinden sonra yani, harfleri gelirse gunnesiz idgam yapılır. İdgam, katmak demektir. Gunne, genizden gelen sese denir.

Burada, tenvinden sonra harflerinden geldiği için, tenvindeki nun sesi, lâm harfine katılarak okunur.

Tenvinden sonra harflerinden geldiği için, tenvindeki nun sesi, ra harfine katılarak okunur.

İdğam-ı Meal Gunne

2010-10-31T05:10:00.001-07:00

Tenvin veya nûn-i sâkinden sonra , yâni harflerinden biri gelirse gunneli idgam yapılır.

İdğam-ı Mütecaniseyn

2010-10-31T05:08:00.001-07:00

Cinsleri aynı olan harflerin birbirlerine idgam edilmeleridir. Cinsleri aynı olan harfler 8 tanedir.

Üç gruba ayrılırlar:

İdğamı-ı Mütekaribeyn

2010-10-31T05:07:00.001-07:00

Birbirlerine yakınlığı olan harflerin idgam edilmesidir.

Birbirlerine yakınlığı olan harfler 4 tanedir. İki gruba ayrılırlar:

İklab

2010-10-31T05:05:00.001-07:00

Tenvin veya nûn-i sakin’den sonra harfi gelirse iglab yapılır.

İglab, çevirmek demektir. “Nun” sesi “mim”e çevrilir.

Izhar

2010-10-31T05:03:00.003-07:00

İZHAR : Tenvin veya nunu sakinden sonra izhar harflerinden biri gelirse “ izhar “ olur İzhar harfleri altı tane olup aşağıya yazdığımız beytin ilk harflerinden meydana gelir

Şimdi bunları açık olarak olarak yazalım:

Bunları örneklerle birlikte görelim:

Arkadaşlar, dikkat ederseniz burada ilk örnekte tenvinden sonra izhar harflerinden harfi gelmiştir İkinci örnekte de nunu sakinden (cezzimli nundan ) sonra üçüncü örnekte de nunu sakinden sonra izhar harflerinden “ha” harfi gelmiştir Gürüldüğü gibi bu üç örnekten sonra izhar harfleri gelmiştir İzharı okurken ihfa gibi genizden ve
tutularak değil de ; (tenvin ve nunu sakinden sonra gelen izhar harfi olursa) süratli bir şekilde okunur ve hiçbir şekilde tutulma olmaz

ÖRNEKLER

İhfa (İhfa Nedir,İhfa Harfleri Nelerdir)

2010-10-31T04:58:00.000-07:00

İHFA: İhfa, nun sesini genizde gizlemek demektir..
Tenvin veya cezmli nundan sonra aşağıdaki harflerden biri gelirse "nun" sesi genizden söylenir.
Bir buçuk harf miktarı uzatılır.
Bu harfler: ihfa harfleri 15 tanedir..ت ث ج د ذ ز س ش ص ض ط ظ ف ق ك
İhfa harflerini ezberde tutabilmek için şu beyti ezberlemek lazımdır..

صف- ذا- ثنا- جود- شخص- قد- سما- كرما- ضع- ظالما- زد- تقا- دم- طالبا- فترى

İhfanın yapılışı: Dil ucu serbest bırakılarak nun sesinin genizden gelmesiyle yani ğunne ile okumaktır.

Örnek: غَنِيٌّ كَرِيمٌ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ عَنْ صَلاَتِهِمْ

Örnek açıklama: عَنْ صَلاَتِهِمْ derken sakin nundan sonra ihfa harflerinden ص geldiği için ihfa olmuştur.

Mim,i Sakinin Halleri (Sakin Mimin Üç Hali)

2010-10-31T04:53:00.000-07:00

Mîm-i sâkin, üzerinde cezim bulunan “mim”e denir.

1. Mîm-i sakinden sonra “mim” harfi gelirse, idğam-ı misleyn meal gunne denir.

2. Mîm-i sakinden sonra “be” harfi bulunursa dudak ihfâsı olur.

3. Mîm-i sakinden sonra “mim” ve “be” harfleri dışında bir harf bulunsa o zaman ızhar olur.

KALKALE (Vurgulu Okuyuş)

2010-10-31T04:49:00.001-07:00

Kalkale harfleri beş tanedir.

yani

Bu beş harf, sâkin oldukları zaman vurgulu okunurlar. Buna kalkale denir.

Hükmürra (Ra,nın Hükmü)

2010-10-31T04:48:00.000-07:00

“Ra” harfinin okunuş şeklidir.

1. “Ra” harfi, ötre ya da üstünlü olursa kalın okunur.

2. “Ra” harfi, esreli olursa ince okunur.

3. “Ra” harfi kendisi sakin, önceki harf ötreli veya üstünlü olursa kalın, esreli olursa ince okunur.

Kuran-ı Kerimde Bulunan İşaretler

2010-10-31T04:45:00.000-07:00

Kuran-ı kerimde bir takım işaretler vardır bunlar şu şekildedir...

KUR’AN-I KERÎM’DE BULUNAN İŞARETLER
1. Bu gördüğünüz şekil, sûre başlarında bulunur.

İçinde sûrenin adı, âyet sayısı ve nerede nâzil olduğu yazılır.

2. Hizib gülleri. Bu şekil, cüz başlarını, secdeleri ve hizipleri belirtmek için kullanılır.
20 sayfaya bir cüz denir. Her 20 sayfada bulunur ve içinde yazar.

Her cüz 4 hizbe ayrılır. Her cüzün ¼’ünde bu şekil içerisinde yazılmış olarak görürüz.

Bir de Kur’an-ı Kerîm’de 14 yerde secde âyeti vardır. Bu ayetleri belirtmek için yine aynı şekil o ayet hizâsına konur ve içinde yazar.

3. Med-Kasr işaretleri
Med işareti hangi harfin altında bulunuyorsa o harf uzatılır.

Kasr işareti hangi

harfin altında bulunuyorsa, o harf kısa okunur.

4. Vasl işareti
Vasl hemzeleri üzerine konur. Bu hemzeler okunmaz.

5. Katı’ işareti
Vasl edilmemesi, yani muhakkak okunması gereken hemzelerin altına konur.

6. Vasıl nûnu
Sonu tenvinli kelimelerden bir sonraki kelimeye geçişi sağlar.

7. Harfi
Kur’an-ı Kerîm’de harfiyle yazıldığı halde gibi ince okunması gereken yerlerde kullanılır.

8. Secavendler
Ayetlerin nerelerinde durulması ya da geçilmesi gerektiğini belirten işaretlerdir.
Lâzım vakıf: Muhakkak durulması gerektiğini işaret eder.
Mutlak vakıf: Durulması evlâdır.
Câiz vakıf: Hem durmak, hem de geçmek caizdir. Fakat durmak evlâdır.
Mücevvez vakıf: Durmak caiz olmakla beraber, geçmek evlâdır.
Murahhas vakıf: Zarûret halinde durulur.
Lâ vakfı: Durmamak gerektiğine işarettir.
Ayn vakfı: Rükû alâmetidir. Namazda Kur’an okunurken burada rükû yapmanın uygun olduğuna işaret eder.

Tecvid Dersleri Videoları

2010-10-31T04:43:00.000-07:00

En geniş tecvid dersleri videolarını izlemek için devam ediniz....

Sekte

2010-10-31T04:36:00.001-07:00

Kelime anlamı olarak susmak ve iki ses arasını nefes almaksızın ayırmak demektir Geniş anlamı ile sekte nefes almadan sesi kesmeye denirSesin kesilme süresi ise okuyuş tarzımıza bağlıdırAncak normal bir okuyuş tarzına göre bir elif miktarı kadar geçecek bir zaman, nefes almaksızın susulmasına sekte diyoruzLakin az önce belirttiğimiz gibi üç okuyuş tarzına göre(Tahkîk:Ağır okuyuş; Tedvir:Orta halli okuyuş; Hadr ise hızlı okuyuş şekline denir) sektenin duruş zamanı değişir
Tecvid Dersleri: Sekte Kıraat İmamız Asım'a göre Kur'an-i Kerim'de dört yerde sekte vardırBunları, geçtikleri ayetlerle birlikte görelim:

1-KEHF SÜRESİNDE
Arkadaşlar kefh suresinin birinci ve ikinci ayetini görüyorsunuzBirinci ayetin sonu ile ikinci ayetin başındaki kelimeleri mavi olarak yazdıkBirinci kelimeyi okuduktan sonra ikinci ayetin başındaki "kaf " harfine geçmeden önce normal bir okuyuş tarzı ile okuyorsanız bir elif miktarı uzatılacak bir zaman nefesinizi tutarak sessizce kalmalısınızSonra da okumaya devam etmelisinizİşte bu uygulamaya bizler sekte diyoruzSanıyorum sizin de dikkatinizden kaçmamıştırBirinci kelimenin sonundaki kırmızı renkte yazmış olduğumuz tenvinli elifi "ivecen" diye okuduktan sonra bir elif miktarı nefes almadan sessizce bekledikten sonra ikinci kelimenin başındaki kırmızı ile yazdığımız kaf harfi başlayan "kayyimen" kelimesini okuyarak devam ediyoruz

2-YASİN SÜRESİNDE
Yasin Suresinin 52ayetini okurken yeşil renkteki birinci kelime (mim merkadina)bittikten sonra ses ve nefesi bir elif miktarı keserek sessizce bekleriz Daha sonra da mavi olarak yazmış olduğumuz ikinci kelimeyi (haza) okuyarak devam ederiz

3-KIYAME SÜRESİNDE
Kıyame Suresinin 27 ayetini de okurken bir önceki örnekte olduğu gibi birinci kelimeyi (men) okuduktan sonra ses ve nefesimizi bir elif miktarı zaman geçecek kadar bekler daha sonra da mavi olarak yazdığımız ikinci kelimeyi (râk)okumaya devam ederiz

4-MUTAFFİFİN SÜRESİNDE
Son olarak Mütaffifin Suresi 14ayeti görelimBurada yeşil olarak yazdığımız birinci kelimemizi (bel) okuduktan sonra bir elif miktarı geçecek kadar bir süre bekliyoruzDaha sonra da mavi olarak yazdığımız (râne)kelimesini okuyarak yukarıdaki örneklerde olduğu gibi devam ederiz

Risale-i Nur ve Tefsir

2010-10-31T04:26:00.001-07:00

Es-Selâmu aleykum sevgili hocam,
Öncelikle, saygılarımı sunarım. Allah sizden razı olsun. Bendeniz 25 yıldır Nurlarla haşır neşir olmaya çalışan
biriyim.
Bu zaman zarfında başka İslami eserlerden de nacizane istifadeye çalıştım. Son iki yıldır elden geldiğince sizin sohbetlerinizi takip etmeye, eselerinizden karınca kararınca okumaya, yararlanmaya çalışıyorum. Rabb’im, bize faydası dokunan, üzerimizde hakkı olan büyüklerimizden ve siz değerli hocamızdan razı olsun.

Son olarak Vahyin Penceresinden adlı yararlı ve lezzetli programınızda tefsirle ilgili bir sohbetinizi seyrettim. Bir Nur talebesi olarak sohbetin sonunda geçen bahislerle alakalı bazı fikirlerimi arz etmek istiyorum. Üstad hazretleri "…Mekke-i Mükerreme'de dahi -farz-ı muhal olarak- Risale-i Nur'un aleyhinde bir itiraz kutb-u azamdan dahi gelse, Risale-i Nur şakirtleri sarsılmayıp, o mübarek kutb-u azamın itirazını iltifat ve selâm suretinde telâkki edip, teveccühünü de kazanmak için, medar-ı itiraz noktaları o büyük üstadlarına karşı izah etmek, ellerini öpmektir" şeklinde bir uyarıda bulunuyor. Yazacaklarımı bir talebenizin hocasına dersini arz etme makamında kabul ederseniz memnun olurum. Sizi seviyorum, inşallah sözlerimle üzerime düşen vazifeyi ifa etmiş ama sizi üzmemiş olurum.

Aziz hocam, bendenize göre risalelerin en önemli hususiyeti ilhadla mücahedesi ve ilmi kelama yeni bir açılım getirmesi değil, "beyan, burhan ve irfan bilgi sisteminin" tüm imkanlarından yararlanmasıdır. Kendilerinin, "Risale-i Nur, yalnız bir cüz'î tahribatı ve bir küçük haneyi tamir etmiyor. Belki küllî bir tahribatı ve İslâmiyeti içine alan ve dağlar büyüklüğünde taşları bulunan bir muhît kaleyi tamir ediyor. Ve yalnız hususi bir kalbi ve has bir vicdanı ıslaha çalışmıyor. Belki, bin seneden beri tedarik ve teraküm edilen müfsid aletlerle dehşetli rahnelenen kalb-i umumîyi ve efkâr-ı âmmeyi ve umumun ve bâhusus avâm-ı mü'minînin de istinadgâhları olan İslâmî esasların ve cereyanların ve şeâirlerin kırılmasıyla bozulmaya yüz tutan vicdan-ı umumîyi, Kur'ân'ın i'câzıyla ve geniş yaralarını Kur'ân'ın ve imanın ilâçlarıyla tedavi etmeye çalışıyor. Elbette böyle küllî ve dehşetli tahribata ve rahnelere ve yaralara, hakkalyakîn derecesinde, dağlar kuvvetinde hüccetler, cihazlar ve bin tiryak hasiyetinde mücerreb ilaçlar ve hadsiz edviyeler bulunmak gerektir ki, bu zamanda Kur'ân-ı Mucizü'l-Beyânın i'câz-ı mânevîsinden çıkan Risale-i Nur o vazifeyi görmekle beraber, imanın hadsiz mertebelerinde terakkiyat ve inkişafata medardır" şeklinde bir ifadeleri var. Bir başka yerde Risalelerin şahsi kemalata medar olduğunu izah ediyor: "Ehl-i velâyetin amel ve ibadet ve sülûk ve riyazetle gördüğü hakikatler ve perdeler arkasında müşahede ettikleri hakaik-i imaniye, aynen onlar gibi, Risale-i Nur, ibadet yerinde, ilim içinde hakikate bir yol açmış; sülûk ve evrad yerinde, mantıkî burhanlarla ilmî hüccetler içinde hakikatü'l-hakaike yol açmış ve ilm-i tasavvuf ve tarikat yerinde, doğrudan doğruya ilm-i kelâm içinde ve ilm-i akide ve usûlü din içinde bir velâyet-i kübra yolunu açmış ki, bu asrın hakikat ve tarikat cereyanlarına galebe çalan felsefî dalâletlere galebe ediyor, meydandadır". Aşağıdaki metni de aynı bağlamda okumak mümkündür: "Eski zamandan beri ekser yerlerde medrese taifesi tekkeler taifesine serfürû etmiş, yani inkıyat gösterip onlara velâyet semereleri için müracaat etmişler. Onların dükkânlarında ezvâk-ı imaniyeyi ve envâr-ı hakikati aramışlar. Hatta medresenin büyük bir âlimi, tekkenin küçük bir velî şeyhinin elini öper, tâbi olurdu. O âb-ı hayat çeşmesini tekkede aramışlar. Hâlbuki medrese içinde daha kısa bir yol hakikatin envârına gittiğini ve ulûm-u imaniyede daha safi ve daha halis bir âb-ı hayat çeşmesi bulunduğunu ve amel ve ubudiyet ve tarikattan daha yüksek ve daha tatlı ve daha kuvvetli bir tarik-i velâyet ilimde, hakaik-i imaniyede ve Ehl-i Sünnetin ilm-i kelâmında bulunmasını, Risale-i Nur, Kur'ân-ı Mucizü'l-Beyânın mucize-i mâneviyesiyle açmış, göstermiş; meydandadır."

Aziz hocam, Risale-i Nurlar bir yönüyle ilhad hareketine karşı mücahade ve mücadele eder, doğrudur. İlhad ise bugün de bütün şiddetiyle belki daha sinsice ve devam eden bir harekettir. Materyalizm üstadın hayatta olduğu zamankinden farklı araç ve yöntemlerle ve daha farklı bir süreç içinde mülhid yetiştirmeye devam ediyor. Dolayısıyla Nurların o cihetteki hizmeti de devam etmekte. Kim bilir, vazife muhtemelen kıyamete kadar da sürecektir. Ancak, fakire göre, Nurlar sadece bu menhus illetle mücahade etmiyor(du). Göze çarpan vasfı bu olabilir ama ayırıcı vasfının bu olmadığı inancındayım. Asıl, "beyan, burhan ve irfan bilgi sistemlerinin" mühim mevzularının risaleler boyunca işlenmesi bana daha manidar geliyor. İnsan ve mahiyeti, varlık problemi, eşya ve hakikati, kainat insan münasebeti, alemin yaratılış sebebi ve hikmeti, tasavvuf ve vartaları, kelam ilmi, vahdet-i vücud ve vahdet-i şuhud, tevhid, nübüvvet, haşir, adalet, namaz, hac, zekat gibi bir yığın İslami konu ve esasların hikmeti ve izahı, ubudiyet, dua ve davet, teklif, sabır, şükür, ihlas, uhuvvet, ittihad, muhabbetullah, riya, nifak, şirk, adalet, kanaat ve iktisat, cihad, vehhabilik, şia-i hilafet ve şia-i siyaset vb. çok sayıda İslamî, imanî ve Kur'anî hatta tarihî kavram ve mes'eleler de müellif tarafından ele alınmış ve incelenmiştir; ortadadır. Ayrıca, Üstad hazretleri ele aldığı meseleleri işlerken evvela âyet ve sünnetin düsturlarına müracaat etmişlerdir. Elbette, âyetin tefsiri sadedinde muazzam İslamî geleneğin birikimini de kullanmışlardır. Risale ve Lahikalar zengin anekdot, kaynak ve içeriğiyle buna şahittir. Hatta, işin bu yönüyle ilgilenecek ve eser verecek sahib-i himmet zevatı beklemektedir.

Nurlarla alakalı mevzularda belki hissi olabiliyoruz, doğrudur. Fakat aziz hocam, eserler sadece Türkiye'de sadece Nurcularca okumuyor. Bilakis tüm dünyada, İslam âlimlerinden avama kadar onbinlerce insan tarafından okunuyor, hüsnü kabul görüyor, onları irşad ediyor ve kendine bağlıyor. Onlara yetiyor, kifayet ediyor. Bu teveccühün ilhadla mücadeleye haşredilmesinin noksan olacağı kanaatindeyim. İslam tarihi boyunca bir şeyhin, bir hocanın ya da bir medresenin etrafında kümelenen insanları görmek mümkündür; ancak bildiğim kadarıyla sadece bir eserin etrafında bu denli hararet ve iştiyakla toplanılması Nurlara nasip olmuş bir keyfiyettir. Gerçi bir esere bu kadar bağlı olmak ilim adamları mabeyninde tenkit de edilebiliyor ama bu belki de bir inayet ve ikram eseridir, Nurların imtiyazına ve makbuliyetine bir alamettir ki, "nereden baktığımıza bağlı".

Yeri gelmişken, Nurların değil, üstadın nazara verilmesi gerektiğini söylüyordunuz ki, bunu bizzat müellif hazretleri sıkı sıkıya men etmiş ve hikmeti ise birçok bağlamda uzun uzun anlatılmıştır. Belki, cesaret, şecaat ve tavizsiz tavrını işlemek anlamında kullandınız; bu yönüyle bir eksiklik hissettiniz, bilemiyorum. O noktada haklı olduğunuz durumlar olabilir. Zira o cihet Nurlardan ziyade eserleri okuyanların yorumlarıdır. Zaten farklı davranışları, tepkileri, hattı hareketleri olan Nurcular da yok değildir. Kendi tavırlarının gerekçeleri ne, niyetleri ne ona da bakmak lazım gibime geliyor.

Aziz hocam, içinde yer alan ilmî mevzuların çeşitliliğine ve bu mevzuların işlenişinde kullanılan malzemenin büyüklüğüne rağmen Risaleler tefsir ilminin bilinen sistematiğine, kalıplarına uymuyor diye bütünüyle 'tefsir dairesi' haricinde değerlendirilmemeli zannındayım. Malumunuz, üstad, kimi zaman kendinden nedenlerle, kimi zaman bir hadise veya sual sebebiyle, bir nevi 'zuhuratla' önüne gelen mevzuları, serlevha ettiği âyet(ler)in ışığı altında ve sünnet çerçevesinde işlemiştir. "Bu âyetin yüzer vecihlerinden bir vechi de…" diyerek konuyu âyetin ışığında işleyen müellifin bir nevi tefsir yaptığını söylemek, "bu asla bir tefsir değildir" demekten daha makuldür diye düşünmekteyim. Bilmiyorum, yanılıyor muyum? Ayrıca, Nurların telifi zamanında yanında Kur'an'dan başka müracaat edebileceği bir eser bulunmayan hazret, zihnini neredeyse tamamen tecrit etmiş, sadece ve sadece Kur'an’a müracaat eylemiştir dersek sadece duygusal davranmış olmayız. Zira, bu bir realitedir. Risalelerdeki konuların tefsir ilim disiplinine uygun olmayan tertip ve işlenişinin nedenleri arasında müellif hazretlerinin sistemli bir ilmi tahsile tabi olmamasının, Nur Risalelerinin evvel emirde irşada mütevakkıf ve birbirinden çok farklı konularla alakalı olmasının rolü olabilir. Netice itibariyle, mahsusen tefsir yazıyor değildi. Diğer taraftan, bu bir yöntem olarak da değerlendirilebilir. Böyle 'serazat' bir yöntemin tercih edilmesinde müellifin kastı ve iradesi söz konusudur diye bile düşünülebilir. Bunlar makul bir şekilde açıklanabilecek noktalardır. Şekilsellikle de alakalı bu konular Nurların birçok yerinde tefsir yapıldığı iddiasına ne denli gölge düşürür, bilemiyorum. Bendenize göre Nur müellifi Risaleler boyunca kimi zaman doğrudan, kimi zaman istikarî yöntemle, kimi zaman paralel ve çapraz okumalarla ayat-ı Kur'an'ı tefsir etmişlerdir. Elbette tüm Kur'an'ı tefsir etmiştir şeklinde bir iddiada bulunmuyorum.

İlim disiplini çerçevesinde ve şahsi kanaat bakımından üstad hazretleri bir müfessir olarak görülmeyebilir. Ancak onu bir müfessir olarak görenler içinde sadece bağlıları değil, aynı zamanda tefsir ilmiyle alakadar olan kimi âlimler de var. Bunların üstadı yer yer "Seyyidü'l- Müfessirin", "İmam Nursi" şeklinde andıklarını, O'nun tefsir cihetini tartıştıklarını hatırlıyorum. Dolayısıyla, Risale-i Nur'u "bir nevi tefsir" şeklinde ele alan yaklaşımların sadece bağlılarına ait, tamamen "duygusal" bir bakış olduğunu ileri sürmek, ulemadan O'nu bir müfessir olarak görenlerin de olduğunu belirtmek kaydıyla şahsi bir görüş olarak okunabilir ve her şahsi görüş gibi bu da bir görüştür. Ancak, 'hak yalnızca budur' demek nev'inden olursa, bilemiyorum… Ortada farklı mülahazalar varken konuyu bir yanıyla ortaya koymak elbette Nur talebelerini incitiyor. Netice itibariyle bir gönül vermişlik de var.

Aziz hocam, bir de şunu söyleyeyim ki, risaleleri bir nevi tefsir olarak isimlendirmek Nur talebelerinin şahsi görüşlerinden kaynaklanmıyor. Üstadın ifadeleri Risalelerin bir nevi tefsir olarak sayılabileceğini söylüyor. Sonuçta ilim sahibi bir zat, demek ki dayandığı bir görüş var.
- "…Ve gördüğünüz meziyetler benim değil, Risale-i Nur'undur. O da Kur'ân-ı Hakîmin bir hakikatinin bir tefsiridir"
- "…Hem madem yazılan Sözler onun bir nevi tefsiridir. Ve o risaleler ki, hakaik-i Kur'âniye’nin malıdır ve hakikatleridir"
- "…Ben lâyık değilim. Haddim de değil. Ben bir hizmetkârım; çekirdek gibi çürüdüm, gittim. Risale-i Nur ise, Kur'ân-ı Hakîmin tefsiridir, manasıdır"
- "...Risale-i Nur bu asırda Kur'ân-ı Hakîmin bir mucize-i mâneviyesi, hakiki, yüksek ve parlak bir tefsiridir"
- "…Bu benim değil, Risale-i Nur'un kerametidir. Risale-i Nur ise, Kur'ân'ın malıdır ve tefsiridir"
- "…Saniyen: 'Risale-i Nur, Kur'ân'ın çok kuvvetli, hakiki bir tefsiridir' tekrarla dediğimizden, bazı dikkatsizler tam manasını bilmediğinden bir hakikati beyan etmeye bir ihtar aldım. O hakikat şudur: tefsir iki kısımdır: Birisi malum tefsirlerdir ki, Kur'ân'ın ibaresini ve kelime ve cümlelerinin manalarını beyan ve izah ve ispat ederler. İkinci kısım tefsir ise, Kur'ân'ın imanî olan hakikatlerini kuvvetli hüccetlerle beyan ve ispat ve izah etmektir. Bu kısmın pekçok ehemmiyeti var. Zahir malûm tefsirler, bu kısmı bazen mücmel bir tarzda derc ediyorlar. Fakat Risale-i Nur, doğrudan doğruya bu ikinci kısmı esas tutmuş, emsalsiz bir tarzda muannid filozofları susturan bir manevî tefsirdir"

İşârâtü'l - İ'caz adlı eserle alakalı bir iki hususu da arzetmek istiyorum. Malumunuz, üstad hazretleri İşârâtü'l - İ'caz adlı eserini " Kur'anın bir tefsiri olarak değil, -şayet kabule mazhar olursa- tefsirin bazı vecihlerine bir kaynak olmak üzere kemal ehli zatların nazarlarına arz ediyorum" şeklinde takdim etmiştir. Söz konusu eser için , "Kur'an’ın bir tefsiri değildir" demek suretiyle kesip atmak ayrıdır; "Kur'anî bir hususiyet olan ve bu nedenle tefsirlerde yer alması gereken unsurlardan biri olan ' i'caz' ekseninde bazı âyetleri tefsir etmektedir", "bazı ayatın bazı vecihlerinin tefsiridir" veya "tefsire örneklik etmek üzere sınırlı sayıda âyet tefsir edilmiştir, tüm Kur'an’ın tefsiri değildir" demek bütün bütün ayrıdır. Bilmiyorum, çok mu yanlış düşünüyorum. Üstelik eser her ne kadar i'caz bahsindeyse de, müellifinin o tarihlerde cihad farizasıyla meşgul olmaları ve arkasından gelen olaylar nedeniyle zamanın ve imkânın ancak elverdiği 33 âyet öncesi ve sonrasıyla kelime, cümle ve harflerle hatta zaman zaman bütün bir Ku'an’la ilişkilendirilerek yazılmış, bir çok durumda âyetler başka diğer âyetlerle ilişkilendirilerek anlam derinliği zenginleştirilmiş, iman, yakin, ahiret gibi kavramlar ilk defa yeri geldiğinde uzun uzun ve doyurucu bilgilerle açıklanmıştır. Okuduğumuz kadarıyla, eserin tarz olarak yer yer orijinallikler içerdiği, muhteviyat bakımından da zaman zaman orijinal yaklaşımlar gösterdiği işin erbabı tarafından ifade ediliyor.

Hz. Üstad, risaleleri bir nevi tefsir olmaklığı yönüyle nazara veriyordu ama tefsir konusunda zamanımızda bir boşluk olduğunu da söylüyordu. Kendileri, bilhassa bu zamanda "ferdin fehminden çıkan bir tefsir, Kur'an’ın şanına yakışır bir tefsir olamaz. Çünkü her insanın kendine has bir meslek ve meşrebi olduğundan, nadiren taassuptan kurtulabilir" demek suretiyle çağımızda nasıl bir tefsire ihtiyaç olduğuna işaret etmiş, müfessirlerin meslek ve meşrep farklılıklarının bir yönüyle olumsuz tarafına dikkat çekmiştir. Yine O, "Kur'an’ı tefsir edecek zat, âli bir deha, nafiz bir içtihad, kâmil bir velayet sahibi olmalıdır. Bu ise günümüzde ancak, ruhların imtizaç ve tesanüdünden, fikirlerin telahük ve teavününden, kalplerin karşılıklı ihlâs ve samimiyetinden meydana gelen bir "şahs-ı manevi"de bulunur. 'Cüz'de bulunmayan küll'de bulunur' sırrıyla, bir topluluğun çalışmasında görülen iştihad eserleri ve velayet özelliği, çoğu kere o topluluğu meydana getiren fertlerde tek tek görülmez" diyerek tefsir için bir teklif yapıyor. Üstad hazretleri âyetlerin tefsir sadedinde "yüzer vücuhundan bir vechi" diyerek bir taraftan meselesini Kur'an'ın ayatına dayandırıyor, diğer taraftan da ayatın tefsirini inhisarı altına almıyor. Bu babda son olarak, Muhakemat isimli eserini bir tefsir mukaddemesi olarak hazırladığı da malumunuzdur.

Üstada ilişkin eleştirilerden biri de cifir ve ebced hesabıyla alakalı konularla meşgul olması... Onun yalnızlığı nedeniyle böyle konularla ilgilendiği şeklindeki yorumunuza büyük ölçüde katılıyorum. Cifir ve ebcedle alakalı olarak kendisi de bu şekilde yorumlanabilecek sözler söylemiştir. Bununla birlikte, cifir ve ebced konusunda yazılmış eserlerde bu ilimlerin muhaliflerini ve muhalefet nedenlerini görmenin yanında muvafakat edenleri ve muvafakatlarının gerekçelerinin de görüyoruz. Abdulkadir Badıllı ağabey bu konuda derli toplu bir risaleyi neşretmişti. Yani, birçok İslami konuda olduğu üzere, mevzu bir yönüyle tartışmalı. Kaldı ki üstadın bu ilimlerle alakalı olarak yazdıklarının tebei nitelikte olduğu risaleler bir bütün olarak ele alındığında hemen görülecektir.

Her neyse... Vaktinizi çok aldım. Hakkınızı helâl edin. Nurcusu, tarikatçısı birçok meşrep ve mesleğe mensup insan sizi dinliyor. Allah sizden razı olsun. Küfür ve ilhadın kol gezdiği, lakaytlığın alabildiğine yerleştiği bir zamanda bir şekilde İslama hizmet etmekte olan kesimlerle ilgili olarak bardağın dolu tarafının nazara verilmesi, yeni münakaşalar açmaktan ya da eski münakaşaları gündeme getirmekten daha iyi olmaz mı desem bilmem ki çok mu ileri gitmiş olurum. Mektubuma son verirken hürmet ve muhabbetlerimi arz ediyorum. Allah'ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun.
Ve aleyküm selam ve rahmetullah sevgili mü’min kardeşim,

1. Risalenizi son satırına kadar okudum. Sadık bir talebenin üstadına olan samimi hissiyyatını ve derin muhabbetini her satırında müşahade ettim. Bunu hor görmek şöyle dursun, hoş görmek de şöyle dursun, takdirle karşılıyorum. Herkesin nefsinin peşine düşüp hevasını üstad edindiği bir çağda, bazı müslümanların üstadlarına edeb-i tam ve hüsn-i teveccühle bağlanmış olmaları takdire şayandır.

2. Üstadını savunan talebeyi severim. Bu bir tür istifade hakkıdır. Siz de üstadınızın üzerinizdeki hakkını gözeten biri olarak bunu yapıyorsunuz. Bu sizin veçhenizden olan bitenin izahıdır. Ama bir de savunmaya medar olan muhatabın veçhesinden bakmakta faide vardır. Adalet ve itidal bunu gerektirir. O da, fakirin üstada haksızlık etmeyi aklının ucundan dahi geçirmeyen, onu hep minnet, şükran ve muhabbetle anan biri olarak adalet ve itidal dairesi içinde ilmi bir tahlile tabi tutarım. Ona olan sevgi ve hürmetimi hep beyan ederim. Bunu onun müfrit şakirtlerine (sizi tenzih ederim) yaranmak için falan değil -ki fakirin böyle bir endişesi hiç olmamıştır- sadece üstadın şeriatı ğarraya ve dini mübini İslam’a kıtlık yıllarında yaptığı o büyük hizmetlere bu ümmetin bir müntesibi olarak herkes gibi borçlu hissetmesindendir.

3. Fakir üstadla ilgili ne zaman ağzını açmışsa, "Nurcular" içerisinden üstadı savunma refleksiyle haydarane naralarla sell-i seyf eden birileri hemen çıkar. Bunlar içinden üstadı savunmak adına hakaret edenleri mi, hatta küfredenleri mi, iftira edenleri mi, karalayanları mı, ne ararsan hepsi çıkar. Taassubun ne merdut bir ifrit olduğunu bildiğimden, innallahe maassabirin der geçerim. Üstad adına da üzülürüm tabii. Şakird vardır yüz akıdır, şakird vardır yüz karası. Üç üstad serlevhalı makalelerimi kaleme aldığımda da bunlarla karşılaşmıştım. Hele üstadın avukatıyım diyen bir tanesi cehl-i mürekkebini üstüme başıma fışkırtarak nur bahçesinde bitmiş hüda-yi nabit bir ebucehil karpuzu olduğunu ortaya koymuştu da "Böylesi de olurmuş" demiştim. Sizin nazik ve latif üslûbunuzu görünce "elhamdülillah" dedim ve ekledim: "İşte üstada lâyık bir talebe…". Tefsir sahasında söylediklerinizi de fart-ı muhabbetten kaynaklanan zelleler cümlesinden görüp size dua ettim. Rabb’im Üstad'ı, tüm üstadları, sizi ve biz acizi tevfikine refik etsin.

4. Tabi ki burada "Vahyin Penceresi’nden/Tefsir özel" programında söylediklerimi tekrar etmeyi lüzumsuz bulurum. Orada söyledim. Söylediklerimin her cümlesinin altında ömrüm vardır. Onlar haybeden söylenmiş sözler değildir. Sadece kitaplar okunarak öğrenilmiş şeyler de değildir. Hesabı acıyla, sancıyla, ıstırapla verilmiştir. Herkes söylediklerinin ve söylemesi gerekip de söylemediklerinin hesabını bir gün gelecek Allah'a verecektir. O zaman herkes hem kendi gerçek değerini hem de sevdiklerinin Allah katındaki değerini ayne'l-yakin görüp öğrenecektir. O zamana kadar bizlere düşen birbirimizin imanına muhabbet, izzet ve şerefine hürmet, hukukuna riayet gerektir. Ölmüşlerimizi savunalım. Ama ölmüşlerimizi savunmak için dirilerimizi manen öldürmek, onların kanına girmek zorunda değiliz.

5. Sizi tanımadığım için tenzih ederim. Fakat Risaleler ve onlar içerisinde yer alan İ'cazu'l-Kur'an gibi eserler hakkında, risaleler dışında kitap okumamış, hatta risaleler dışında kitap okumanın gereksizliğine inanmış, "bu bize yeter gerisine hacet yok" diye düşünmüş insanların söyledikleri ilmiyyata değil hissiyyata dahildir. Bu tür sözlere sadece tebessüm edilir. Orada söz bitmiştir. Söyleyecek ve söylenecek de bir şey yoktur. Bu eserler hakkında konuşanları üçe ayırmak lazım: Yandaşlar, karşıtlar ve mütehassıslar. İlk ikisinin görüşleri zıt olsa da esasta aynı kefede değerlendirilir. Kaldı ki İbn Abidin'in dediği gibi "Âlimin cahil hakkındaki şahadeti makbul değildir". Bu şahadet ister lehte ister aleyhte olsun. Hayranlıkla nefret arasında gizli bir illet bağı vardır.

Sözün özü: Ömrünü tefsir ilmine vakfetmiş bir Kur'an talebesi olarak fakir risalelerin ve İ'cazu'l-Kur'an'ın tersil ilmindeki yeri ve ilmi değeri konusunda bir şey söyleyemeyecekse, bunu söyleyince birilerinin şerrinden -sizi tenzih ediyorum- emin olamayacaksa, "Söyletmen, urun"cu takımının hücumuna uğrayacaksa, işbu durum Risaleler'in başına gelebilecek en büyük felakettir. Hadislerin bile "cerh" ve "tadili" yapılırken Risaleler'deki sözlerin cerh ve tadilini yapmayalım mı? Aziz ve Merhum Üstad'a izafe edilecek her tür mükemmellik, erişilemezlik, hatasızlık, biriciklik atfı, bizzat üstadın düşünce dünyasına yabancıdır, merduttur ve matruttur.

Allah bizi insaf, adalet ve itidalden mahrum bırakmasın.

Vesselam, veddua, velmahabbe...

Kaynak : Mustafa İslamoğlu

VAKF (Durmak)

2010-10-31T04:25:00.000-07:00

VAKF (Durmak)

Durulan kelimenin sonunda harf-i med bulunuyorsa, gerek durunca ve gerekse geçince o kelime aynı okunur. Meselâ:

Kelimenin sonu iki üstün olunca “A” sesiyle uzatarak durulur.

Kelimenin sonu iki esre, iki ötre, üstün, esre, ötre olursa hareke düşer ve kelimenin sonu sâkin olur.

Peygamberimiz s.a.v den Nasihatler

2010-10-31T04:23:00.001-07:00

Ashâb-ı Kirâm’dan Ebû Zerr hazretleri bir gün Peygamber Efendimize: “Bana tavsiyede bulun yâ Rasûlallah”
diye ricâda bulununca Peygamber Efendimiz Hz. Ebû Zerr’e şu nasîhatlerde bulundu:

— Sana Allah’tan korkmanı tavsiye ederim. Çünkü Allah korkusu her işin başıdır.

— Kur’ân’ı oku, Allah’ın zikrine sarıl. Çünkü zikrullah senin için yeryüzünde ışık, gökte de saklanan bir azıktır.

— Sakın çok gülme. Zîrâ çok gülmek kalbi öldürür, yüzünün nûrunu söndürür.

— Çok konuşmamaya çalış çünkü bu, şeytanın senden uzaklaşması için bir vesîle, dînini koruman hususunda bir yardımcıdır.

— Fakirleri sev, onlarla hemdem ol.

— Senden aşağıdakilere bak, senden üstünlerine bakma. Bu, Allah’ın sana verdiği nimetleri küçümsememen için en uygun yoldur.

— Acı da olsa hakkı söyle.

— Bildiğin kusurların seni, halkın eksikliklerini araştırmaktan alıkoysun. Yaptığın bir işi, başkaları yaptığında kızma. Kendi noksanlarını görmeyip, insanların ayıplarıyla meşgul olman, irtikâb etmekte olduğun bir fiili insanlar yaptığında kendilerine kızman ayıp olarak sana yeter, dedi ve eliyle göğsüne vurarak:

— Ey Ebû Zerr! Tedbir gibi akıl, günahlardan sakınmak gibi verâ, güzel ahlak gibi servet yoktur, buyurdu. (Hayatü’s-Sahâbe 4-206/207)

Hz.Ömer Nasihatleri

2010-10-30T02:03:00.000-07:00

1. Sana kötülük yapan kimseyi ona iyilik yaparak cezâlandır.

2. Hakîkatı anlayana kadar din kardeşinin davranışını iyiye yor.

3. Müslüman kardeşinin ağzından çıkan bir lakırdıyı iyiye yorman mümkün oldukça kötüye yorma.

4. Kendini töhmet altında bırakacak işlere mübâşeret eden, kendisi hakkında kötü düşünenleri kınamasın.

5. Sırrını gizleyen murâdına erer.

6. Sâdık arkadaşlar edin, gölgelerinde yaşarsın. Çünkü sâdık dostlar, huzurlu anlarda süs, sıkıntılı demlerde silahtır.

7. Seni ölüme götürse de doğruluktan ayrılma.

8. Seni ilgilendirmeyen işe karışma.

9. Henüz vukû’ bulmamış şeylerden sorma.

10. İhtiyâcını, onu gidermeni istemeyenlere iletme.

11. Yalan yere yemîni hafîfe alma, Allah seni helâk eder.

12. Kötülüklerini öğrenmek düşüncesiyle de olsa fâcirlerle arkadaş olma.

13. Düşmanlarından uzak dur.

14. Güvenmediğin dostlarından sakın. Güvenilir kimse de Allah’tan korkandır.

15. Mezarlıklarda derin saygı içinde ol.

16. Tâat ânında kendini zavallı gör.

17. Günah işlemek istersen sonunu düşün.

18. Herhangi bir işinde, Allah’tan korkanlarla istişâre et. Zîrâ Allah: Meâlen “Allah’tan, kulları arasında yalnız âlimler korkar,” buyurur. (Hayatü’s-Sahâbe 4-209/211)

Risale-i Nur ve Tefsir

2010-10-30T01:59:00.001-07:00

Selâmun aleykum sevgili hocam,
Öncelikle, saygılarımı sunarım. Allah sizden razı olsun. Bendeniz 25 yıldır Nurlarla haşır neşir olmaya çalışan
biriyim.
Bu zaman zarfında başka İslami eserlerden de nacizane istifadeye çalıştım. Son iki yıldır elden geldiğince sizin sohbetlerinizi takip etmeye, eselerinizden karınca kararınca okumaya, yararlanmaya çalışıyorum. Rabb’im, bize faydası dokunan, üzerimizde hakkı olan büyüklerimizden ve siz değerli hocamızdan razı olsun.

Son olarak Vahyin Penceresinden adlı yararlı ve lezzetli programınızda tefsirle ilgili bir sohbetinizi seyrettim. Bir Nur talebesi olarak sohbetin sonunda geçen bahislerle alakalı bazı fikirlerimi arz etmek istiyorum. Üstad hazretleri "…Mekke-i Mükerreme'de dahi -farz-ı muhal olarak- Risale-i Nur'un aleyhinde bir itiraz kutb-u azamdan dahi gelse, Risale-i Nur şakirtleri sarsılmayıp, o mübarek kutb-u azamın itirazını iltifat ve selâm suretinde telâkki edip, teveccühünü de kazanmak için, medar-ı itiraz noktaları o büyük üstadlarına karşı izah etmek, ellerini öpmektir" şeklinde bir uyarıda bulunuyor. Yazacaklarımı bir talebenizin hocasına dersini arz etme makamında kabul ederseniz memnun olurum. Sizi seviyorum, inşallah sözlerimle üzerime düşen vazifeyi ifa etmiş ama sizi üzmemiş olurum.

Aziz hocam, bendenize göre risalelerin en önemli hususiyeti ilhadla mücahedesi ve ilmi kelama yeni bir açılım getirmesi değil, "beyan, burhan ve irfan bilgi sisteminin" tüm imkanlarından yararlanmasıdır. Kendilerinin, "Risale-i Nur, yalnız bir cüz'î tahribatı ve bir küçük haneyi tamir etmiyor. Belki küllî bir tahribatı ve İslâmiyeti içine alan ve dağlar büyüklüğünde taşları bulunan bir muhît kaleyi tamir ediyor. Ve yalnız hususi bir kalbi ve has bir vicdanı ıslaha çalışmıyor. Belki, bin seneden beri tedarik ve teraküm edilen müfsid aletlerle dehşetli rahnelenen kalb-i umumîyi ve efkâr-ı âmmeyi ve umumun ve bâhusus avâm-ı mü'minînin de istinadgâhları olan İslâmî esasların ve cereyanların ve şeâirlerin kırılmasıyla bozulmaya yüz tutan vicdan-ı umumîyi, Kur'ân'ın i'câzıyla ve geniş yaralarını Kur'ân'ın ve imanın ilâçlarıyla tedavi etmeye çalışıyor. Elbette böyle küllî ve dehşetli tahribata ve rahnelere ve yaralara, hakkalyakîn derecesinde, dağlar kuvvetinde hüccetler, cihazlar ve bin tiryak hasiyetinde mücerreb ilaçlar ve hadsiz edviyeler bulunmak gerektir ki, bu zamanda Kur'ân-ı Mucizü'l-Beyânın i'câz-ı mânevîsinden çıkan Risale-i Nur o vazifeyi görmekle beraber, imanın hadsiz mertebelerinde terakkiyat ve inkişafata medardır" şeklinde bir ifadeleri var. Bir başka yerde Risalelerin şahsi kemalata medar olduğunu izah ediyor: "Ehl-i velâyetin amel ve ibadet ve sülûk ve riyazetle gördüğü hakikatler ve perdeler arkasında müşahede ettikleri hakaik-i imaniye, aynen onlar gibi, Risale-i Nur, ibadet yerinde, ilim içinde hakikate bir yol açmış; sülûk ve evrad yerinde, mantıkî burhanlarla ilmî hüccetler içinde hakikatü'l-hakaike yol açmış ve ilm-i tasavvuf ve tarikat yerinde, doğrudan doğruya ilm-i kelâm içinde ve ilm-i akide ve usûlü din içinde bir velâyet-i kübra yolunu açmış ki, bu asrın hakikat ve tarikat cereyanlarına galebe çalan felsefî dalâletlere galebe ediyor, meydandadır". Aşağıdaki metni de aynı bağlamda okumak mümkündür: "Eski zamandan beri ekser yerlerde medrese taifesi tekkeler taifesine serfürû etmiş, yani inkıyat gösterip onlara velâyet semereleri için müracaat etmişler. Onların dükkânlarında ezvâk-ı imaniyeyi ve envâr-ı hakikati aramışlar. Hatta medresenin büyük bir âlimi, tekkenin küçük bir velî şeyhinin elini öper, tâbi olurdu. O âb-ı hayat çeşmesini tekkede aramışlar. Hâlbuki medrese içinde daha kısa bir yol hakikatin envârına gittiğini ve ulûm-u imaniyede daha safi ve daha halis bir âb-ı hayat çeşmesi bulunduğunu ve amel ve ubudiyet ve tarikattan daha yüksek ve daha tatlı ve daha kuvvetli bir tarik-i velâyet ilimde, hakaik-i imaniyede ve Ehl-i Sünnetin ilm-i kelâmında bulunmasını, Risale-i Nur, Kur'ân-ı Mucizü'l-Beyânın mucize-i mâneviyesiyle açmış, göstermiş; meydandadır."

Aziz hocam, Risale-i Nurlar bir yönüyle ilhad hareketine karşı mücahade ve mücadele eder, doğrudur. İlhad ise bugün de bütün şiddetiyle belki daha sinsice ve devam eden bir harekettir. Materyalizm üstadın hayatta olduğu zamankinden farklı araç ve yöntemlerle ve daha farklı bir süreç içinde mülhid yetiştirmeye devam ediyor. Dolayısıyla Nurların o cihetteki hizmeti de devam etmekte. Kim bilir, vazife muhtemelen kıyamete kadar da sürecektir. Ancak, fakire göre, Nurlar sadece bu menhus illetle mücahade etmiyor(du). Göze çarpan vasfı bu olabilir ama ayırıcı vasfının bu olmadığı inancındayım. Asıl, "beyan, burhan ve irfan bilgi sistemlerinin" mühim mevzularının risaleler boyunca işlenmesi bana daha manidar geliyor. İnsan ve mahiyeti, varlık problemi, eşya ve hakikati, kainat insan münasebeti, alemin yaratılış sebebi ve hikmeti, tasavvuf ve vartaları, kelam ilmi, vahdet-i vücud ve vahdet-i şuhud, tevhid, nübüvvet, haşir, adalet, namaz, hac, zekat gibi bir yığın İslami konu ve esasların hikmeti ve izahı, ubudiyet, dua ve davet, teklif, sabır, şükür, ihlas, uhuvvet, ittihad, muhabbetullah, riya, nifak, şirk, adalet, kanaat ve iktisat, cihad, vehhabilik, şia-i hilafet ve şia-i siyaset vb. çok sayıda İslamî, imanî ve Kur'anî hatta tarihî kavram ve mes'eleler de müellif tarafından ele alınmış ve incelenmiştir; ortadadır. Ayrıca, Üstad hazretleri ele aldığı meseleleri işlerken evvela âyet ve sünnetin düsturlarına müracaat etmişlerdir. Elbette, âyetin tefsiri sadedinde muazzam İslamî geleneğin birikimini de kullanmışlardır. Risale ve Lahikalar zengin anekdot, kaynak ve içeriğiyle buna şahittir. Hatta, işin bu yönüyle ilgilenecek ve eser verecek sahib-i himmet zevatı beklemektedir.

Nurlarla alakalı mevzularda belki hissi olabiliyoruz, doğrudur. Fakat aziz hocam, eserler sadece Türkiye'de sadece Nurcularca okumuyor. Bilakis tüm dünyada, İslam âlimlerinden avama kadar onbinlerce insan tarafından okunuyor, hüsnü kabul görüyor, onları irşad ediyor ve kendine bağlıyor. Onlara yetiyor, kifayet ediyor. Bu teveccühün ilhadla mücadeleye haşredilmesinin noksan olacağı kanaatindeyim. İslam tarihi boyunca bir şeyhin, bir hocanın ya da bir medresenin etrafında kümelenen insanları görmek mümkündür; ancak bildiğim kadarıyla sadece bir eserin etrafında bu denli hararet ve iştiyakla toplanılması Nurlara nasip olmuş bir keyfiyettir. Gerçi bir esere bu kadar bağlı olmak ilim adamları mabeyninde tenkit de edilebiliyor ama bu belki de bir inayet ve ikram eseridir, Nurların imtiyazına ve makbuliyetine bir alamettir ki, "nereden baktığımıza bağlı".

Yeri gelmişken, Nurların değil, üstadın nazara verilmesi gerektiğini söylüyordunuz ki, bunu bizzat müellif hazretleri sıkı sıkıya men etmiş ve hikmeti ise birçok bağlamda uzun uzun anlatılmıştır. Belki, cesaret, şecaat ve tavizsiz tavrını işlemek anlamında kullandınız; bu yönüyle bir eksiklik hissettiniz, bilemiyorum. O noktada haklı olduğunuz durumlar olabilir. Zira o cihet Nurlardan ziyade eserleri okuyanların yorumlarıdır. Zaten farklı davranışları, tepkileri, hattı hareketleri olan Nurcular da yok değildir. Kendi tavırlarının gerekçeleri ne, niyetleri ne ona da bakmak lazım gibime geliyor.

Aziz hocam, içinde yer alan ilmî mevzuların çeşitliliğine ve bu mevzuların işlenişinde kullanılan malzemenin büyüklüğüne rağmen Risaleler tefsir ilminin bilinen sistematiğine, kalıplarına uymuyor diye bütünüyle 'tefsir dairesi' haricinde değerlendirilmemeli zannındayım. Malumunuz, üstad, kimi zaman kendinden nedenlerle, kimi zaman bir hadise veya sual sebebiyle, bir nevi 'zuhuratla' önüne gelen mevzuları, serlevha ettiği âyet(ler)in ışığı altında ve sünnet çerçevesinde işlemiştir. "Bu âyetin yüzer vecihlerinden bir vechi de…" diyerek konuyu âyetin ışığında işleyen müellifin bir nevi tefsir yaptığını söylemek, "bu asla bir tefsir değildir" demekten daha makuldür diye düşünmekteyim. Bilmiyorum, yanılıyor muyum? Ayrıca, Nurların telifi zamanında yanında Kur'an'dan başka müracaat edebileceği bir eser bulunmayan hazret, zihnini neredeyse tamamen tecrit etmiş, sadece ve sadece Kur'an’a müracaat eylemiştir dersek sadece duygusal davranmış olmayız. Zira, bu bir realitedir. Risalelerdeki konuların tefsir ilim disiplinine uygun olmayan tertip ve işlenişinin nedenleri arasında müellif hazretlerinin sistemli bir ilmi tahsile tabi olmamasının, Nur Risalelerinin evvel emirde irşada mütevakkıf ve birbirinden çok farklı konularla alakalı olmasının rolü olabilir. Netice itibariyle, mahsusen tefsir yazıyor değildi. Diğer taraftan, bu bir yöntem olarak da değerlendirilebilir. Böyle 'serazat' bir yöntemin tercih edilmesinde müellifin kastı ve iradesi söz konusudur diye bile düşünülebilir. Bunlar makul bir şekilde açıklanabilecek noktalardır. Şekilsellikle de alakalı bu konular Nurların birçok yerinde tefsir yapıldığı iddiasına ne denli gölge düşürür, bilemiyorum. Bendenize göre Nur müellifi Risaleler boyunca kimi zaman doğrudan, kimi zaman istikarî yöntemle, kimi zaman paralel ve çapraz okumalarla ayat-ı Kur'an'ı tefsir etmişlerdir. Elbette tüm Kur'an'ı tefsir etmiştir şeklinde bir iddiada bulunmuyorum.

İlim disiplini çerçevesinde ve şahsi kanaat bakımından üstad hazretleri bir müfessir olarak görülmeyebilir. Ancak onu bir müfessir olarak görenler içinde sadece bağlıları değil, aynı zamanda tefsir ilmiyle alakadar olan kimi âlimler de var. Bunların üstadı yer yer "Seyyidü'l- Müfessirin", "İmam Nursi" şeklinde andıklarını, O'nun tefsir cihetini tartıştıklarını hatırlıyorum. Dolayısıyla, Risale-i Nur'u "bir nevi tefsir" şeklinde ele alan yaklaşımların sadece bağlılarına ait, tamamen "duygusal" bir bakış olduğunu ileri sürmek, ulemadan O'nu bir müfessir olarak görenlerin de olduğunu belirtmek kaydıyla şahsi bir görüş olarak okunabilir ve her şahsi görüş gibi bu da bir görüştür. Ancak, 'hak yalnızca budur' demek nev'inden olursa, bilemiyorum… Ortada farklı mülahazalar varken konuyu bir yanıyla ortaya koymak elbette Nur talebelerini incitiyor. Netice itibariyle bir gönül vermişlik de var.

Aziz hocam, bir de şunu söyleyeyim ki, risaleleri bir nevi tefsir olarak isimlendirmek Nur talebelerinin şahsi görüşlerinden kaynaklanmıyor. Üstadın ifadeleri Risalelerin bir nevi tefsir olarak sayılabileceğini söylüyor. Sonuçta ilim sahibi bir zat, demek ki dayandığı bir görüş var.
- "…Ve gördüğünüz meziyetler benim değil, Risale-i Nur'undur. O da Kur'ân-ı Hakîmin bir hakikatinin bir tefsiridir"
- "…Hem madem yazılan Sözler onun bir nevi tefsiridir. Ve o risaleler ki, hakaik-i Kur'âniye’nin malıdır ve hakikatleridir"
- "…Ben lâyık değilim. Haddim de değil. Ben bir hizmetkârım; çekirdek gibi çürüdüm, gittim. Risale-i Nur ise, Kur'ân-ı Hakîmin tefsiridir, manasıdır"
- "...Risale-i Nur bu asırda Kur'ân-ı Hakîmin bir mucize-i mâneviyesi, hakiki, yüksek ve parlak bir tefsiridir"
- "…Bu benim değil, Risale-i Nur'un kerametidir. Risale-i Nur ise, Kur'ân'ın malıdır ve tefsiridir"
- "…Saniyen: 'Risale-i Nur, Kur'ân'ın çok kuvvetli, hakiki bir tefsiridir' tekrarla dediğimizden, bazı dikkatsizler tam manasını bilmediğinden bir hakikati beyan etmeye bir ihtar aldım. O hakikat şudur: tefsir iki kısımdır: Birisi malum tefsirlerdir ki, Kur'ân'ın ibaresini ve kelime ve cümlelerinin manalarını beyan ve izah ve ispat ederler. İkinci kısım tefsir ise, Kur'ân'ın imanî olan hakikatlerini kuvvetli hüccetlerle beyan ve ispat ve izah etmektir. Bu kısmın pekçok ehemmiyeti var. Zahir malûm tefsirler, bu kısmı bazen mücmel bir tarzda derc ediyorlar. Fakat Risale-i Nur, doğrudan doğruya bu ikinci kısmı esas tutmuş, emsalsiz bir tarzda muannid filozofları susturan bir manevî tefsirdir"

İşârâtü'l - İ'caz adlı eserle alakalı bir iki hususu da arzetmek istiyorum. Malumunuz, üstad hazretleri İşârâtü'l - İ'caz adlı eserini " Kur'anın bir tefsiri olarak değil, -şayet kabule mazhar olursa- tefsirin bazı vecihlerine bir kaynak olmak üzere kemal ehli zatların nazarlarına arz ediyorum" şeklinde takdim etmiştir. Söz konusu eser için , "Kur'an’ın bir tefsiri değildir" demek suretiyle kesip atmak ayrıdır; "Kur'anî bir hususiyet olan ve bu nedenle tefsirlerde yer alması gereken unsurlardan biri olan ' i'caz' ekseninde bazı âyetleri tefsir etmektedir", "bazı ayatın bazı vecihlerinin tefsiridir" veya "tefsire örneklik etmek üzere sınırlı sayıda âyet tefsir edilmiştir, tüm Kur'an’ın tefsiri değildir" demek bütün bütün ayrıdır. Bilmiyorum, çok mu yanlış düşünüyorum. Üstelik eser her ne kadar i'caz bahsindeyse de, müellifinin o tarihlerde cihad farizasıyla meşgul olmaları ve arkasından gelen olaylar nedeniyle zamanın ve imkânın ancak elverdiği 33 âyet öncesi ve sonrasıyla kelime, cümle ve harflerle hatta zaman zaman bütün bir Ku'an’la ilişkilendirilerek yazılmış, bir çok durumda âyetler başka diğer âyetlerle ilişkilendirilerek anlam derinliği zenginleştirilmiş, iman, yakin, ahiret gibi kavramlar ilk defa yeri geldiğinde uzun uzun ve doyurucu bilgilerle açıklanmıştır. Okuduğumuz kadarıyla, eserin tarz olarak yer yer orijinallikler içerdiği, muhteviyat bakımından da zaman zaman orijinal yaklaşımlar gösterdiği işin erbabı tarafından ifade ediliyor.

Hz. Üstad, risaleleri bir nevi tefsir olmaklığı yönüyle nazara veriyordu ama tefsir konusunda zamanımızda bir boşluk olduğunu da söylüyordu. Kendileri, bilhassa bu zamanda "ferdin fehminden çıkan bir tefsir, Kur'an’ın şanına yakışır bir tefsir olamaz. Çünkü her insanın kendine has bir meslek ve meşrebi olduğundan, nadiren taassuptan kurtulabilir" demek suretiyle çağımızda nasıl bir tefsire ihtiyaç olduğuna işaret etmiş, müfessirlerin meslek ve meşrep farklılıklarının bir yönüyle olumsuz tarafına dikkat çekmiştir. Yine O, "Kur'an’ı tefsir edecek zat, âli bir deha, nafiz bir içtihad, kâmil bir velayet sahibi olmalıdır. Bu ise günümüzde ancak, ruhların imtizaç ve tesanüdünden, fikirlerin telahük ve teavününden, kalplerin karşılıklı ihlâs ve samimiyetinden meydana gelen bir "şahs-ı manevi"de bulunur. 'Cüz'de bulunmayan küll'de bulunur' sırrıyla, bir topluluğun çalışmasında görülen iştihad eserleri ve velayet özelliği, çoğu kere o topluluğu meydana getiren fertlerde tek tek görülmez" diyerek tefsir için bir teklif yapıyor. Üstad hazretleri âyetlerin tefsir sadedinde "yüzer vücuhundan bir vechi" diyerek bir taraftan meselesini Kur'an'ın ayatına dayandırıyor, diğer taraftan da ayatın tefsirini inhisarı altına almıyor. Bu babda son olarak, Muhakemat isimli eserini bir tefsir mukaddemesi olarak hazırladığı da malumunuzdur.

Üstada ilişkin eleştirilerden biri de cifir ve ebced hesabıyla alakalı konularla meşgul olması... Onun yalnızlığı nedeniyle böyle konularla ilgilendiği şeklindeki yorumunuza büyük ölçüde katılıyorum. Cifir ve ebcedle alakalı olarak kendisi de bu şekilde yorumlanabilecek sözler söylemiştir. Bununla birlikte, cifir ve ebced konusunda yazılmış eserlerde bu ilimlerin muhaliflerini ve muhalefet nedenlerini görmenin yanında muvafakat edenleri ve muvafakatlarının gerekçelerinin de görüyoruz. Abdulkadir Badıllı ağabey bu konuda derli toplu bir risaleyi neşretmişti. Yani, birçok İslami konuda olduğu üzere, mevzu bir yönüyle tartışmalı. Kaldı ki üstadın bu ilimlerle alakalı olarak yazdıklarının tebei nitelikte olduğu risaleler bir bütün olarak ele alındığında hemen görülecektir.

Her neyse... Vaktinizi çok aldım. Hakkınızı helâl edin. Nurcusu, tarikatçısı birçok meşrep ve mesleğe mensup insan sizi dinliyor. Allah sizden razı olsun. Küfür ve ilhadın kol gezdiği, lakaytlığın alabildiğine yerleştiği bir zamanda bir şekilde İslama hizmet etmekte olan kesimlerle ilgili olarak bardağın dolu tarafının nazara verilmesi, yeni münakaşalar açmaktan ya da eski münakaşaları gündeme getirmekten daha iyi olmaz mı desem bilmem ki çok mu ileri gitmiş olurum. Mektubuma son verirken hürmet ve muhabbetlerimi arz ediyorum. Allah'ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun.
Ve aleyküm selam ve rahmetullah sevgili mü’min kardeşim,

1. Risalenizi son satırına kadar okudum. Sadık bir talebenin üstadına olan samimi hissiyyatını ve derin muhabbetini her satırında müşahade ettim. Bunu hor görmek şöyle dursun, hoş görmek de şöyle dursun, takdirle karşılıyorum. Herkesin nefsinin peşine düşüp hevasını üstad edindiği bir çağda, bazı müslümanların üstadlarına edeb-i tam ve hüsn-i teveccühle bağlanmış olmaları takdire şayandır.

2. Üstadını savunan talebeyi severim. Bu bir tür istifade hakkıdır. Siz de üstadınızın üzerinizdeki hakkını gözeten biri olarak bunu yapıyorsunuz. Bu sizin veçhenizden olan bitenin izahıdır. Ama bir de savunmaya medar olan muhatabın veçhesinden bakmakta faide vardır. Adalet ve itidal bunu gerektirir. O da, fakirin üstada haksızlık etmeyi aklının ucundan dahi geçirmeyen, onu hep minnet, şükran ve muhabbetle anan biri olarak adalet ve itidal dairesi içinde ilmi bir tahlile tabi tutarım. Ona olan sevgi ve hürmetimi hep beyan ederim. Bunu onun müfrit şakirtlerine (sizi tenzih ederim) yaranmak için falan değil -ki fakirin böyle bir endişesi hiç olmamıştır- sadece üstadın şeriatı ğarraya ve dini mübini İslam’a kıtlık yıllarında yaptığı o büyük hizmetlere bu ümmetin bir müntesibi olarak herkes gibi borçlu hissetmesindendir.

3. Fakir üstadla ilgili ne zaman ağzını açmışsa, "Nurcular" içerisinden üstadı savunma refleksiyle haydarane naralarla sell-i seyf eden birileri hemen çıkar. Bunlar içinden üstadı savunmak adına hakaret edenleri mi, hatta küfredenleri mi, iftira edenleri mi, karalayanları mı, ne ararsan hepsi çıkar. Taassubun ne merdut bir ifrit olduğunu bildiğimden, innallahe maassabirin der geçerim. Üstad adına da üzülürüm tabii. Şakird vardır yüz akıdır, şakird vardır yüz karası. Üç üstad serlevhalı makalelerimi kaleme aldığımda da bunlarla karşılaşmıştım. Hele üstadın avukatıyım diyen bir tanesi cehl-i mürekkebini üstüme başıma fışkırtarak nur bahçesinde bitmiş hüda-yi nabit bir ebucehil karpuzu olduğunu ortaya koymuştu da "Böylesi de olurmuş" demiştim. Sizin nazik ve latif üslûbunuzu görünce "elhamdülillah" dedim ve ekledim: "İşte üstada lâyık bir talebe…". Tefsir sahasında söylediklerinizi de fart-ı muhabbetten kaynaklanan zelleler cümlesinden görüp size dua ettim. Rabb’im Üstad'ı, tüm üstadları, sizi ve biz acizi tevfikine refik etsin.

4. Tabi ki burada "Vahyin Penceresi’nden/Tefsir özel" programında söylediklerimi tekrar etmeyi lüzumsuz bulurum. Orada söyledim. Söylediklerimin her cümlesinin altında ömrüm vardır. Onlar haybeden söylenmiş sözler değildir. Sadece kitaplar okunarak öğrenilmiş şeyler de değildir. Hesabı acıyla, sancıyla, ıstırapla verilmiştir. Herkes söylediklerinin ve söylemesi gerekip de söylemediklerinin hesabını bir gün gelecek Allah'a verecektir. O zaman herkes hem kendi gerçek değerini hem de sevdiklerinin Allah katındaki değerini ayne'l-yakin görüp öğrenecektir. O zamana kadar bizlere düşen birbirimizin imanına muhabbet, izzet ve şerefine hürmet, hukukuna riayet gerektir. Ölmüşlerimizi savunalım. Ama ölmüşlerimizi savunmak için dirilerimizi manen öldürmek, onların kanına girmek zorunda değiliz.

5. Sizi tanımadığım için tenzih ederim. Fakat Risaleler ve onlar içerisinde yer alan İ'cazu'l-Kur'an gibi eserler hakkında, risaleler dışında kitap okumamış, hatta risaleler dışında kitap okumanın gereksizliğine inanmış, "bu bize yeter gerisine hacet yok" diye düşünmüş insanların söyledikleri ilmiyyata değil hissiyyata dahildir. Bu tür sözlere sadece tebessüm edilir. Orada söz bitmiştir. Söyleyecek ve söylenecek de bir şey yoktur. Bu eserler hakkında konuşanları üçe ayırmak lazım: Yandaşlar, karşıtlar ve mütehassıslar. İlk ikisinin görüşleri zıt olsa da esasta aynı kefede değerlendirilir. Kaldı ki İbn Abidin'in dediği gibi "Âlimin cahil hakkındaki şahadeti makbul değildir". Bu şahadet ister lehte ister aleyhte olsun. Hayranlıkla nefret arasında gizli bir illet bağı vardır.

Sözün özü: Ömrünü tefsir ilmine vakfetmiş bir Kur'an talebesi olarak fakir risalelerin ve İ'cazu'l-Kur'an'ın tersil ilmindeki yeri ve ilmi değeri konusunda bir şey söyleyemeyecekse, bunu söyleyince birilerinin şerrinden -sizi tenzih ediyorum- emin olamayacaksa, "Söyletmen, urun"cu takımının hücumuna uğrayacaksa, işbu durum Risaleler'in başına gelebilecek en büyük felakettir. Hadislerin bile "cerh" ve "tadili" yapılırken Risaleler'deki sözlerin cerh ve tadilini yapmayalım mı? Aziz ve Merhum Üstad'a izafe edilecek her tür mükemmellik, erişilemezlik, hatasızlık, biriciklik atfı, bizzat üstadın düşünce dünyasına yabancıdır, merduttur ve matruttur.

Allah bizi insaf, adalet ve itidalden mahrum bırakmasın.

Vesselam, veddua, velmahabbe...

Kaynak : Mustafa İslamoğlu

Peygamberler Tarihi

2010-10-30T01:56:00.001-07:00

Soru 1 : Allah (c.c.)’ın emir ve yasaklarını insanlara haber veren, kendisine yeni bir kitap ve yeni bir şeriat gönderilmeyip

de kendinden önceki peygamberlerin kitabı ve şeriatı ile amel eden Peygamberlere ne ad verilir?
Cevap : Nebi.
Soru 2 : Kendisine yeni bir kitap ve yeni bir şeriat verilerek insanları hak yola çağırmak için gönderilen
peygamberlere ne ad verilir?
Cevap : Resul.

Soru 3 : Diğer peygamberlere göre bir derece daha üstün olan peygamberlere Ulul-Azm denir.
Ulul-Azm olan peygamberler hangileridir?
Cevap : Hz. Nuh (a.s.), Hz. İbrahim (a.s.), Hz. Musa (a.s.), Hz. İsa (a.s.) ve Hz.Muhammed (s.a.v.).
Soru 4 : Kur’an’ı Kerim’de ismi geçen peygamberler kaç tanedir?
Cevap : 28 tane olup 3 tanesinin veli mi yoksa peygamber mi olduğu hususunda ihtilaf vardır.

Soru 5 : Vahiy ne demektir?
Cevap : Yüce Allah (c.c.)’ın dilediğini peygamberlere yine dilediği tarzda indirmesine denir.

Soru 6 : Vahyin geliş şekilleri kaç tanedir ve nelerdir?
Cevap : 7 çeşittir:
a- Rüya şeklinde
b- Melek görülmeksizin peygamberin kalbine bildirilmesi
c- Vahiy meleğinin insan suretinde gelmesi
d- Bir uğultu şeklinde gelmesi
e- Cebrail’in gerçek surette gelmesi
f- Göklerin üstünde, perde arkasından hitapta bulunulması
g- Melek bulunmadan peygambere direk hitap şeklinde olması.

Soru 7 : Peygamberlerde peygamberlik gelmeden önce görülen ve nübüvvetin temellerini kuvvetlendiren
harikuladelikler görülmesine ne ad verilir? (Mesela; Peygamberimiz (s.a.v.)’i bir bulutun takip etmesi gibi.)
Cevap : İrhasat.

Soru 8 : Peygamberlerin unutarak yaptıkları çok küçük hatalara ne ad verilir?
Cevap : Zelle.

Soru 9 : Peygamberlerin sıfatları nelerdir?
Cevap : a- Sıdk; Doğruluk, b- Emanet; Güvenilirlik, c- Tebliğ; Allah (c.c.)’dan aldığı emirleri tam olarak bildirmek,
d- Fetanet; Akıllı olmak, e- İsmet; Günahsız olmak.

Soru 10: Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in diğer peygamberlerden ayrılan özellikleri nelerdir?
Cevap : a- Peygamberlerin sonuncusudur, b- İnsanların ve cinlerin peygamberidir,
c- Getirdiği şeriatın kıyamete kadar geçerli olması.

Soru 11: Cesedi topraktan yaratılmış ve cennette yaşamış ve dünyaya gönderilmiş, beşeriyetin babası ve ilk
peygamberdir. Lakabı Safiullah olan, kendisine on sahife emirler ve yasaklar şeklinde verilen Hz. Şit (a.s.)’ın
da babası olan, 930 yıl yaşamış olan, cenazesi Ebu Kubeys dağına defnedilen, insanların ve peygamberlerin de
ilki olan (annesiz ve babasız olan insan) kimdir?
Cevap : Hz. Adem (a.s.).

Soru 12: Hz. Adem (a.s.)’a Allah (c.c.) şöyle dedi: “Arşımın alt hizasında benim bir haremim (yasak bölgem) vardır,
sen git ve benim için bir beyt (mabet) yap ve tavaf et, beni zikret.” Hz. Adem (a.s.)’da bu beyti (Kabe’yi)
beş ayrı dağın taşlarını getirerek inşa etti. Bu dağlar hangileridir.
Cevap : a- Tur-i Sina, b- Tur-i Zeyta (zeytun), c- Lübnan, d- Cudi, e- Hira.

Soru 13: Hz. Adem (a.s.)’ın eşi ve beşeriyetin annesi kimdir ve nasıl yaratılmıştır?
Cevap : Hz. Havva’dır ve Hz. Adem (a.s.)’ın iveği kemiğinden yaratılmıştır.

Soru 14: Hz. Adem (a.s.)’ın ilk çocuklarının isimleri nelerdir?
Cevap : İlk ve ikinci çocukları ikiz doğmuşlardır. İlk ikizler; Kabil ile kız kardeşi Lubut, ikinci ikizler ise;
Habil ile kız kardeşi İklima’dır.

Soru 15: İnsanlık tarihinde kıskançlık sebebiyle kardeşini öldürerek ilk katil olan insan aynı zamanda ilk şirk koşan
ve Allah (c.c.)’dan başka ateşe tapan ilk insandır. Çünkü şeytan ona gelerek şöyle dedi:
“Kardeşinin kurbanını Hz. Allah onun ateş yakması ve ibadet etmesi sebebiyle kabul etti, sen de böyle yap.”
Bu ifadelere inanarak ateş yakıp ilk defa puta tapmış olan insan ve ilk katil kimdir?
Cevap : Kabil.

Soru 16: Babası Hz. Adem (a.s.), annesi Hz. Havva olan ve kendisine 50 sahife indirilen bir peygamberdir.
Kendisine Hibetullah (Allah (c.c.)’ın hibesi) yani Kabil kardeşi Habil’i kıskanarak öldürdükten sonra
Hz. Adem (a.s.)’a oğlu Habil’in yerine Allah (c.c.)’ın verdiği hibe denilen, 912 yıl yaşamış insanlığın
ikinci peygamberinin adı nedir?
Cevap : Hz. Şit (Sis) (a.s.).

Soru 17: İnsanlığın üçüncü peygamberi, kendisine 30 sahife verilen bir peygamberdir.
İlk defa ok ve yay kullanan, ilk yazı yazan, ilk defa dikiş diken, kendisine elbise dikerek giyen,
ilk defa yıldızlar ilmini başlatan ve diri iken göğe yükseltilen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İdris (a.s.).

Soru 18: Kur’an’ı Kerim’de 27 defa ismi geçen, 1050 yıllık ömre sahip Ulul-Azm peygamberlerdendir.
Kendisine inanmayan kavmine ilahi azap geleceği için Allah (c.c.)’ın emriyle gemi inşa edip,
kendisine inananları, tüm hayvan çiftlerinden de birer çift olmak üzere yanına alarak Kurtararak
beşeriyetin ikinci babası olarak bilinen ikinci Adem kimdir?
Cevap : Hz. Nuh (a.s.).

Soru 19: İnsanlığın ikinci babası olarak bilinen Hz. Nuh (a.s.)’ın gemiye binen ve insanlık kendilerinden türemiş olan
üç oğlu vardı. Bu üç evlat üç ırkın babası olmuş, yeryüzünde bugüne kadar var olan ırklar da bunlardan
türemiştir. Hz. Nuh (a.s.) bu üç oğlunun isimleri ve hangi ırkın babası olduklarını söyleyiniz?
Cevap : a- Sam; Arapların babası, b- Yafes; Rumların babası, c- Ham; Habeşlerin babasıdır.

Soru 20: Nuh Tufanından sonra bir kavim var ki, sapıklık içersinde yaşıyorlardı. Allah (c.c.)
bu kavmi azgınlıklarından dolayı “Sarsar Rüzgarı” ile helak etti. Bu kavmin İrem adıyla
meşhur bağları ve bahçeleri vardı. Bu kavmin ve bu kavme gelen peygamberin adını söyleyiniz?
Cevap : Ad kavmi ve Hz. Hud (a.s.).

Soru 21: Atalarının başına gelen belaları unutmuş bir kavim vardı ki, soygun, vurgun, yol kesicilik onlarda alışkanlık
haline gelmişti. Putçuluk hat safhaya ulaşmış, kayaları oyup evler yaparak bir medeniyet kurmuşlardı.
Kendilerine gelen peygamber sarp kayaların içinden Allah (c.c.)’ın izniyle mucize olarak bir deve çıkartmış,
ama onlar devenin bacaklarının keserek öldürmüşlerdi. Bu olay üzerine kendilerine üç gün mühlet verilir ve
sonunda bir Sayha (bir çığlık) gelir ve iman etmeyenlerin hepsi helak olurlar. Bu kavim ve bunları irşat eden
peygamber kimdir?
Cevap : Semut kavmi ve Hz. Salih (a.s.).

Soru 22: Ulul-Azm peygamberlerden olup, Nemrut döneminde yaşamış, kendisine 10 sahife verilmiş, Azer’in oğlu olup
kendisine Allah (c.c.)’ın dostu anlamına gelen Halilullah lakabı verilen bir peygamberdir. Halkı sapıtan
Nemrut’a karşı mücadele etmiş, putları inkar edip Nemrut tarafından ateşe atılmış fakat, Allah (c.c.)’ın izni ile
ateş bir gülistan olmuştur. Oğlu İsmail’i Allah (c.c.)’ın emri üzere Rabbin rızası için kurban etmekten
çekinmediği için kendisine Allah (c.c.) tarafından kurban için koç ikram edilmiş, 80 yaşında sünnet olarak
zürriyetine bu sünnet kendisinden kalmıştır. Kendisini ateşe atan Nemrut ise bir sivrisinek belasıyla helak
olmuştur. Bizim de milletinden olduğumuz bu peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İbrahim (a.s.).

Soru 23: Hz. İbrahim (a.s.)’ın oğlu olan bir peygamberdir. Amerikalıları 50 yıl boyunca irşada çalışmış olan,
çocukluğunda Mekke çölünde annesi onun için Safa ve Merve tepeleri arasında koşuşarak su ararken
Allah (c.c.) onun ayakları altından bugün hacılarımızın içtiği Zemzem suyunu çıkartarak ümmete onun sebebi ile
hediye edildiği, babasının adağı üzerine kurban olunması, istendiğinde tereddüt etmeden Allah (c.c.) için bıçağın
altına yatan ve bu sadakati sebebi ile de kurban için koç ikram edilen peygamber ve annesi kimdir?
Cevap : Hz. İsmail (a.s.), annesi, Hz. Hacer validemizdir.

Soru 24: Beytullah (Kabe)’nın ilk yapılışı ve ondan sonraki yapılması ve onarılması kimler tarafından yapılmıştır?
Cevap : a) İlk defa Allah (c.c.)’ın emri ile melekler inşa etmişlerdir,
b) İkinci kez Hz. Adem (a.s.) tarafından yapılmıştır,
c) Hz. Adem (a.s.)’ın oğlu Hz. Şit (a.s.) tarafından ilk defa taş ve çamurla yapılmıştır,
d) Dördüncü defa Hz. İbrahim (a.s.) ve oğlu Hz. İsmail (a.s.) tarafından yapılmıştır.

Soru 25: Hz. İbrahim (a.s.)’ın yüz yaşlarında iken yaklaşık doksan yaşlarında olan hanımı Sare’den
olma ve Şam ile Filistin halkına peygamber olarak gönderilen, Beni İsrail’e gönderilen tüm
peygamberleri kendi soyundan gelen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İshak (a.s.).

Soru 26: Hz. İbrahim (a.s.)’ın kardeşi Harran’ın oğlu olan bir peygamber var ki, tek başına bir şeriat getirmemiş ama
Hz. İbrahim (a.s.)’ın şeriatıyla iman etmiştir. Peygamber olarak gönderildiği halk dünyadaki en pis ameli
işliyorlardı. Çünkü bu amel için Peygamber Efendimiz (s.a.v.): “Lut kavminin amelini işleyene Allah lanet etsin”
“Lut kavminin amelini işleyen kimse melundur” buyurmuştur. Tepelerine, işledikleri suç sebebiyle taş yağmuru
yağdıran, şehirlerinin altı üstüne çevrilen halkın ismini ve bu belaya uğradıkları amelin adını söyleyiniz?
Cevap : Sodom halkı ve Livata (Eş cinsellik, Homoseksüellik).

Soru 27: Hz. İshak (a.s.)’ın oğlu, Hz. Yusuf (a.s.)’ın babası, lakabı ise “İsrail” olan ve soyuna da Beni İsrail denilen,
oğlu Yusuf’un kaybolduğunu duyduğunda onun gömleği bulunup gözlerine sürülünceye kadar gözleri
görmeyen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Yakup (a.s.).

Soru 28: Kardeşleri tarafından kıskançlığın kurbanı olarak kuyuya atılan, bir kervan tarafından çıkartılıp Mısır ilinde köle
olarak satılan, kölesi olduğu evin hanımı kendisine zina teklif ettiği zaman orada kendisine reddettiği için
zindanlara atılmış olan, Allah (c.c.) tarafından rüya tabiri öğretilmiş ve bu sayede zindandan kurtularak Mısır’a
Sultan olmuş ve Hz. Yakup (a.s.)’ın oğlu olan peygamber, Kölesi olduğu evin hanımı kendisinin yakışıklılığına
dayanamayarak zina teklifi yaparken “Saçın ne kadar güzel” dedi. O ise “Cesedimde ilk dökülecek şey odur”
cevabını verdi. “Gözlerin ne kadar güzel”deyince, O, “Cesedimden yere ilk akacak şey odur” diye cevap verdi.
“Yüzün ne kadar güzel” dediğinde ise, O, “O toprak içindir, toprak onu yiyecektir” cevabını veren
peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Yusuf (a.s.).

Soru 29: Sabır örneği olarak bilinen, 18 yıl yaralı bir şekilde imtihana tabi tutulan, yaralarına kurtçukların düştüğü bu
hastalık sonunda Allah (c.c.)’ın “Biz onu sabır üzere bulduk” diyerek imtihanı kazanan ayağı yere vur emri sonucu
çıkan su ile yıkanıp yaralarından kurtulduğu gibi gökten yağan altın çekirge bereketine nail olan, sabır örneği bu
peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Eyyub (a.s.).

Soru 30: Rum diyarında yaşayan halka hakkı tavsiye eden ve onların “Ey Bişr biz hayatı severiz,
ölmeyi değil, bizi dilediğimiz zamanda öldürmesini Rabbinden iste” gibi şartları ile karşılaştığı halde
onları ecellerine razı ederek inandıran, asıl ismi Bişr Bin Eyyub (a.s.) olan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Zülkifl (a.s.).

Soru 31: Hz. Musa (a.s.)’ın abisi ve en büyük yardımcısı olan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Harun (a.s.).

Soru 32: Kendisine dört büyük kitaptan Tevrat verilen, Beni İsrail peygamberlerinden olan Tevhit mücadelesinde
Batılın temsilcisi olarak karşısında Firavun ile karşılaşmış, düşmanı Firavunun sarayında büyümüş,
zamanın silahı olarak eline verilen Asası 15000 sihirbazı dize getirmiş, Turu Sina dağında Allah (c.c.) ile
konuştuğu için lakabı Kelamullah olan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Musa (a.s.).

Soru 33: Günahları Allah (c.c.)’a şirk koşmak, meşe ağacına tapmak, ölçüde, tartıda eksik yapmak, halkın eşyasını
gasbetmek, yol kesip soygunculuk yapmak, mü’minleri ölümle tehdit etmek olduğu için sonunda üzerlerine gelen
Sam yeli ve arkasından kuraklık ve sıcaklığın dehşetinden kaçmak için gördükleri bir bulutun altına sığındıkları
sırada yer sarsıntısı ve Cebrail (a.s.)’ın sayhasıyla helak olan Medyen halkı ve bunlara tabi olup ateş ve
sıcaklıktan kavrulan Eyke halkına gönderilen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Şuayb (a.s.).

Soru 34: Hz. Musa (a.s.)’a inanmayan halka, Allah (c.c.)’ın verdiği belalar nelerdir?
Cevap : a- Tufan belası (sağanak halinde sürekli yağmur),
b- Çekirge belası (ekinleri ve her şeyi yiyen çekirgeler),
c- Kummel belası ( Kanatsız çekirge, karınca ve ekin biti),
d- Kurbağa belası (şehri istila eden ve evlere giren kurbağalar),
e- Kan belası (Su ve meyvelerin kan halinde olması),
f- Mal ve servetin yok olması belası.

Soru 35: Hz. Musa (a.s.)’ın amcasının oğlu olan ama ona inanmadığı gibi başına bela olan ve tarihin en zengin insanı
olarak bilinen, 300 süslü cariye, 9000 hizmetinde adamı olan ve evinin kapı ve duvardaki tabelaları altından
olan sonunda her şeyiyle beraber yerin dibine batan zalim kimdir?
Cevap : Karun.

Soru 36: Hz. Musa (a.s.)’ın başının belası olan, kendini halkına ilah olarak tanıtan: “Ben sizin en büyük rabbinizim”
dediği halde ömrü boyunca cinsel ilişkiyi tadamayan, iktidarsız olan, kendine bela olacak bir çocuğun
doğduğunu kahinlerin bildirmesi üzerine o yıl doğan 900 çocuğu öldürten ama kendisinin belası olacak çocuğu
sarayında besleyen, sonunda Kızıl denizin sularında boğulurken “Musa’nın rabbine iman ettim” diye bağıran,
yaptırdığı Piramitler kıyamete kadar zulmünün şahidi olacak olan zalim kimdir?
Cevap : Firavun.

Soru 37: Hz. İbrahim (a.s.)’ı ateşe atma teşebbüsünde bulunan ve bela olarak burnuna giren bir sivrisineğin beynine ulaşıp
oradaki hareketine dayanamayıp kafasını duvara vurarak kendini öldüren, hükümdarlar arasında başına taç
takan ve insanları kendine ibadet etmeğe çağıran ilk kişi olarak bilinen zalim kimdir?
Cevap : Nemrut.

Soru 38: Babası, dedesi ve büyük dedesi peygamber olan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Yusuf (a.s.).

Soru 39: Hz. Musa (a.s.)’dan sonra İsrail oğullarını 29 yıl Tevrat’la idare eden, Hz. Musa (a.s.)’ın
Hızır (a.s.)’a gidişinde yol arkadaşı olan ve halkına onu anlatırken “Ona muhalefet eden
melundur” diyerek İsrail oğullarını kendinden sonra ona inanmaya davet ettiği peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Yuşa Bin Nun (a.s.) (İstanbul Beykoz’da ismi ile anılan Yuşa tepesindedir).

Soru 40: Hz. Musa (a.s.)’ın damadı olan ve Hızır (a.s.) ile yolculuğa çıktığında halkını emanet ettiği bir peygamberdir.
Hz. Yuşa (a.s.)’dan sonra Beni İsrail’e peygamber olmuş olan kimdir?
Cevap : Hz. Kalip Bin Yüfenna (a.s.).

Soru 41: Binlerce ölünün dirilmesine şahit olmuş olan bir peygamberdir. Hz. Musa (a.s.)’ın damadı
Hz. Kalip (a.s.)’dan sonra Ben-i İsrail’e peygamber olmuştur. Annesinin duası sonucu olduğu
için (ve annesi çok yaşlı olduğu için) “İbnül Acuz” Kocakarının oğlu diye anılan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Hızkıl (a.s.).

Soru 42: İsrail oğulları, Hz. Musa (a.s.)’ın şeriatını terk edip altından yaptıkları, göz bebekleri yakuttan, başına inci ve
cevherlerle süslü taç koydukları “Bal” isimli puta tapmaya başlamışlardı. Bu zamanda kendilerine gönderilen
peygambere inanmayınca da kuraklık ve sıcaklıktan kavrulunca duası ile yağmurlar yağdırdığı halde halkın azı
iman etmişti. Balbebek halkına gönderilen bu peygamberin adı nedir?
Cevap : Hz. İlyas (a.s.).

Soru 43: Hz. İlyas (a.s.)’ın devamlı yanında olmuş ve ondan sonra yerine İsrail oğullarına peygamber olmuş olan
peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Elyasa (a.s.).

Soru 44: Ninava halkına peygamber olarak gönderilmiş, 33 yılda kendisine ancak iki kişi iman etmiş, yaptığı bir hatadan
dolayı denizde gemiden atılarak balığın karnında 40 gün kadar kaldığı bilinen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Yunus (a.s.).

Soru 45: Dinlerini terk eden Ben-i İsrail’in başına belalar gelip cizye ödedikleri zaman Allah (c.c.)’ın onlara gönderdiği
peygamber onlara hem Allah (c.c.) yardımı ile bir hükümdar olarak Talut’u başlarına getirmiş hem de Talut’un
Calut ile yaptığı savaşta Calut’u öldürecek şahsın (sonradan kendisinin yerine peygamber olarak gelecek) Davut
olduğunu bildirmiş olan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Şemuyel (a.s.).

Soru 46: Hz. Davut (a.s.)’ın oğlu olup babasının krallık ve peygamberliğine varis olan,
Kudüs’te bulunan Mescidi Aksa’yı yaptıran, insanların ve cinlerin kendisine kıyam
ettiği gibi tüm mahlukatın dilinden anlayan, rüzgarın dahi emrine verildiği peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Süleyman (a.s.).

Soru 47: Talut ile Calut ordularının yaptığı savaşta Calut’u öldürüp, Talut’un verdiği söz üzerine onun
kızını almış ve neticede Beni İsrail’in önce hükümdarı sonra peygamberi olmuş olan, kendisine
dört büyük kitaptan Zebur verilmiş olan koyun gütmesi, sapan taşı atması ve demire şekil
vermesinden bahsedilen, demirden yaptığı zırhları satarak geçimini temin eden peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Davut (a.s.).

Soru 48: Hz. Davut (a.s.) zamanında yaşamış olan, ilmi, hikmeti ile ona vezirlik yapmış, kendisine teklif edilen nübüvvet,
krallık ve hikmetten o, hikmeti tercih etmiş Kur’an’ı Kerim’de oğluna nasihatlerinden bahsedilen peygamber olup
olmadığı ihtilaflı olan insan kimdir?
Cevap : Hz. Lokman (a.s.).

Soru 49: Hz. Şaya (a.s.)’dan sonra Beni İsrail’e peygamber olmuş, Allah (c.c.)’a münacatı üzerine halkı helak olmaktan
kurtulmuş ama,sonra Cebrail (a.s.) insan suretinde dört defa gelerek aile halkının yaptıklarını anlatarak fetva isteği
sonucu o şahsın ailesine dua ettiğinde halkına fetvayı sen verdin diyerek Allah (c.c.)’ın fetvayı sen verdin diyerek
halkını helak ettiği ve yüz yıllık ölümden sonra merkebi ile birlikte dirilmesine şahit olduğu peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İrmiya (a.s.).

Soru 50: Babil hükümdarı Buhtunnassar’ın Beytül Makdis’i yıkarak Beni İsrail’den esir aldığı çocuklar arasında bulunan
ve zindana atılan, Babil kralının gördüğü rüyaya tabirle zindandan kurtulduğu gibi iyi mevkilere gelen ve
Kur’an’ı Kerim’de kendisinden “Resul olmayan bir nebidir” diye bahsedilen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Danyal (a.s.).

Soru 51: Babil kralı Buhtunnassar’ın Beytül Makdis’i yıkıp insanları esir etmesinden yıllar sonra geri dönen Beni İsrail
arasında Tevrat’ı olan olmadığı gibi onu bilen de yoktu. Aralarında biri vardı ki, bu Tevrat’ı bildiği için yeniden
onu yazdı. Beni İsrail’e peygamber olarak gönderilmiş olan bu insana sonunda, “O Allah’ın oğludur” diyecek
kadar ileri gittiler. Beni İsrail’e Tevrat’ı yeniden Allah (c.c.)’ın izni ile ezberinden yazan bu peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Üzeyr (a.s.).

Soru 52: Teyzesinin kocası olan Hz. Zekeriyya (a.s.)’ın himayesinde büyüyen ve yaptırdığı kendisine has mihrabında
devamlı Allah (c.c.)’ı zikreden, Hz. İsa (a.s.)’ı kocasız olarak dünyaya getiren ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in
diliyle cennet kadınlarının üstünlerinden olarak bildirilen adına Kur’an’ı Kerim’de sure bulunan kadın kimdir?
Cevap : Hz. Meryem.

Soru 53: Hz. Zekeriyya (a.s.)’ın oğlu olup Hz. İsa (a.s.)’dan önce gelen ve onunla aynı zamanda yaşayıp onun varlığını
Ben-i İsrail’e bildirmiş, oda babası gibi kendi halkı tarafından şehit edilmiş olan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Yahya (a.s.).

Soru 54: Kendisine dört büyük kitaptan İncil verilmiş olan Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’den bir önce
gelen peygamber olup annesi İmran’ın kızı Meryem’e erkek eli değmeden ve evlenmeden
dünyaya getirdiği evladı olan ve 33 yaşında iken göğe kaldırılan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İsa (a.s.).

Soru 55: Yeryüzünün doğusundaki ve batısındaki tüm beldelere ulaşmış, ayak bastığı her yerin halkına hakim olmuş bir
insandır. Bunun nasıl bu kadar geniş bir alemde gezebildiğini Hz. Ali (r.a.)’a sorduklarında: “O, bulutlar ona yol
aldırır, yollar ona düzeltilir, nurlar ona döşenip yayılır, kendisine gece ve gündüz bir olurdu” diye cevap verdiği,
peygamber olup olmadığı bilinmeyen Kur’an’ı Kerim’de ismi geçen bu insan kimdir?
Cevap : Hz. Zülkarneyn (a.s.).

Soru 56: Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in mübarek hadislerinde “Cennet kadınlarının üstünleri olarak bildirilen”
dört kadın kimlerdir?
Cevap : a) Hz. Hatice, b) Hz. Fatıma, c) Hz. Meryem, d) Hz. Asiye (Firavunun karısı).

Soru 57: Hz. İsa (a.s.)’ın dini üzerine yaşayan, Tarsus ahalisinden olan, kendilerine Ashabı Kehf denilen, adlarına
Kur’an’ı Kerim’de sure bulunan yedi genç bir de refakatçi köpekleri, Rum hükümdarı olan Dekyanus’un
zulmünden kurtulmak için “Neclus” adında bir dağın mağarasına saklanmışlar, hükümdarın ölmeleri için
mağaranın girişini kapattırması üzerine Allah (c.c.)’ın yardımı ile 309 yıl uyuyan ve yine sonunda o kadar yıldan
sonra uyanıp halkın içine karışarak yaşayan bu insanların isimleri nedir? (Bu isimler hastalara şifa niyetiyle
okunduğu bilinmektedir).
Cevap : Telmiha (Yemliha), Meslina, Mekselmina, Mernus, Debernus, Şazenuş, Keşeftedayyuş, ve köpekleri Kıtmir.

Soru 58: İslam öncesi devirlerden birinde, bir gurup mü’mine imanlarından dönmeleri için işkence yapan, dinlerinden
dönmediklerini görünce de onları bir hendeğe atarak yakan bu zalim yöneticilere verilen isim nedir?
Cevap : Ashabı Uhdut

Soru 59: Hayvanların dilinden anlayıp onlarla konuşan peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Süleyman (a.s.)

Soru 60: İlmi Hz. Musa (a.s.)’ın ilminden üstün ve onunla arkadaşlık yapmış olan, hala sağ olduğu rivayet edilen,
Peygamberimiz (s.a.v.)’in onun hakkında “O otsuz kuru bir yere otururdu, kalktığında yeşillenerek
onun arkası sıra dalgalanırdı” buyurduğu, üstün ilim sahibi olan kimdir?
Cevap : Hızır (a.s.)

Soru 61: Yemen melikesine Süleyman (a.s.)ın mektubunu onun emri ile götüren kuşun adı nedir
Cevap : Hüdhüd kuşu

Soru 62: Ömrü boyunca bir oruç tutup bir gün iftar eden peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Davut (a.s.)

Soru 63: Yeryüzünde ilk cinayeti işleyen kimdir ve niçin cinayet işlemiştir?
Cevap : Hz. Adem (a.s.)’ın oğlu Kabil kardeşi Habil’i kıskandığı için cinayet işlemiştir.

Soru 64: Yusuf (a.s.)’ı kardeşleri niçin kuyuya atmışlardı?
Cevap : Kıskandıkları için

Soru 65: Kafir Firavunun mü’min hanımının adı nedir?
Cevap : Asiye

Soru 66: Hangi peygamber Hızır (a.s.) ile yolculuk yapmıştır?
Cevap : Musa (a.s.)

Soru 67: Hangi peygamberi balık yutmuştur?
Cevap : Yunus (a.s.)

Soru 68: Ateşe atılıp yanmayan peygamber ve onu ateşe atan zalim kimdir?
Cevap : İbrahim (a.s.)’ı zalim Nemrut ateşe atmıştır.

Soru 69: Hangi peygamber halkını 950 sene Hakka davet etti?
Cevap : Hz. Nuh (a.s.)

Soru 70: Hangi peygamberlerin hanımları iman etmeyerek helak oldular?
Cevap : Hz. Lut (a.s.) ve Hz. Nuh (a.s.)’ın hanımları

Soru 71: Doğduğunda konuşan peygamber hangi peygamberdir?
Cevap : Hz. İsa (a.s.)

Soru 72: Topukları altından zemzem suyu çıkan ve bıçağın kesmediği peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İsmail (a.s.)

Soru 73: Firavunun sarayında büyüyen peygamber kimdir?
Cevap :Hz. Musa (a.s.)

Soru 74: Ömrü boyunca bir gün oruç tutan bir gün iftar eden peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Davut (a.s.)

Soru 75: Hz. Nuh (a.s.)’ın kavmi nasıl helak oldu?
Cevap : Tufan sonunda boğularak

Soru 76: M.Ö. 1.yüzyılda İsrail oğullarına gönderilen, ismi Kur’an’ı Kerim’de geçen peygamberlerden olup Yahya (a.s.)’ın
babasıdır. Rabbine: “Ey Rabbim! Bana senin katından temiz bir nesil ihsan et” diye dua etti. Bunun üzerine
melekler ona Yahya (a.s.)’ı müjdelediler. Filistin valisi Heredos bu peygamberin babasını öldürmek istemiştir.
Babasının öldürülmesine karşı çıkan bu peygamberi Herodos’un askerleri yakalamak istemişler oda kaçarak bir
ağaç kovuğuna saklanmıştır. Burada zalimler kendisini ağaçla birlikte testere ile keserek şehit etmişlerdir.
Bu peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Zekeriyya (a.s.)

Soru 77: Körlerin gözlerini açma mucizesi hangi peygambere verilmiştir?
Cevap : Hz. İsa (a.s.)

Soru 78: Kabe’nin yanında bulunan Haceri Esvet taşı nereden gelmiştir?
Cevap : Cennetten

Soru 79: Kabe’yi Allah (c.c.)’ın emri ile ilk inşa eden peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İbrahim (a.s.) oğlu İsmail (a.s.) ile inşa etmiştir.

Soru 80: Kudüs’te bulunan Mescidi Aksa’yı hangi peygamber inşa etmiştir?
Cevap : Hz. Süleyman (a.s.)

Soru 81: Safa ve Merve tepeleri arasında su bulabilmek için koşan kadın kimdir?
Cevap : Hz. Hacer

Soru 82: Hz. Adem (a.s.)’ın üçüncü oğlu ve ikinci peygamber kimdir?
Cevap : Hz. Şit (a.s.)

Soru 83: Hz. Adem (a.s.) ve Hz. Havva annemiz cennetten kovulduktan sonra dünyada Allah (c.c.)’ın izniyle nerede
birleştiler?
Cevap : Arafat, Rahmet dağında

Soru 84: Hz. Lut (a.s.)’ın gönderildiği şehir hangisidir?
Cevap : Semut

Soru 85: Hz. Yusuf (a.s.) kaç sene zindanda kaldı?
Cevap : Yedi sene

Soru 86: Hükümdarlar arasında başına taç takan ve insanları kendisine ibadete çağıran ilk kişi kimdir?
Cevap : Nemrut

Soru 87: Hz. Nuh (a.s.)’a iman ederek gemiye binen oğullarının isimleri nelerdir?
Cevap : Sam, Ham, Yafes

Soru 89: İçenlere ölümsüzlüğü ve ebedi hayatı kazandıran suyun adıdır. O sudan birisi içmiş ve ölümsüzlüğe ermiştir.
Milli Görüşçü gençte işte bu su gibi olmalı ki, onu gören onda dirilmeli ve ona bakan onda canlanmalı,
hayat bulmalı, kendine bakana ümit vermeli. İşte bahsettiğimiz, içenlere ölümsüzlük veren suyun ve ondan
içip ölümsüzlük kazanan, Hz. Musa (a.s.) ile de meşhur yol arkadaşlığı olan kişinin adları nelerdir?
Cevap : Ab-ı Hayat ve Hızır (a.s.)

Soru 90: Hz. Şit (a.s.)’dan sonra peygamber olarak gönderilen, ilk kalem ile yazı yazan, ilk elbise diken,
sonunda Cenabı Allah (c.c.) tarafından göğe çekilen peygamber kimdir?
Cevap : Hz. İdris (a.s.)

Soru 91: Milattan önce (M.Ö.) 10.yüzyılda İsrail oğullarına gönderilen ve Kur’an’ı Kerim’de adı geçen
peygamberlerdendir. Davut (a.s.)’ın oğludur. Ona da babası gibi hem krallık hem de peygamberlik verildi.
Saba Melikesi Belkıs’la aralarında geçen olaylar meşhurdur. Kaç yıl yaşadığı bilinmemektedir. Ancak kırk yıl
hükümdarlık yaptığı söylenir. İçinde Mescidi Aksa’nın da bulunduğu çok sayıda yapı yaptırmıştır. Kendisine
öldükten sonra devlet, İsrail oğulları ve Yahuda diye ikiye bölünmüştür kimdir bu peygamber?
Cevap : Hz. Süleyman (a.s.)

Namaz Nasıl Kılınır?

2010-10-29T12:51:00.000-07:00

Bilindiği gibi namazlar farz, vacib, sünnet ve müstahab kısımlarına ayrılmakta ve ikişer, üçer, dörder rekatlı bulunmaktadır. Bu namazlar daha önce yazdığımız üzere farzlarına, vaciblerine, sünnetlerine ve adabına riayet edilerek şöyle kılınır:

1) Sabah Namazı
Sabah namazının iki rekat sünnetini kılmak için: "Niyet ettim bugünkü sabah namazının sünnetini kılmaya", diye niyet edilir. Hemen eller yukarıya kaldırılıp "Allahu Ekber" diye tekbir alınır. Ondan sonra eller bağlanır ve "Sübhaneke allahümme ve bihamdike ve tebarekesmüke ve tealâ ceddüke ve la ilahe gayrük" okunur. Arkasından "Eûzübillahimineşşeytani'r-racim Bismillahirrahmanirrahim" diyerek eûzü besmele çekilip Fatiha suresi okunur sonra "Amîn" denir ve bir mikdar daha Kur'an okunur (1). Arkasından "Allahu Ekber" deyip rükûa varılır. Bu halde en az üç defa "Sübhane Rabbiye'l-Azîm" denir. Sonra "Semiallahülimen hamideh" denilerek ayağa kalkılır. Ayakta "Allahümme rabbena ve lekelhamd" denilir (2). Ondan sonra "Allahu Ekber" diyerek secdeye varılır. Secde halinde de üç defa "Sübhane Rabbiyel'alâ" denir. Sonra "Allahu Ekber" denilerek kalkılır ve dizler üzerine oturulur ve bir tesbih miktarı durulur. Yine "Allahu Ekber" denilerek ikinci secdeye varılır. Bunda da üç defa "Sübhane Rabbiyel'alâ" denilir. Bununla bir rekat bitmiş olur.

Bu ikinci secde arkasından "Allahu Ekber" denilerek ikinci rekata kalkılır. Tam ayakta iken yalnız besmele çekilir. Fatiha suresi ve bir mikdar daha Kur'an okunur. Birinci rekatta olduğu gibi, rükû ve secde yapılır. İkinci secdeden sonra oturulur ki, buna "Ka'de = oturuş" denir. Burada "Ettehiyyatü lillâhî ve Allahümme Salli ve Barik, Rabbena atina" diyerek dualar sonuna kadar okunur. Sonra "Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullah" diyerek sağ tarafa ve yine "Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullah" diyerek sol tarafa selam verilir. Böylece iki rekatlı namaz bitmiş olur (3).

Bütün bu tekbirler, tesbihler ve kıraatlar, yalnız namaz kılanın işitebileceği bir sesle gizlice yapılır.

Namazda erkeklerle kadınların ellerini nasıl kaldıracakları, nasıl bağlayacakları, rükû ile secdede ve ka'delerde nasıl vaziyet alacakları "Namazın sünnetleri ve edebleri" bölümünde bildirilmiştir.

Sabah Namazının iki rekât Farzına gelince: Önce yalnız erkeklere mahsus olmak üzere ikamet getirilir. Sonra "Bugünkü sabah namazının farzını kılmaya" diye niyet edilir. Eller kaldırılarak "Allahu Ekber" diye namaza başlanıp eller bağlanır. Sabah namazının sünnetinde bildirildiği gibi iki rekat kılınır ve tamamlanmış olur. Yalnız sabah namazlarının farzlarında Fatiha'dan sonra biraz fazla Kur'an okunması sünnettir. Bu sünnetin en az derecesi kırk ayettir. Bununla beraber üç kısa ayet de okunması caizdir. Vaktin çıkmasından korkulduğu zaman az ayet okunur. Öyle ki, yalnız Fatiha ile veya birkaç ayet ile yetinilir.

Yalnız başına bu sabah namazının farzını kılan kimse, tekbirleri ve "Semiallahu limen hamideh" cümlesini, Fatiha'yı ve ekleyeceği ayetleri aşikare olarak okuyabilir.

2) Öğle Namazı
Öğle namazının ilk dört rekat sünnetinin evvelki iki rekatı, tam sabah namazının iki rekat sünneti gibi kılınır. Yalnız bunda niyet "Bugünkü öğle namazının ilk sünnetine" diye yapılır. Bir de bunda ikinci rekattan sonraki oturuş, son oturuş değil, birinci oturuş (ka'de) olduğundan bu oturuşta yalnız "Tahiyyat" okunur. Sonra "Allahu Ekber" deyip ayağa kalkılır. Yalnız Besmele, Fatiha ve bir mikdar da Kur'an okunarak yukarda bildirildiği şekilde, rükû ve secde yapılır. Ondan sonra dördüncü rekat için "Allahu Ekber" denilerek ayağa kalkılır. Bunda da yalnız besmele ile Fatiha ve bir mikdar da Kur'an okunarak yine bildirildiği gibi, rükû ve secdelere varılır. Sonra oturulur; bu oturuş son ka'dedir. Bunda da Tahiyyat okunduktan sonra, Salli ve Barik, Rabbena atina duaları tamamen okunup, yazdığımız şekilde, iki tarafa selam verilir. Böylece bu dört rekat sünnet kılınmış olur.

Öğle Namazının Dört Rekat Farzına Gelince: Sünnetten sonra namaza aykırı bir iş yapmadan ayağa kalkılır. İkamet getirilir. O günkü öğle namazının farzını kılmaya niyet edilir. Eller yukarıya kaldırılarak "Allahu Ekber" diye tekbir alınır. İlk iki rekatı sabah namazının iki rekat farzı gibi kılınır. Ancak bu iki rekattan sonraki oturuş, birinci ka'de olduğundan bunda yalnız "Tahiyyat" okunur. Ondan sonra "Allahu Ekber" denilerek üçüncü rekata kalkılır. Yalnız Besmele ile Fatiha okunur. Anlatıldığı gibi rükû ve secdelere varılır. Sonra "Allahu Ekber" diyerek dördüncü rekata kalkılır. Besmele ile yalnız Fatiha suresi okunarak rükû ve secdelere gidilir. Sonra oturulur. Bu oturuş son ka'dedir. Bunda "Tahiyyat" okunduktan sonra "Salli ve Barik, Rabbenâ âtinâ" duaları okunur ve iki tarafa selam verilir. Böylece öğlenin farzı bitmiş olur.

Öğlenin farzında okunacak ayetler, sabah namazında okunacak mikdardan daha az olur.

Öğlenin Son İki Rekat Sünnetine Gelince: Bu da, "Bugünkü öğle namazının son sünnetini kılmaya" diye niyet edilip tamamen sabah namazının sünneti gibi kılınır. Bu son sünneti dört rekat kılmak müstahabdır. O zaman ya her iki rekatta bir selam verilir veya dört rekatın sonunda selam verilir. Dört rekat sorumda selam verilince, ilk oturuşta yalnız "Rabbena atina" duası okunmaz. Üçüncü rekat için tekbir alınarak ayağa kalkınca yine "Sübhaneke" okunur. Sonra bu son iki rekat evvelki iki rekat gibi kılınır.

Yalnız başına namaz kılan kimse, öğle namazlarının hem sünnetlerinde, hem de farzında kıraati, tekbirleri, tesbih ve tahmidleri gizlice yapar.

3) İkindi Namazı
İkindi namazının dört rekat sünnetinin her iki rekatı, müstakil (iki rekatlı) namaz gibidir. Onun için bu dört rekatın her iki rekatı (şef'î) tamamen sabah namazının iki rekat sünneti gibi kılınır.

Şöyle ki: Önce o günkü ikindi namazının sünnetini kılmaya niyet edilir. Bu namazın ilk iki rekatı bildirildiği gibi kılınınca oturulur. Bu oturuş, son oturuş demektir. Bunda "Tahiyyat ve salavatlar" okunur. Yalnız "Rabbena atina" duası okunmaz. Sonra "Allahu Ekber" diyerek üçüncü rekata kalkılır. Sübhaneke ve Eûzü Besmele'den sonra Fatiha ile bir mikdar ayet okunarak rükûa ve secdelere varılır. Ondan sonra tekbir ile dördüncü rekata kalkılarak yalnız Besmele ile Fatiha ve bir mikdar da Kur'an okunur. Sonra yine rükû ve secdelere varılır. Ondan sonra oturulur. Bu son oturuş olduğu için bunda "Tahiyyat ile Salavatlar" ve "Rabbenâ âtinâ" okunur ve iki tarafa selam verilir.

İkindi Namazının Farzına Gelince: Bu da tamamen öğle namazının farzı gibi kılınır. Yalnız niyet değişir. O günkü ikindinin farz namazını kılmaya niyet edilir.

Tek başına namaz kılan kimse, ikinci namazının sünnetini de, farzını da öğle namazı gibi gizli okuyarak kılar.

4) Akşam Namazı
Akşam namazının üç rekat farzı, öğle ile ikindi namazlarının ilk üç rekat farzları gibi kılınır. Şöyle ki: O günün akşam namazının farzını kılmaya niyet edilip namaza tekbir ile başlanır. Yukarda açıklandığı üzere ilk iki rekatı kılınarak oturulur. Bu, birinci oturuştur. Bunda yalnız "Tahiyyat" okunur. Ondan sonra üçüncü rekata kalkılarak yalnız besmele ile Fatiha suresi okunur. Sonra "Allahu Ekber" denilerek rükû ve secdelere varılır. Ondan sonra oturulur ki, bu da son oturuştur. Bunda "Tahiyyat ile Salavatlar" ve "Rabbenâ âtinâ" okunur, iki tarafa selam verilir.

Akşam namazının farzında vaktin darlığından dolayı kısa sureler okunur.
Akşam Namazının Sünnetine Gelince: Bu da "Bu akşam namazının sünnetini kılmaya" diye niyet edilip tam sabah namazının sünneti gibi kılınır. Bu sünneti altı rekat olarak kılmak ise müstahabdır. Bu halde her iki rekatta bir selam vermeli ve aynı şekilde her iki rekatı kılmalıdır. Bununla beraber dört rekatında bir selam verilip ikindi namazının sünneti gibi de kılınabilir. Bu ziyade olan dört rekat namaza "Salât-ı Evvabîn" denir. Bunun çok sevabı vardır.

Tek başına akşam namazının farzını kılan kimse, onu sabah namazının farzı gibi aşikare de kılabilir.

5) Yatsı Namazı
Yatsı namazının ilk dört rekat sünneti, tamamen ikindi namazının dört rekat sünneti gibi kılınır. Dört rekat farzı da, tamamen öğle ve ikindi namazlarının farzları gibi kılınır. İki rekat son sünnetine gelince, bu da tamamen sabah ve akşam namazlarının iki rekat sünnetleri gibi kılınır. Yalnız niyetler değişir, yatsı namazının farzına ve sünnetine niyet edilir. Yatsı namazının son sünneti de, dört rekat olarak kılınabilir. Bu halde tamamen ilk dört rekat gibi kılınır. Bununla beraber iki rekatta bir selam vermek sureti ile de kılınabilir. Bu takdirde her iki rekatın ka'desinde "Tahiyyat ile Salavatlar" ve "Rabbena atina" duası okunur. Geceleyin kılınan nafile namazlarda daha faziletli olan, böyle iki rekatta bir selam vermektir.

Tek başına namaz kılan kimse, yatsı namazının farzını sabah namazının farzı gibi namaz surelerini sesli okuyarak da kılabilir.

6) Vitir Namazı
Üç rekattan ibaret olan vitir namazı da şöyle kılınır: Önce o günün vitir namazını kılmaya niyet edilir. "Allahu Ekber" denilerek namaza başlanır. Sübhaneke okunduktan sonra "Eûzü Besmele" çekilerek Fatiha okunur. Arkasından bir mikdar daha Kur'an-ı Kerîm okunur. Açıklandığı şekilde rükû ve secdelere gidilir. Sonra ikinci rekata kalkılır ve yalnız besmele ile Fatiha suresi ve bir mikdar daha Kur'an-ı Kerîm okunarak yine rükû ve secdelere varılır. Ondan sonra oturulur. Bu oturuş birinci ka'dedir. Bunda yalnız "Tahiyyat" okunur. Ondan sonra "Allahu Ekber" denilerek üçüncü rekata kalkılır. Bunda da yalnız Besmele ile Fatiha ve bir mikdar daha Kur'an-ı Kerîm okunarak daha ayakta iken eller kaldırılıp "Allahu Ekber" diye tekbir alınır. Tekrar eller bağlanıp ayakta "Kunut" duası okunur. Sonra "Allahu Ekber" diye rükû ve secdelere gidilir. Ondan sonra oturulur. Bu da son oturuşdur. Bunda da bildiğimiz gibi "Tahiyyat ile Salavatlar" ve "Rabbenâ âtinâ" duası okunarak iki tarafa selam verilir.

İmam Şafiî'ye göre, vitirde Kunut duasını okumak, ramazanın son yarısına mahsustur ve rükûdan kalkınca, okunur. Şafiî'lere göre vitir namazının en azı bir rekat, en çoğu da on bir rekâttır.

Hangi namazın kaç rekat olduğunu ve hangilerinin birbirine benzediğini daha kolay anlamak için aşağıdaki "Benzerlik Tablosu"ndan yararlanın.

Nas Süresi ve Meali

2010-10-29T12:43:00.000-07:00

NAS SURESİ

Rahman Rahim olan Allah'ın adıyla

1- De ki: İnsanların Rabbine sığınırım.

2- İnsanların malikine,

3- İnsanların (gerçek) İlahına;

4- 'Sinsice, kalplere vesvese ve şüphe düşürüp duran' vesvesecinin şerrinden.

5- Ki o, insanların göğüslerine vesvese verir (içlerine kuşku, kuruntu fısıldar);

6- Gerek cinlerden, gerekse insanlardan (olan her hannas'tan Allah'a sığınırım).

Abdulbasit Abdussamed - Fatiha Suresi ve Meali

2010-10-29T12:38:00.000-07:00

Allah, (c.c.), Hz. Muhammed, (s.a.v.) Kuran-ı Kerim

Aziz Alili Hatim Dinle

2010-10-29T12:32:00.000-07:00

Dünyaca Ünlü Hafızlardan Aziz Alili,nin Hatm-i Şerif Çalışmasını Dinlemenizi ile Tavsiye Ederiz...

Kuran Öğreniyorum İndir

2010-10-29T12:30:00.001-07:00

Bu Kuran Öğreniyorum pdf Dosyasından Hem Okuyabilir Hemde Pc nize İndirebilirsiniz....Kolayca öğrenmek İçin derlenmiş güzel bir dosyadır...

Kıyamet Alametleri Ayetleri

2010-10-29T12:23:00.000-07:00

Tarih boyunca pek çok insan dağların heybetli yapılarını, yıldızların ve Güneş'in büyüklüklerini kendi ilkel anlayışlarına göre yorumlamış; evrenin sonsuza kadar var olacağını zannetmişlerdir. Bu batıl inanış putperest ve maddeci Yunan felsefelerinin, Sümer ve Mısır sapkın dinlerinin bel kemiğini oluşturmuştur.

Böyle bir inanca sahip insanların büyük bir yanılgı içinde oldukları bizlere Kuran'da bildirilmiştir. Allah'ın Kuran'da verdiği haberlerden biri evrenin yaratıldığı ve bir sonunun olduğu gerçeğidir. Tüm insanlar ve canlılar gibi evrenin de bir ölümü vardır. Milyarlarca senedir işleyen kusursuz düzen herşeyi yaratan Rabbimizin eseridir ve bu düzen O'nun emriyle ve O'nun belirlediği bir zamanda görkemli bir şekilde son bulacaktır.

Kainatın, mikroorganizmalardan insanlara kadar içindeki tüm canlılar, yıldızlar ve galaksilerle birlikte ortadan kaldırılacağı zaman ayetlerde "saat" olarak ifade edilir. Bu "saat" herhangi bir saat değildir; Kuran'da "kıyamet vakti" anlamında kullanılan belirli ve özel bir saattir.

Kuran'da "kıyamet saati"nin geleceği haberinin yanı sıra, o zaman yaşanacak olaylar da tüm aşamalarıyla ayrıntılı olarak tasvir edilmiştir: "Gök yarılıp-parçalandığı zaman", "Denizler tutuşturulduğu zaman", "Dağlar kökünden sökülüp savrulduğu zaman", "Güneş köreltildiği zaman"… İnsanların bu dehşet verici felaket karşısındaki korkuları, panikleri ve şaşkınlıkları da ayetlerde detaylı olarak anlatılmış, kaçacak veya saklanacak herhangi bir yer bulamayacakları vurgulanmıştır. Bunlardan çıkaracağımız sonuç, hiç şüphesiz kıyametin kainatın tarihinde benzeri yaşanmayan çok büyük bir felaket olacağıdır. Kıyamet günü hakkındaki detaylı çalışmalarımız "Kıyamet Günü" ve "Ölüm Kıyamet Cehennem" adlı kitaplarımızda bulunmaktadır. Elinizdeki kitap ise kıyametin yaklaşmasına doğru gerçekleşeceği bildirilen olayları konu almaktadır.

Öncelikle şunu belirtmeliyiz ki kainatı bekleyen kaçınılmaz sonun, her dönemde merak uyandıran bir konu olduğu ayetlerden anlaşılmaktadır. Ayetlerde, insanların Peygamberimize kıyamet saatinin ne zaman geleceğini sorduğu şöyle bildirilmektedir:

Saatin (kıyametin) ne zaman demir atacağını (gerçekleşeceğini) sorarlar. (Araf Suresi, 187)

"O ne zaman demir atacak?" diye sana kıyamet-saatini soruyorlar. (Naziat Suresi, 42)

Peygamberimiz (sav)'e bu soruya "Onun ilmi yalnızca Rabbimin Katındadır." (Araf Suresi, 187) şeklinde cevap vermesini Allah emretmiş, böylece kıyametin zamanını sadece Kendisi'nin bildiğini ifade etmiştir. Kıyametin saati Allah'ın dilemesi dışında kimse tarafından bilinemez, ancak Peygamberimiz (sav)'in hadislerine ve Kuran'da yer alan işaretlere bakılıp yüzyıllık dönem olarak kıyametin hangi dönemde olabileceğine dair tahminde bulunulabilir. "İman eden hiç kimsenin kalmadığı, küfrün hakim olduğu bir dönemde kıyamet kopabilir" denilebilir. Nitekim büyük Ehl-i Sünnet alimi Berzenci Hazretleri ve Suyuti Hazretleri, Peygamberimiz (sav)'in hadislerine dayanarak ümmetin ömrünün Hicri 1500’ü geçmeyeceğini yani 1600'leri bulmayacağını söylemektedirler. Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri de, yine hadislerdeki bilgilere göre, Müslümanların Hicri 1506’lara kadar Allah’ın hak üzerinde galibane olarak devam edeceklerini, Hicri 1545 (Miladi 2120) tarihinde ise kıyametin kopmasının muhtemel olacağını ifade etmiştir.Kıyametin saati Allah'ın dilemesi dışında kimse tarafından bilinemez, ancak Peygamberimiz (sav)'in hadislerine ve Kuran'da yer alan işaretlere bakılıp yüzyıllık dönem olarak kıyametin hangi dönemde olabileceğine dair tahminde bulunulabilir. "İman eden hiç kimsenin kalmadığı, küfrün hakim olduğu bir dönemde kıyamet kopabilir" denilebilir. Nitekim büyük Ehl-i Sünnet alimi Berzenci Hazretleri ve Suyuti Hazretleri, Peygamberimiz (sav)'in hadislerine dayanarak ümmetin ömrünün Hicri 1500’ü geçmeyeceğini yani 1600'leri bulmayacağını söylemektedirler. Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri de, yine hadislerdeki bilgilere göre, Müslümanların Hicri 1506’lara kadar Allah’ın hak üzerinde galibane olarak devam edeceklerini, Hicri 1545 (Miladi 2120) tarihinde ise kıyametin kopmasının muhtemel olacağını ifade etmektedir.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, kıyamet saati hakkında bilgi veren birçok ayet bulunmaktadır. Konuyla ilgili diğer ayetleri incelediğimizde önemli bir gerçekle karşılaşırız. Kuran'da kıyamet için bir tarih açıklanmaz, fakat kıyamet öncesinde ortaya çıkacak alametler haber verilir. Bir ayette kıyametin birçok işaretinin bulunduğu şöyle bildirilir:

Artık onlar, kıyamet-saatinin kendilerine apansız gelmesinden başkasını mı gözlüyorlar? İşte onun işaretleri gelmiştir. Fakat kendilerine geldikten sonra öğüt alıp-düşünmeleri onlara neyi sağlar? (Muhammed Suresi, 18)

Bu ayette, öncelikle, geleceği bildirilen kıyametin alametlerinin Kuran'da yer aldığı anlaşılmaktadır. Bu "büyük haber"in işaretlerini anlamak için yapmamız gereken ayetler üzerinde düşünmektir. Aksi takdirde, ayette bildirildiği gibi, kıyamet anı geldikten sonra düşünmenin bir faydası olmayacaktır.

Peygamberimizin günümüze ulaşan sözlerinin, yani hadislerinin bir bölümü de kıyamet alametleri hakkındadır. Peygamberimiz hadislerinde hem kıyamet işaretlerini haber vermiş, hem de kıyametin hemen öncesindeki dönem ile ilgili detaylı açıklamalarda bulunmuştur. Kıyamet alametlerinin ortaya çıkacağı bu devir İslami kaynaklarda "Ahir Zaman" (Son Zaman) şeklinde isimlendirilmiştir. Ahir Zaman ve kıyamet alametleri konuları İslam tarihi boyunca oldukça dikkat çekmiş, İslam alimlerinin ve araştırmacıların eserlerine sık sık konu olmuştur.

Yüce Allah, Kuran-ı Kerimde İslam ahlakını yeryüzüne hakim kılacağını bildirmiştir. Peygamber Efendimiz (sav) de, hadislerinde bu büyük ve kutlu olaya ahir zamanda Hz. Mehdi (as)’ın vesile olacağını haber vermiştir. Kuran ahlakının gereği olarak ve Peygamberimiz (sav)'in bildirdiği gibi, İslam ahlakının hakimiyeti sevgiyle olacaktır. İslam ahlakının hakim olmasıyla yeryüzü huzur ve güvenliğe kavuşacak, her türlü kargaşa, çatışma, anarşi ve terör son bulacaktır. Ahir zamanın kargaşalarından ve zulümlerinden büyük sıkıntı duyan insanlar, İslam ahlakını yeryüzüne hakim kılacak olan Hz. Mehdi (as)’ın adaletinden, merhametinden, cömertliğinden, sevgisinden, ilgisinden razı olacaklardır.

Ahir zamanda Hz. Mehdi (as)’ın, Allah’ın izniyle, muhakkak ortaya çıkacağı Peygamberimiz (sav)'in hadis-i şeriflerinde şöyle müjdelenmiştir:

Dünyada tek bir gün kasa bile (kıyamet kopmadan) Allah o günü uzatacak, adı adıma, babasının adı da babamın adına uygun, Ehl-i Beytimden mutlaka bir şahıs (Hz. Mehdi (as)) gelecek, daha önce zulüm ve haksızlıkla dolu olan yeryüzünü adalet ve insafla dolduracak. (Ebu Davud ve Tırmizi / Büyük Hadis Külliyatı, Rudani 5.Cilt, s. 365)

Hadislerde bildirildiğine göre, Hz. Mehdi (as) ahir zamanda zuhur edecek ve İslam ahlakını yeryüzüne hakim edecektir. Hz. Mehdi (as)’ın ortaya çıkışıyla yeryüzündeki tüm zulüm ve haksızlıklar sona erecek, dünyaya adalet, barış, sevgi, huzur ve güven yerleşecektir. Bu kutlu olaylar bazı hadislerde de şu şekilde haber verilmektedir:

...Bu emir (Hz. Mehdi (as)) insanlar yeryüzünü daha önce zulümle doldurdukları gibi yeryüzünü adaletle dolduracaktır. Artık sizden kim o güne yetişirse kar üstünde emeklemek suretiyle de olsa onlara varsın (katılsın). (Sünen-i İbni Mace Kitabü-lfiten Tercümesi ve Şerhi- Kahraman Neşriyat, cilt 10, Mütercim: Haydar Hatipoğlu, Bab: 34; s. 347)

Hz. Peygamber (sav), en başta İslam’ı (nasıl ayakta tuttuysa, Hz. Mehdi (as) da en sonunda aynı şekilde İslam'ı ayakta tutacaktır... (El-Kavlul Muhtasar Fi Alamet-il Mehdiyy-il Muntazar, s. 26)

Tüm bilgiler biraraya getirildiğinde ortaya önemli bir sonuç çıkmaktadır. Ayet ve hadisler Ahir Zaman'ın iki safhalı olduğunu göstermektedir. Birinci devre dünyanın maddi ve manevi sorunlarla dolu olduğu bir dönem; bunun ardından gelecek ikinci devre ise "Altınçağ" olarak adlandırılan, Kuran ahlakının ve her alanda üstün bir refahın yaşanacağı bir çağdır. Dünyanın, Altınçağ'ın sona ermesiyle birlikte çok hızlı bir sosyal çöküş içine girmesiyle de kıyamet saatinin gelişi beklenmektedir.

Okuduğunuz kitabın amacı da kıyamet alametlerini ayet ve hadisler doğrultusunda incelemek; bu işaretlerin birbiri ardınca, birebir tasvir edildiği şekilde, içinde yaşadığımız çağda ortaya çıkmaya başladığını gözler önüne sermektir. On dört asır öncesinden bildirilen alametlerin çıkışı, inananların Allah'a olan iman ve bağlılıklarını artıran son derece büyük olaylardır. İlerleyen sayfalardaki çalışmamız da Rabbimizin "Ve de ki: Allah'a hamdolsun. O size ayetlerini gösterecektir, siz de onları bilip tanıyacaksınız." (Neml Suresi, 93) vaadi doğrultusunda hazırlanmıştır.

Özellikle belirtmek istediğimiz önemli bir husus da şudur ki, herşeyin en doğrusunu Allah bilir. Her konuda olduğu gibi kıyamet hakkında da O'nun bize öğrettiğinden başka hiçbir bilgimiz yoktur.

Peygamberimiz (sav)'in Hadislerinde Haber Verdiği Alametlerin Hepsi Bu Yüzyılda Gerçekleşmiştir

Peygamberimiz (sav)'den rivayet edilen bir hadiste;

"İnsanlar 1400 senesinde Hz. Mehdi (as)'ın yanında toplanacaklardır."

(Risaletül Huruc-ül Mehdi, s. 108)

ifadesiyle Hz. Mehdi (as)'ın Hicri 1400'de zuhur edeceği açık bir şekilde haber verilmiştir.

Yine son 1000 yılın en büyük İslam alimi Üstad Said Nursi külliyatında Hz. Mehdi (as)’ın Hicri 1400’de zuhur edeceğini bildirmiştir:

İSTİKBAL-İ DÜNYEVİYEDE (dünyanın geleceğinde) 1400 SENE SONRA GELECEK BİR HAKİKATİ asırlarında karib (yakın) zannetmişler.

(Sözler, s. 318)

Gerçekten de Hicri 1400’ün başlamasıyla birlikte ise peygamberimiz (sav) tarafından bildirilen ahir zaman alametleri teker teker ve ardı ardına gerçekleşmeye başlamıştır. Peygamberimiz (sav)’den rivayet edilen birçok hadis; büyük İslam alimi İmam Rabbani’nin ünlü eseri Mektubat-ı Rabbani’de, ehli sünnet hadis literatüründe en önemli altı kitabı olan Kütübi Sitte'de yer almaktadır. Ayrıca Said Nursi Hazretleri’nin eserlerinden olan Barla Lahikası, Kastamonu Lahikası, ve Şualar’da defalarca ve yine Üstad’ın Hicri 1327 yılında Şam’da Emevi Camii’nde on bin kişiye verdiği hutbesinde (Hutbe-i Şamiye’de) Hz. Mehdi (as)’ın Hicri 1400 yılında çıkacağı çok açık bir şekilde belirtilmektedir.

Yine Peygamberimiz (sav)’den rivayet edilen ve İmam Rabbani, Celalleddin Suyuti, Ahmed bin Hanbel, Üstad Said Nursi Hazretleri gibi büyük İslam alimlerinin eserlerinde yer alan ve İslam ümmetinin ömrünün Hicri 1500’lere kadar olacağını ifade eden hadislerin varlığı da açıktır:

"BENİM ÜMMETİMIN ÖMRÜ 1500 SENEYİ PEK GEÇMEYECEK."

(Suyuti, el-Keşfu an Mücavezeti Hazihil Ümmeti el-Elfu, el-havi lil Fetavi, Suyuti. 2/248, tefsiri Ruhul Beyan. Bursevi. (Arapça) 4/262, Ahmed bin Hanbel, Kitâbu’l-İlel, sh. 89.)

İmam Suyuti, Peygamberimiz (sav)'in hadislerinde ümmetin ömrünün 1500 seneyi aşmayacağını bildirdiğini haber vermektedir:

BU ÜMMETİN ÖMRÜ bin (1000) seneyi geçecek fakat BİN BEŞYÜZ (1500) SENEYİ AŞMAYACAKTIR.

(Kıyamet Alametleri, s. 299) (Celaleddin Suyuti'nin "El-Kesfu Fi Mücazeveti Hazin el-Ümmeti El Elfe Ellezi Dellet Aleyh el-Asar" isimli kitabından nakil)

Said Nursi ümmetin ömrünün HİCRİ 1506 yılına kadar olacağını söylemektedir:

"... Birinci cümle, BİN BEŞ YÜZ (1500) makamiyle ahir zamanda bir taife-i mücahidinin (din için çalışanların) son zamanlarına ve ikinci cümle, BİN BEŞ YÜZ ALTI (1506) makamiyle galibane (galip olan) mücahedenin (Allah yolunda gösterilen çabanın) tarihine... işaret eder. (...) bu tarihe kadar (1506) zahir (görünen) ve aşikarane (açık, belli), belki galibane devam edeceğine remze yakın (işaret yoluyla) ima eder."

(Kastamonu Lahikası, s. 33)

Yine üstad, Kastamonu Lahikası’nın 33. sayfasında kıyametin kopma tarihini 1545 olarak vermiştir. (Doğrusunu Allah bilir.)

“Ümmetimden bir taife Allah’ın emri gelinceye kadar (kıyamete kadar) hak üzerinde olacaktır.” “Ümmetimden bir taife..” fıkrasının (bölümünün) makam-ı cifrîsi (cifir hesâbına göre olan netice, sayı değeri) 1542 (2117) ederek nihayet-i devamına (varlığının sonuna) îma eder. “Hak üzerinde olacaktır.” (şedde sayılır) fıkrası dahi; makam-ı cifrîsi 1506 (2082), bu tarihe kadar zâhir ve aşikârane (açık ve ortada), belki galibane; sonra tâ 1542 (2117) ye kadar, gizli ve mağlubiyet içinde vazife-i tenviriyesine (aydınlatma görevine) devam edeceğine remze (işarete) yakın îma eder. “Allah’ın emri gelinceye kadar” (şedde sayılır) fıkrası dahi; makam-ı cifrîsi 1545 (2120), kâfirin başında KIYAMET KOPMASINA îma eder.

(Risaletül Huruc-ül Mehdi, s. 108)

Bu sahih kaynaklar doğrultusunda Hz. İsa (as)'ın yeniden yeryüzüne dönüşünün, Hz. Mehdi (as)’ın çıkışının, İslam ahlakının yeryüzüne hakim oluşunun vaktinin Hicri 1400’den sonraki bir yüzyılda olmayacağı son derece açıktır. Hicri 1400 yılı İslam ahlakının, Hz. İsa (as) ve Hz. Mehdi (as) önderliğinde tüm dünyaya hakim olacak, ardından ise yeniden çok büyük bir bozulma yaşanacak, bu bozulmanın sonunda kıyamet kopacaktır.

Tüm Müslümanların, Peygamberimiz (sav)’den rivayet edilen ahir zaman ile ilgili sahih hadislere ve en büyük İslam alimlerinin izahlarına kesinlikle itibar etmeleri gerekmektedir. Aksinde aşağıda örneklerine yer vereceğimiz ve tamamı arka arkaya gerçekleşen bu alametleri görmezden gelmek bunların bir defa daha arka arkaya gerçekleşmesi gerektiğini iddia etmek anlamına gelir. Oysa bu alametler zaten bir kez ve bir sıra şeklinde meydana gelmiştir. Ve bu durum Müslümanların, Peygamberimiz (sav)’in haber verdiği ahir zamanın içinde yaşadıklarını anlamaları için yeterlidir. Gerçekleşen söz konusu yüzlerce alamete rağmen "aynı alametler birkez daha olsun" demek akla ve mantığa kesinlikle uygun olmaz. Samimi bir Müslüman için, bu alametlerin Peygamberimiz (sav)’in bildirdiği şekilde gerçekleştiğini bir kere görmek kesinlikle ahir zamanda yaşadığımıza, Hz. Mehdi (as)’ın inşaAllah zuhur etmiş olduğuna, Hz. İsa (as)'ın bu dönem içinde geleceğine ve kıyametin yaklaşarak geldiğine inanması için yeterlidir.

Halife Hz. Ebubekir R.A

2010-10-29T11:08:00.001-07:00

Dulların ve yoksulların geçimini sağlamak için çabalayan, Allah yolunda cihad eden veya gece ibadet yapıp gündüz oruç tutan kimse gibidir.

Ayetli Resimler

2010-10-29T11:06:00.003-07:00

Çok Geniş Resimli Ayetler Çalışmasını Görmek İçin Yazıya Tıklayınız.....

Cuma Günü ve Cuma Namazı

2010-10-29T10:47:00.000-07:00

Hicretin birinci asrından bu yana İslâm âleminde büyük bir ihtimamla toplu halde edâ edilegelen cuma namazının ve Allah'ın müstesnâ nimetlerine zarf teşkil eden cuma gününün İslâm'da çok önemli bir yeri vardır. Hayatı
boyunca Hz. Peygamber (sav) Medîne'de bu namazı bizzat kıldırmış, sonra Hulefâ-i Râşidîn devlet başkanlığı yanında cuma imamlığını da yürütmüşlerdir. Daha sonraki devirlerde de cuma imamlığı ya halifenin, yahut da onun izin verdiği önemli kişilerin vazifesi olarak telâkki edilmiştir.
Kur'ân-ı Kerîm'in bu ibâdetle ilgili âyetleri ihtiva eden 62. sûresine "cuma" isminin verilmiş olması İslâm'ın cumaya verdiği önemin parlak bir işaretidir.
Müslümanların dinî hayatında olduğu gibi, siyasî ve ictimâî hayatında da büyük tesir icrâ etmiş bulunan bugünün ve içinde yer alan ibadetin Kitâb, Sünnet ve Fıkıhtaki yerini ve hükümlerini, târihimizde cuma günü ve namazı ile alâkalı tatbikatı aşağıdaki satırlarda etraflıca tetkike çalışacağız.

1. Cuma ile İlgili Âyet ve Hadîsler:
A. Âyet:
"Ey iman edenler! Cuma günü namaza çağırılınca Allah'ı anmaya koşun, alışverişi bırakın. Bilseniz bu sizin hakkınızda daha hayırlıdır. Namaz kılınınca yeryüzüne yayılın, Allah'ın lûtfunu arayın, Allah'ı sık sık anın ki felâh bulasınız."1

B. Hadîsler:2
Önemi:
1. İbn Mes'ûd'dan, Hz. Peygamber'in (sav) cumayı kılmayan kimseler için şöyle dediği rivâyet edilmiştir:
"Vallahi cemâate namaz kıldırmak üzere birisine emir verip sonra, cumaya gelmeyenlerin içinde bulundukları evleri yakasım gelir." (Müslim, İbn Hanbel).
2. Ebû Hureyre ve İbn Ömer'den, Rasûlullah'ın (sav) minberinden şöyle hitâbettiğini duydukları rivâyet edilmiştir: "Bazı kimseler ya cumayı terketmekten kesin olarak vazgeçerler yahut da Allah onların kalplerini mühürleyecek de artık gâfil olacaklar." (Müslim, Ahmed, Nesâî).
3. Ebu'l-Ca'd ed-Damarî'den Rasûlullâh'ın (sav) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: "Mühimsemediği için (mazereti olmadığı halde) üç cumayı terkeden kimsenin Allah kalbini mühürler." (Ahmed, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce).
Bir rivâyette "üstüste üç cumayı..." şeklindedir.3

Şartları:
4. Abdullah b. Amr'dan, Rasûlullâh'ın (sav) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: "Cuma, ezanı işitenin üzerine borçtur." (Ebû Dâvûd, Dârekutnî).
5. Hafsa'dan rivâyet edildiğine göre Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Cumaya gitmek, ihtilâm gören (ergenlik çağına giren) herkese gereklidir". (Nesâî).
6. Târık b. Şibâh'tan rivâyet edildiğine göre Rasûl-i Ekrem (sav) şöyle buyurmuştur: "Cuma, cemâat halinde her müslümana Allah'ın hakkı olarak vazifedir: Ancak şu dört sınıf müstesnâ: Başkasının mülkü olan köle, yahut kadın, yahut çocuk, yahut da hasta."(Ebû Dâvûd).
7. İbn Abbâs'tan rivâyet edildiğine göre Hz. Peygamber (sav), Abdullah b. Revâha'yı akıncılarla beraber göndermiş, bu da cumaya rastlamıştı. Abdullah geri kalarak: "Cumayı Rasûlullah ile beraber kılar, sonra yetişirim" demişti. Hz. Peygamber (sav) namaz kılınca onu gördü ve sordu:
-Sabahtan arkadaşlarınla beraber niçin gitmedin?
-Cumayı seninle kılmak, sonra arkalarından yetişmek istedim.
-Yeryüzünün bütün varlığını Allah yolunda harcasan onların sabahtan çıkışlarının sevâbını elde edemezsin!" (Ahmed, Tirmizî).
8. Hz. Ömer, sefer kıyafetine bürünmüş bir kimseyi görmüş ve "bugün cuma olmasaydı yola çıkacaktım", dediğini de işitmişti; şöyle dedi: "Yola çık, çünkü cuma insanı yolculuktan menetmez." (Şâfiî, müsnedinde rivâyet etmiştir).
9. Abdurrahman b. Kâb görme hâssesini kaybettikten sonra elinden tutup gezdirmekte olduğu babası Kâ'b b. Mâlik'ten rivâyet etmiştir: "Kâ'b! Cuma ezânını işitince Es'ad b. Zürâre'ye rahmet diliyorsun, bunun sebebi nedir? diye babama sordum, şu cevabı verdi:
-Çünkü o bize, Beyâda oğullarının Harra Köyü'ne ait olan Nebit düzlüğündeki Nakî'u'l-Hadımât'ta4 ilk cumayı kıldıran kişidir.
-O gün kaç kişiydiniz?
-Kırk erkek idik. (Ebû Davûd, İbn Mâce)
İbn Mâce rivâyetinde: "Hz. Peygamber (sav) Mekke'den gelmeden önce..." kaydı vardır.
10. İbn Abbâs'tan şöyle dediği rivâyet edilmiştir: "Rasûlullâh'ın (sav) mescidinde kılınan cuma namazından sonra edâ edilen ilk cuma namazı Bahreyn'e bağlı Cuvâsâ'da Abdulkays Mescidi'nde kılınan cuma namazıdır." (Buhârî, Ebû Dâvûd).
Ebû Dâvûd rivâyetinde "Cuvâsâ Bahreyn'in köylerinden (karye) birisidir", kaydı vardır.
11. Enes'ten rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: "Hz. Peygamber (sav) soğuklar artınca namazı (cumayı) erken kıldırır, sıcaklar artınca da serinliğe bırakırdı." (Buhârî).

Cumaya Hazırlık:
13. İbn Selâm'dan, Rasulullâh'ı (sav) minberden şöyle seslenirken işittiği rivâyet edilmiştir: "İş elbisesinden başka cuma günü için bir kat elbise alsanız ne olursunuz?" (İbn Mâce, Ebû Dâvûd).
14. Ebû Said'den Rasûlullâh'ın (sav) şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Her müslümana cuma günü yıkanmak (gusûl) gereklidir. Ve en uygun elbisesini giymelidir. Eğer misi varsa ondan da sürer." (Ahmed.)
15. Selman el-Fârisî'den Rasûlullah'ın (sav) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: "Cuma günü yıkanan ve elinden geldiği kadar temizlik yapan, yağından sürünen yahut evinin misinden vücuduna süren, sonra câmiye giden ve iki kişinin arasını açmayan, sonra kendine farz kılınan namazı kılan, sonra imam konuştuğu zaman sükût edip dinleyen hiçbir kimse yoktur ki, o cumadan diğer cumaya kadar bağışlanmış olmasın!" (Ahmed, Buhârî).
16. Ebû Hureyre'den Hz. Peygamber'in (sav) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: "Cuma günü cünüplük guslü gibi gusleden, sonra erkence cumaya giden kimse, sanki bir deve kurban etmiştir. Daha sonra giden bir sığır, daha sonra giden boynuzlu koç, daha sonra giden tavuk, daha sonra giden yumurta kurban etmiş gibidir. İmam minbere çıkınca artık melekler de gelir ve zikri dinlerler." (Ahmed, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd).
Cuma Namazından Önce ve Sonra Nâfile Namazı:
17. Ebû Hureyre'den Rasûl-i Ekrem'in (sav) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: "Cuma günü yıkanan sonra camiye gelip nasib olduğu kadar namaz kılan, sonra imam hutbesini bitirinceye kadar susan, sonra onunla beraber -cuma- kılan, gelecek cumaya kadar ve üç gün de fazla olarak avf ve mağfirete nâil olur." (Müslim).
18. Ebû Sâid'den rivâyet edildiğine göre cuma günü Rasûlullâh (sav) minberde hitâbederken bir adam mescide gelmişti ve Rasûl-i Ekrem (sav) ona iki rek'at namaz kılmasını emretmişti." (Müslim, Tirmîzî, Nesâî İbn Mâce).
19. Ebû Hureyre'den Hz. Peygamber'in (sav) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: "Herhangi biriniz cumayı kılınca ondan sonra dört rek'at daha namaz kılsın". (Ahmed, Müslim, Ebû Dâvûd).
20. İbn Ömer'den Rasûlullâh'ın (sav) cuma namazından sonra evinde iki rek'at namaz kıldığı rivâyet edilmiştir. (Buhârî, Müslim, Ahmed...).

Hutbe:
21. Câbir'den rivâyet edildiğine göre Rasûl-i Ekrem (sav) minbere çıkınca -cemâata- selâm verirdi (İbn Mâce).
22. Sâib b. Yezid'den şöyle dediği rivâyet edilmiştir: Hz. Paygamber (sav), Ebû Bekir ve Ömer zamanlarında cuma günü ilk ezan, imam minbere oturunca okunurdu. Hz. Osman halife olup halk çoğalınca Zevrâ üzerinde -okunmak üzere- üçüncü ezanı5 ilâve eyledi. Rasûlullâh'ın (sav) sadece bir müezzini vardı. (Buhârî, Nesâî, Ebû Dâvûd).
23. İbn Mes'ud'dan rivâyet edildiğine göre Rasûl-i Ekrem (sav) şehâdet getirdiği zaman şöyle derdi.
"Hamd Allah'a mahsustur. O'ndan yardım diler, O'ndan mağfiret niyaz eyleriz ve nefislerimizin kötülüklerinden Allah'a sığınırız. Allah'ın doğru yola ilettiğini şaşırtacak yoktur; saptırdığını da doğru yola iletecek yoktur. Tanıklık ederim ki, Allah'tan başka mâ'bud yoktur, yine tanıklık ederim ki Muhammed Allah'ın kulu ve elçisidir. Allah O'nu, kıyametin önüsıra, müjdeleyici ve uyarıcı olarak göndermiştir. Allah ve Rasûlü'ne itâat eden makûl ve doğru davranmıştır. Onlara itâat etmeyen ise ancak kendisine zarar verir; Allah'a hiçbir zarar veremez." (Ebû Dâvûd).
24. Câbir b. Semure'den rivâyet edildiğine göre Rasûlullah (sav) ayakta hitâbeder, iki hutbe arasında otururdu; -hutbede- âyetler okur ve halka gerekeni söyleyip hatırlatırdı. (Ahmed, Müslim, Nesâî).
25. Yine Câbir'den rivâyet edildiğine göre Rasûlullah (sav) cuma günü -hutbede- vaazı uzatmazdı; hutbe birkaç cümleden ibaret idi." (Ebû Davûd).
26. Ammâr b. Yâsir'den rivâyet edildiğine göre Rasûlullâh'ın (sav) şöyle dediğini işitmiştir: "Kişinin namazının uzun, hutbesinin kısa olması -dini- iyi anladığının işâretidir; namazı uzatın, hutbeyi ise kısa tutun." (Ahmed, Müslim).
27. Câbir b. Semure'den şöyle rivâyet edilmiştir: "Rasulûllâh'ın (sav) namazı da hutbesi de mutedil idi." (Ahmed, Müslim, Tirmizî...).
28. Ebû Hureyre'den rivâyet edildiğine göre Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Cuma günü imam hutbe irad ederken yanındakine "sus!" dediğin takdirde cumanın sevabını kaybetmiş olursun." (Buhârî, Müslim, Ahmed...).
29. Bureyde'den şöyle dediği rivâyet edilmiştir: Rasûlullâh (sav) bize hitabediyordu. Hasan ve Hüseyin üzerinde kırmızı birer elbise ile düşe kalka geldiler; bunun üzerine Rasûlullah (sav) minberden inerek onları kucağına aldı, çıkarıp önüne oturttu sonra da şöyle buyurdu: Allah ve Rasûlü doğru söylemiştir; "Mallarımız ve çocuklarımız ancak fitnedir (imtihan vesilesidir), şu iki çocuğun düşüp kalktığını görünce dayanamayıp sözümü kestim ve onları çıkardım."(Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce).
30. Enes'ten şöyle dediği rivâyet edilmiştir: Rasûlullah (sav) cuma günü minberden inince adamlar O'na muhtaç oldukları hususu söylerlerdi. O onlara cevap verir, sonra namaz kıldırdığı yere geçer ve namazı kıldırırdı. (Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî).
31. Enes'ten rivâyet edildiğine göre cuma günü Rasûlullah (sav) ayakta hutbe irâd ederken bir adam dâru'l-kazâ'nın6 karşısındaki kapıdan mescide girdi, ayakta olarak Rasûl-i Ekrem'e lerdöndü ve şöyle dedi: "Ey Allah'ın Rasûlü! Mallarımız mahvoldu, yollar kesildi (seferler durdu). Allah'a duâ et, bize yağmur göndersin!" Bunun üzerine Rasûlullah (sav) ellerini kaldırdı, sonra şöyle duâ etti: "Allah'ım bize yağmur ver! Allah'ım bize yağmur ver!.." (Buhârî, Müslim, Ahmed).7
Bu duâ üzerine bol yağmur yağmış, ertesi cuma aynı adam Rasûl-i Ekrem'den (sav) yağmurun kesilmesi için duâ etmesini rica eylemiştir. Buraya kadar tercemelerini sunduğumuz hadisler, bahisler içinde yeri geldikçe açıklanacak, hangi hükümlere kaynak oldukları ifade edilecektir.

II. Cumanın Hususiyetleri:
Cuma gününü ve bugün içinde yapılan ibâdetleri diğerlerinden ayıran hususiyetler vardır. İslâm, eşya, hâdise ve hareketleri uğursuz saymayı tasvib etmez. Fakat uğurlu saymayı, hayra ve iyiliğe alâmet telâkki etmeyi, bu vesileler ile Allah'tan iyilik niyaz ve ümit eylemeyi menetmez; aksine teşvik eder. Bu cümleden olarak cuma günü de müslümanların mübârek saydıkları bir gündür ve şu hususiyetleriyle diğer günlerden ayrılır:8
1. Hz. Peygamber (sav) cuma gününün sabah namazında ed-Dehr ve es-Secde sûrelerini okurdu. Çünkü bu iki sûre cuma günü olmuş ve olacak şu hâdiseleri ihtivâ etmektedir: Hz. Âdem'in yaratılması, kıyâmet günü ba's ve haşr...
2. Her zamankinden fazla cuma günü ve gecesi Hz. Peygamber'e (sav) salât-u selâm müstehab kılınmıştır. Rasûl-i Ekrem (sav) bu mevzûuda şöyle buyurmuşlardır: "Günlerinizin en üstün olanlarından biri de cuma günüdür: Âdem o gün yaratılmış, o gün rûhu kabzedilmiştir. Sûra o gün üflenecek ve o gün kıyamet vuku bulacaktır. Bu sebeple o gün üzerime çokça salât-ü selâm gönderiniz; çünkü salavâtınız huzuruma getirilmektedir. Sordular: "Ya Rasûlullah! Çürümüş olduğunuz halde salâvatımız size nasıl arzedilir."
Cevap verdiler: "Şüphesiz Allah yere, peygamberlerin cesetlerini yemesini haram kılmıştır."9
3. Müslümanların Arefe toplantısı dışındaki en büyük ve mukaddes toplantılarına vesile teşkil eden, peşipeşine üç defa terkedenin kalbi mühürlenen... Cuma namazı bu güne mahsus bir ibâdettir.
4. Cuma günü gusûl emredilmiş, bazı müctehidler bunu farz telâkki eylemişlerdir.
5. O gün güzel koku sürünmek diğer günlerde sürünmekten efdâldir.
6. Cuma günü misvak kullanmak ve dişleri yıkamak üzerinde daha fazla durulmuştur.
7. Camiye erken gitmek teşvik edilmiştir.
8. İmam minbere çıkıncaya kadar namaz kılmak, Kur'ân okumak ve Allah'ı anmak gibi ibâdetler ile meşgul olunur.
9. Hatip hutbe irâd ederken susmak farzdır.
10. Cuma günü "el-Kehf" sûresini okuyana uhrevî mükâfat va'dedilmiştir.
11. İmam Şâfiî ve tâbileri ile İbn Teymiyye gibi müctehidlere göre cuma günü zeval vaktinde (güneş doğudan batıya seyrini tam yarıladığı, eşyanın gölgesi dibine düştüğü ve doğu istikâmetinde uzantı başladığı zaman) namaz kılmak mekrûh değildir.10
12. Hz. Peygamber (sav) cuma namazında ekseriya "el-Cum'a ve el-Münâfikûn" yahut "el-A'lâ ve el-Gâşiye" sûrelerini okumuştur.
13. Cuma günü müslümanların haftalık bayram günüdür.
14. Bu günde herkesin gücüne göre en iyi elbisesini giymesi müstehâbdır.
15. Bu günde câmileri tütsülemek teşvik edilmiştir.
16. Kendisine cuma namazı farz olan kimsenin, namaz vakti girince yolculuğa çıkması câiz değildir.11
17. Cumaya giden kimsenin her adımına bir yıllık -nâfile- namaz ve oruç sevâbı vardır.
18. Her cuma, sonraki cumaya kadar günahlara keffâret vesilesidir.
19. Her gün faryab edilen cehennem o gün sâkin olur.
20. Cuma günü içinde, duâların kabul edildiği bir zaman "sâatü'l-icâbe" vardır. Bu zamanın Hz. Peygamber (sav) devrinden sonra da devam edip etmediği; ediyor diyenlere göre günün belli bir zamanında olup olmadığı hususlarında çeşitli görüşler vardır. Cuma gününün muayyen bir zamanındadır diyenler de bu mevzûudaki hadîslerin delâlet ve işâretlerinden faydalanarak muhtelif neticelere varmışlardır ki, ortaya onbir tahmin çıkmaktadır. Bunların içinde en kuvvetli olanı ikisidir:
a) İmamın minbere çıkmasından namazın kılınmasına kadar,
b) İkindi namazından sonra.12
21. Şartları bulununca her müslümana farz olan cuma namazını geçiren kimsenin bir dinar, eğer bulamazsa yarım dinar tasaddûk eylemesi emredilmiştir.
22. Cuma namazı içinde hutbe vardır. Hutbeden maksad Allah Teâlâ'ya hamd-ü senâ, birliğine şahâdet; Rasûlullâh'a (sav) salât-ü selâm ve peygamberliğine şahidlik etmek, müslümanlara va'z u nasihatta bulunmak, önemli haberleri iletmek ve uyarmaktır.
23. Cuma günü farz ve nâfile cinsinden çeşitli ibâdetlere tahsis edilmiş bir gündür. Bu gün, yıl içindeki Ramazan ayı, ömür içindeki hacc gibi hafta içinde bir ibâdet günüdür. Bu günün değerlendirilmesi haftanın değerlendirilmesi demektir.
24. Cuma aynı zamanda bir bayram günüdür. Bayram günlerinde kurban ve sadaka vardır. Cumaya erken gitmek de bu günün kurban ve sadakası olarak kabul edilmiştir.
25. Cuma günü fukaraya yapılan yardım, diğer günlerde yapılandan daha ecirli ve sevaplıdır.
26. Allah Teâla cennete, cuma günleri şerefine, sevgili kullarının kendisini ziyâretlerine fırsat bahşetmek için tecellî edecektir. Haberlere göre bu tecellîde O'na en yakın olan, cumada imama en yakın olandır; bu tecellîye önce mazhar olanlar da cumaya önce gelenlerdir.
27. "el-Bürûc" sûresinde geçen "Yıldızlarla dolu semâya, geleceği va'dedilen güne, şâhidlik edene ve kendisi için şâhidlik edilene yemin olsun."13 âyetindeki va'dedilen gün "Kıyâmet günü", şâhidlik eden "cuma günü", şahidlik edilen de "arefe günü" olarak tefsir edilmiştir.
28. Cuma günü, insan ve cin şeytanları müstesnâ, bütün varlıkların heyecan duydukları ve bu günü hissettikleri bildirilmiştir.
29. Ezelden beri mübârek olan cuma gününü yahûdî ve hıristiyanlar bulamamış, Allah bu günü bulup değerlendirmeyi müslümanlara nasib eylemiştir. Bilindiği üzere yahûdilerin ibadet günü cumartesi, hıristiyanlarınki ise pazardır.
30. Allah Teâlâ aylar içinde Ramazanı, geceler içinde Kadir gecesini, yeryüzünde Mekke'yi, insanlar içinde Muhammed Mustafa"yı (sav) seçtiği gibi günler içinden de cumayı seçmiştir.
31. Bazı kalb gözü açık kimselerin hâtırâtından anlaşıldığına göre diğer günlerden çok cuma günü, ölülerin ruhları kabirleriyle irtibat kurmakta, yapılan duâlar, verilen selâmlar ve ziyâretlerden haberdâr olmaktadırlar.
32. Ahmed b. Hanbel gibi bazı müctehidlere göre hafta içinde yalnız cuma günü kasten oruç tutmak mekrûhtur. İmam Ebû Hanife ve Mâlik'e göre mekrûh değildir.
33. İkinci ezandan itibâren alış-veriş haram ve cuma için camiye hareket farzdır.14

III. Cuma Namazı:
Cuma gününde yapılan ibâdetlerin en önemlisi hutbeyi de ihtivâ eden cuma namazıdır. Burada sırayla cuma namazının hikmetini, tarihçesini, şartlarını, cuma hutbesini, cumanın farzından önce ve sonra kılınan namazların hükmünü tetkike çalışacağız.

A. Cumanın Hikmeti:
Şah Veliyyullah, cumanın hikmeti üzerine şunları kaydetmiştir: "Bir şehirde oturan halkı dâimâ bir araya toplamak suretiyle namazı cemaât halinde kıldırmak ve böylece namazın doğru olarak öğrenilip yayılmasını sağlamak güç olduğu için, ne çok çabuk gelip güçlük arzeden, ne de çok geç gelip maksadı teminden uzak bulunan bir vakit tâyin etmek gerekti. Hafta, Araplarda ve Arap olmayan milletlerde kullanılmakta idi ve namaz için toplanma zamanını sınırlamaya da elverişli bulunuyordu; bu sebeble toplanma zamanı olarak tâyin edildi. Ancak haftanın hangi günü ibâdet için toplanılacağı hususunda din sahibi milletler farklı davrandılar. Yahudiler cumartesi, hıristiyanlar da pazar gününü -kendilerince tercihe şayan görerek- seçtiler.
Allah Teâlâ evvelâ Hz. Peygamber'in (sav) ashabının gönüllerine bu mevzûuda büyük bilgiyi ilhâm etti ve O, Medine'ye gelmeden, sahâbe orada cumayı kıldı. Sonra da Cebrâil Hz. Peygamber'e (sav) getirdiği bir aynanın üzerindeki siyah noktadan maksadın cuma olduğunu bildirerek bu bilgiyi ona nakleyledi.
Cuma gününün seçilmesine sebeb teşkil eden ilim ve sırrın hülâsası şudur: İbâdetin yapılması için uygun vakit Allah'ın kullarına yaklaştığı, duâlarının kabul olunduğu vakittir. Böyle bir vakitte yapılan ibâdetin kabûlü daha ziyâde muhtemeldir, bu ibâdet kalbe daha çok tesir eder ve birçok ibâdetin hâsıl edeceği faydaları meydana getirir. Allah Teâlâ'nın haftada bir gelen öyle bir vakti vardır ki, onda kullarına yaklaşır, el-kesîb cennetinde kulları için tecellî eyler; işte bu vakit olması en çok muhtemel olan gün cumadır; çünkü cuma günü büyük hadiseler vücuda gelmiştir..."15
Bu mülâhaza ve maârife şunları da ilâve etmek mümkündür:
Allah Teâla müslümanların kardeş olduğunu ilân etmiş16 bu kardeşliğin pekişmesi, bütün insanlığın sulh, selâmet ve saâdetine ma'tûf güzel meyvalar verebilmesi için çeşitli vesileler hazırlamıştır. Selâmlaşmak, aksırana duâ etmek, herkese tatlı söz ve güler yüzle davranmak, elden gelen maddî, manevî yardımı esirgememek, hastaları ziyaret etmek, komşuları görüp gözetmek, el sıkışmak, mü'min ölüleri için namaz kılıp duâ etmek, ölü sahiplerine tâziyede bulunmak... bu vesile ve tedbirler arasında hatırlanabilir. Bayram namazları, arefe toplantısı gibi seyrek toplantılar yanında daha sık tekerrür eden cuma toplantısı mü'minlerin kardeşliğini, birlik ve beraberlik ruhunu pekiştirip besleyen bir tedbirdir.
Ferdin ruh ve ahlâk terbiyesi, imanın kuvvetlenmesi, ibâdetin daha canlı, daha müessir ve heyecanlı bir şekilde ifası üzerinde cemâat halinde ibâdetin tesiri ilmin teyid eylediği bir gerçektir.

B. Cumanın Tarihçesi:
Câhiliye devrinde bugüne "el-arûbe" denirdi. Sonradan toplamak veya içinde toplanılan mânâsında "el-Cumu'a" ve "el-cum'a" denmiştir. Bu ismin takılmasını Ka'b b. Luey veya Kusay zamanına kadar götürenler vardır. Rivâyete göre bu iki zat halkı mezkûr günde toplar, Hareme saygı göstermelerini söyler, öğüt verir ve yakında içlerinden bir peygamber geleceğini bildirirlermiş.
Daha kuvvetli olan iki rivâyete göre Hz. Âdem'in hilkatinin bugün toparlanması veya halkın namaz için toparlanmaları sebebiyle bu isim takılmıştır.17
Tabarânî'nin bir rivâyetine göre cuma namazı hicretten önce farz kılınmış olmakla beraber müşriklerin baskısı yüzünden Mekke'de kılınamamıştır. Sahâbeden bir kısmı hicret edince Hz. Peygamber (sav), onların da arzularını göz önüne alarak kılmalarını emretmiş ve on numaralı hadîste zikredilen yerde Esad b. Zürâre tarafından ilk cuma kıldırılmıştır.
Kendisi hicret esnasında Kubâ'ya gelince burada pazartesi, salı, çarşamba ve perşembe günleri kalmış, en yakınlarıyla beraber bizzat çalışarak Kubâ mescidini yapmışlardır. Bu İslâm'ın ilk mescididir. Sonra cuma günü yola çıkmışlar, cuma namazı vaktinde Medine'ye bağlı bulunan Sâlim b. Avf yurduna gelmişler ve Rânûnâ vadisindeki namazgâhta ilk cumayı kıldırmışlardır. Bu, kendilerinin kıldırdığı ilk cumadır.
Bu tatbikata bakarak cuma namazının, hicretin ilk yılında farz kılındığı ifade edilmiştir.18

C. Cumanın Şartları:
Cuma namazıyla alâkalı iki nevi şarttan bahsedilir: Vücûb şartları ve sıhhat şartları; yani cumanın bir kimseye farz olması için aranan şartlar ve kılınan bir cuma namazının muteber olabilmesi için aranan şartlar.
Bu iki nevi şart yekdiğerinden tamamen ayrı değildir. Bazı hususlar yalnız bir nevî şart içine girerken bazıları her iki nevî içinde de yer almaktadır.
Bu şartların bir kısmı Kitâb ve Sünnette tasrîh edilmiş olmayıp, çeşitli delâlet yolları ile müctehidler tarafından tesbit edilmiş ve bu sebeple de herhangi bir hususun şart olup olmadığı mevzûunda görüş ve ictihâd farkları meydana gelmiştir.
Biz önce mezheplere göre şartları sıralayacak, sonra da bunları tetkik süzgecinden geçirmeye çalışacağız.

1. Vücûbun Şartları:
Diğer namazların farz olması için aranan şartlara ilâveten cuma namazının bir kimseye farz olabilmesi için şu şartların bulunması gerekir:
a) Erkek olmak; cuma namazı kadına farz değildir, fakat kılarsa sahih olur ve artık o günün öğle namazını kılmaz.
b) Hür olmak. Köleye cuma namazı farz değildir, kılarsa öğle namazı yerine geçer.
c) Cuma kılınan yerde ikâmet eder olmak. Bu yerin şehir ve köy olması, şehrin vasıfları, müsafirin durumu üzerinde ictihâd farkları vardır. Bunu ileride ele alacağız.
d) Mazeret sahibi olmamak:
aa) Cumaya gittiği takdirde zarar gören hastaya,
bb) Kendisini cumaya götürecek kimsesi olmayan kör ve kötürüme,
cc) Bitkin hale gelmiş yaşlı kişilere,
dd) Tehlikeli sıcak ve soğuktan korkan kimseye,
ee) Çok yağmur ve çamur bulunduğunda,
ff) Haksız olarak yakalanıp hapsedilmekten korkan kimseye,
gg) Gittiği takdirde mal, can veya namusun zâyi olmasından korkan kimselere cuma farz değildir, daha doğrusu bu mazeretler sebebiyle mükellefiyetleri düşer.

2. Sıhhatinin Şartları:
Kılınan cumanın muteber olması ve öğle namazının yerini tutabilmesi için aranan şartlar:

Hanefîlere Göre:
a) Şehir veya şehir hükmünde olan yer ile bunun civarında kılınacak. Şehirden maksat en büyük camii cuma ile mükellef olanları alamayacak kadar nüfusu olan yerdir. Bir idâreci (emîr) bir de hâkimi olan yer diye de tavsif edilmiştir. Civarının uzaklığı için asgarî 400 zirâ* ölçüsü verilmiştir. Daha uzaktakiler şehir dışında sayılırlar. Bir ictihada göre devletin şehir saydığı yer böyle kabul edilir.
b) İmam, devlet başkanı (veliyyu'l-emr) veya onun vekâlet ve izin verdiği kimse olacak. Camide cuma kılınmasına devlet izin verecek. Devlet başkanının izni cami yapılırken ve ilk hutbe okunurken istenir. O zaman verilen izin bundan sonrası için muteberdir.
c) Öğle vaktinde kılınacak.
d) Hutbe okunacak.
e) Cami herkese açık olacak.
f) Cemaat ile kılınacak.

Şâfîlere göre:
a) Öğle vakti,
b) Şehir: İnsanların oturabildiği kale, mağara ve benzeri de şehir hükmündedir. Sahrada kılınamaz. Şehir civarında oturanlardan ezanı duyanlar mükelleftir.
c) Cemâat.
d) En az kırk kişi
e) Tek cuma. Bundan maksat bir merkezde cumanın yalnız bir camide kılınmasıdır. Cami mükelleflere kâfî gelmediği için, ihtiyaca binâen birden fazla camide kılınabilir. Bu takdirde cumadan sonra öğleyi de kılmak sünnettir.
Eğer ihtiyaç olmadığı halde birden fazla camide kılınmış ise ilk kılınan cuma sahihtir, diğerleri sahih değildir, öğleyi kılmaları gerekir. Evvel veya sonra oluşta şüphe varsa yine öğle kılınacaktır.
f) Cumadan önce hutbe.

Mâlikîlere Göre:
a) İnsanların devamlı olarak oturdukları şehir, köy vb. yerleşim merkezleri. Bu merkezler üç buçuk mil civarına da şamildir. (Bir mil yaklaşık olarak 3 km.)
b) İmamdan başka oniki kişi.
c) İmam. Bunda iki şart aranır:
aa) Yerli olmak veya en az dört gün kalmaya niyetlenmiş misafir bulunmak.
bb) Hutbeyi okuyanla namazı kıldıran aynı şahıs olmak.
d) Hutbe.
e) Cami.
Camide aranan şartlar:
aa) Bina olacak.
bb) Binası en az şehrin mu'tâd binalarına eşit olacak. Meselâ pişmiş tuğla ile bina yapmak adet ise pişmemiş topraktan yapılmış camide kılınmaz.
cc) Şehir (köy vb. dahil) veya hemen civarında olacak.
dd) Zarûret bulunmadıkça tek camide olacak. Ülü'l-emr izin vermişse birden fazla camide kılınabilir.
Bu şartlar bulunmazsa ancak cuma için en önce izin verilmiş camide namaz sahihtir.

Hanbelîlere Göre:
a) Vakit: Güneşin bir mızrak boyu yükselişinden eşyanın gölgesi kendisine eşit oluncaya kadar.
b) En az kırk kişinin devamlı oturduğu yer olup bir fersah civarına da şamildir.
c) En az kırk kişinin namaz ve hutbede hazır olması.
d) Hutbe.
e) Bir cami mükellefleri alıyorsa ikinci camide kılınmaz. Kılınmış ise veliyyu'l-emrin bizzat bulunduğu veya izin verdiği câmideki namaz sahihtir. Birden fazla camide -ihtiyaç olmadığı halde- kılınmasına izin verilmiş ise önce kılınan sahih olur. Diğerleri yeniden öğle namazı kılarlar.
Buraya kadar münâkaşasız olarak mezheplere göre cumanın şartlarını sıraladık.19 Şimdi bu şartların önce umumî olarak mesnedini ve mahiyetini tesbit edecek sonra da teker teker delillerini verecek ve münâkaşa edeceğiz.

1. Bu Şartların Dinî Temeli:
Başta cuma günü ve namazı ile alâkalı âyet ve hadisleri zikretmiştik. Bunlarda ve başka hadislerde cuma namazının şehirde kılınacağı, şu kadar cemâatle kılınacağı, ancak bir camide kılınabileceği, sultanın bulunması veya izin vermesi... gibi vücûb ve sıhhat şartları zikredilmiş değildir. Bu şartlar sözlerin delâleti ve tatbikattan, ictihad yoluyla çıkarılmış, üzerinde de ihtilâf edilmiştir. Şartlar üzerinde lüzumundan fazla titizlik gösteren ve bu yüzden cuma gibi büyük bir ibâdetin ifâsını güçleştirenlere karşı olan İslâm âlimleri vardır:

İbn Rüşd: "Bu mevzuda müctehidlerin ihtilâf etmelerinin sebebi: Hz. Peygamber (sav) cuma namazını dâimâ cemâatle, camide ve şehirde kıldığı için bu vasıfların şart olma ihtimâlidir. Cuma namazının daima böyle kılınmış olduğunu görüp bunların şart olması gerektiğine kâni olanlar şart koşmuş, böyle görmeyenler de şart koşmamıştır... Ayrıca namaz çevresindeki bu davranış ve oluşların namazla alâkasına da bakılmış, alâkalı görenler şarttır demiş, görmeyenler şart değildir kanaatine varmışlardır. Bu sebeple cemâatin şart olduğunda ittifak etmişlerdir; çünkü cemâat umûmiyetle namazlarda bulunan bir keyfiyettir. İmam Mâlik şehir ve sultanı şart koşmamıştır; çünkü bunların namazla doğrudan bir alâkası yoktur. Buna mukabil namaz ile münasebetini gözönüne alarak camiyi şart koşmuştur. İhtimâl ki, bunların hepsi lüzumsuz derinleşme, ileri gitmedir; halbuki Allah'ın dini kolaylıktan ibârettir, birisi çıkıp pekâlâ şöyle diyebilir: Eğer bunlar cumanın mûteber (Sahih) olması için şart olsaydı Rasûlullâh'ın (sav) sükût etmesi ve bunları açıklamadan bırakması câiz olmazdı; çünkü Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "...insanlara gönderileni açıklayasın diye..." "...ihtilâfa düştükleri hususu onlara açıklaman için..."20

Şâh Veliyyullah: "Cemâat ile bir nevî medeniyetin -cuma namazının sıhhat ve vücûbu için- şart olmasını ümmet, âyet ve hadislerin lâfız ve ifâdelerinden değil, manevî yoldan telâkki etmiş ve benimsemişlerdir. Çünkü Rasûlullâh (sav) halifeleri ve müctehid imamlar cumayı şehirlerde kılıyorlar, kırlarda göçebe yaşayanları muâheze etmiyor, mes'ul tutmuyorlardı. Asırlar ve devirler geçtikçe bunların şart olduğu neticesine vardılar. Çünkü cumadan maksad şehirde dini yaymak, merâsimi açıkça ifâ eylemektir, bunun için de kılındığı yerin şehir olmasını, medenî vâsıtaların bulunmasını gözönüne almak gerekmiştir. Benim nezdimde en doğru olan "köy demek mümkün olan en küçük yerin dahi cuma için kâfî geleceğidir... kırk kişi şart değildir, namazı kıldırmak önce ulü'l-emre aittir, devlet başkanının bulunması şart değildir."21

Sıddık Hasen b. Ali: "Cuma namazı için devlet başkanı, şehir, muayyen sayı, cami ve tek camide kılınma gibi şartların aranacağına dair Kitâb ve Sünnetten hiçbir delili yoktur."22
Bu nakilleri çoğaltmak mümkündür. Bizim varmak istediğimiz netice ise ittifak edilen şartlar dışında kalan şartlar üzerinde fazla durmamak ve bunlara riâyet edeceğim diye cuma namazı gibi büyük bir ibâdeti terk veya iptâl eylememektir.

2. Şartların Ayrı Ayrı Tetkiki:
a) Cemâat:
Şevkanî'nin İbn Hacer'den nakline göre bu mevzuda onbeş mezheb yani farklı ictihad vardır. Şart koşulan cemâatin sayısı bir kişiden seksen kişiye ve sınırsız, kalabalık bir cemâate kadar uzanmaktadır. İmam Muhammed ve Ebû Yusuf'a göre imamdan başka en az iki kişi gereklidir.
Hâfız İbn Hacer muayyen bir sayı ile takyid etmeden "kalabalık bir cemâat" görüşünü tercih etmiştir.
Şevkânî de "iki kişi" görüşünü tercih eylemiştir. Bu görüşün delili şudur: Cuma için cemâat hadîs ve icmâ ile şarttır; muayyen bir sayıdan bahsedilmemiştir, diğer namazlarda cemâatin en az miktarı iki olduğuna göre burada da iki kişi cemâattır.23

b) Şehir:
İlk cuma ile ilgili hadisler cumanın köylerde de kılınabileceğini göstermektedir.24 Nitekim Diyanet İşleri Başkanlığı bu mevzudaki bir izin talebine 6.2.1933 tarihinde şu cevabı vermiştir:
"Cuma namazı farz ve bunun farziyeti Kitâb, Sünnet ve İcmâ ile sâbittir. Bütün mezheb imamlarınca da kat'î olan cihet, onun farz ve şeriat-i İslâmiyye'den olmasıdır. Cuma'nın sıhhat-i edâsı için serdedilen şerait-i sâirenin edillesi kat'i olmadığından onlar müctehidler arasında muhtelefûn fihtir. Mısır (şehir) ve izn-i hâkim gibi şartların vücud ve adem-i vücudu, farz olan cumanın cevâzına haiz-i tesir değildir. Binâenaleyh ufak bir köyde bile bu farzı edâ edecek cemâat bulunur ve müsâade için müracaat vukûbulursa onlara izin verilmesi iktizâ edeceği..."25
c) Bir Merkezde Birden Fazla Yerde Cuma:
Cumanın bir merkezde yalnız bir camide kılınmasının şart olduğu daha ziyâde Şâfiî ve Hanbelilerce ileri sürülmektedir. Bunlar da zarûret bulunduğu, meselâ bir cami bütün cemâati almadığı takdirde cumanın birden fazla camide kılınabileceğini ifâde etmişlerdir. Cemâate göre caminin vüs'ati düşünülürken fiilen cumaya gelen cemâat değil, mükellef olan cemâatin gözönüne alınacağı da unutulmamalıdır. Bu takdirde hemen bütün şehirlerde birden fazla camide cumanın sahih olacağı ortaya çıkmaktadır.
Hânefî mezhebinde müctehidlerin bu mevzûudaki ictihadları şöyledir: Ebû Hanife'ye göre bir şehirde yalnız bir cuma kılınır.
Ebû Yûsuf'a göre şehrin ortasından nehir geçer ve şehir ikiye bölünmüş bulunursa veya şehir büyük olursa iki yerde kılınabilir.
İmam Muhammed'e göre kayıtsız şartsız birden fazla camide cuma namazı kılınabilir. Bu görüş Ebû Hânife'den de nakledilmiştir.
İbn-Hümâm bu görüşleri naklettikten sonra şu satırları kaydetmiştir: "...İşte bu sebeble Serahsî şöyle demiştir; Ebû Hânife mezhebinde muteber olan ictihad cumanın bir şehirde birkaç yerde kılınabileceğidir. Biz de bu görüşü tercih ediyoruz. Çünkü "cuma ancak şehirde kılınır" ifadesi, "şehirde bir yerde" diye kayıtlanmamıştır. Cami şehirde olunca her cami şehirdedir. Bilhassa şehir büyük olunca bütün cemâati bir camide toplamakta büyük güçlük vardır."26
d) Devlet Başkanının Bulunması ve İzni:
Bazı müctehidler devlet başkanının bulunmasını, namazı onun veya temsilcisinin yahut da izin verdiği kimsenin kıldırmasını şart koşmuşlardır. Şart koşanların ileri sürdüğü deliller tetkik edilince bunların nassa dayanmadığı, sadece fitne ve kargaşalığı önlemek gâyesine bağlı bulunduğu görülmektedir.
"İyi, kötü bir imamı olduğu halde cumayı terkedeni Allah dağıtsın, toparlamasın..." meâlindeki hadis hem zayıf bulunmuştur, (Haşiyetu's-sindî, 1/335; Mecma'u'z-zevâid, 1/70) hem de hadîste böyle bir mânâ yoktur. Hadîse göre imamın bulunmaması yalnızca cumayı terketmeye mâzeret olabilir.
Cuma namazında imamlık şerefli bir vazife olduğundan devlet başkanı veya onun temsilcisi var ise bu şerefin ona ait olduğu kabul edilmiş. Hz. Peygamber (sav) ve halifelerinin bu namazı -diğerleri gibi- bizzat kıldırdıkları da gözönüne alınmıştır.
Bunlar bulunmadığı zaman herkesin bu namazı kıldırmak isteyeceği, idareye muhâlif olanların minberi kendi emelleri istikametinde kullanabilecekleri, bunun da kargaşalık ve kavgaya müncer olabileceği gözönüne alınarak "kime izin verilirse cumayı o kıldırır" denmiştir.
Fakat bu sözler devlet başkanı yahut da izni bulunmazsa cumanın sahih olamayacağını ifade etmez. Bu mevzûuda bazı mütâlâaları nakletmekte fayda vardır:

İbn-Hümâm (Ebû Ca'fer'den naklen): "Haklı bir sebebe dayanmadan veya zarar vermek için sultan cumaya izin vermese de cuma kılınabilir."27
"Elinde menşûru olmadığı halde bir İslâm memleketinde idâreyi ele alan kimse vâli ve emirler gibi memleketi idare ederse otoriteyi temin edeceği ve bununla şart da gerçekleşmiş olacağı için cuma kılınır."28
Gazzâlî: "Sultanın hazır bulunması veya izni şart değildir; fakat izin almak daha iyidir."29

İbn Abidin: "Vâli vefat etse, yahut tehlike sebebiyle gelemese yahut da cuma kıldırmak hakkı olan kimse mevcut olmasa halk kendileri için bir hatib tâyin eder... Bu ifade "fitne (anarşi, kargaşalık, istilâ) zamanında cuma kılınmaz" diyenlerin bilgisizliğini ortaya koymaktadır."30
İbn Kudâme: Halife veya sultanın (imam) izni şart değildir. Hz. Osman evine kapanıp asiler evi sarınca Hz. Ali cumayı kıldırmış, sonradan Hz. Osman da bunu tasvib eylemiştir. Ubeydullah b. Adi bu hususu şikâyet edip arkasında namaz kılmak zoruma gidiyor deyince Hz. Osman şunları söylemiştir:
"Namaz insanların edâ ettiği amellerin en iyilerindendir. Onu hakkıyle kılıyorlarsa sen de onlarla beraber kıl, kötü yapıyorlarsa kötülüklerine katılma. İmam Ahmed b. Hanbel de şöyle demiştir: "Şam'da fitne dokuz sene sürmüş ve bu esnada cuma kılınmıştır."31

D. Hutbe:
Hutbe cumanın sıhhat şartlarından birisidir. Ancak cuma içinde hutbenin mümtaz ve önemli bir yeri vardır. Bu sebeple ayrı bir başlık altında Hz. Peygamber'in (sav) hutbede takib ettiği yolu, bazı hutbelerini, hutbenin şartlarını ve âdâbını arzetmeyi uygun bulduk.

1. Hz. Peygamber'in (sav) Hutbede Takib Ettiği Yol:
Hz. Peygamber (sav) hutbe irâd ederken çok defa heyecanlı bir tavır takınır, gözleri kızarır, sesi yükselir ve bir orduyu uyarırmışcasına sert bir edâ ile "sabah akşam başınıza geliverecek; -üç parmağını birleştirerek- ben kıyâmete şu kadar yakın olarak gönderildim" derdi. "Emmâ ba'dü" dedikten sonra "Sözün en hayırlısı Allah'ın kitabıdır, yolun en hayırlısı Muhammed'in yoludur, işlerin en fenâsı uydurulup dine katılanlardır, her bid'at sapıklıktır" derdi. Yine "Ben her mü'mine kendisinden daha yakınımdır; kim vefat eder de geride bir mal bırakırsa bu âilesine aittir; her kim de geride borç ve bakıma muhtaç çoluk çocuk bırakırsa bu bana aittir, benim borcumdur" buyururdu. Hutbesine Allah'a hamd-ü senâ ve şehâdet ile başlar ve yukardakilere benzer sözler söylerdi. Hutbeyi kısa yapar, namazı uzatır, Allah'ı çok anar ve kelimesi az, mânâsı geniş sözleri seçip söylerdi. "Kişinin hutbesinin kısa, namazının uzun olması, özlü anlayışının bir işâretidir" buyururdu.
Hutbede ashâbına İslâm'ın esaslarını öğretir, gerektiğinde onlara bazı şeyler emreder, bazılarını da yapmayın derdi. Nitekim hutbe okurken camiye giren adama iki rek'at namaz kılmasını emretmiş, halkın omuzlarına basarak ilerleyen birini de "böyle yapma, otur" demiştir.
Bir sual sorulduğunda veya başka bir sebeble hutbesini keser, soruya cevap verir, sonra hutbesine devam eder, tamamlardı. Gerektiğinde minberden iner; sonra çıkıp hutbesine devam ederdi. Nitekim Hz.Hasan ve Hüseyin için inmiş, onları alıp tekrar minbere çıkmış ve hutbesini tamamlamıştır. Hutbede icabında "ey filân gel, otur; ey filân namaz kıl!" diye seslenir, gerekeni emrederdi. İçlerinde ihtiyaç sahibi birini görürse halkı yardıma çağırır, teşvik eder, Allah'ı andıkça şehâdet parmağıyla işâret eder, ellerini kaldırıp yağmur duâsı yapardı.
Cuma günü -gerektiğinde- biraz bekler, cemâat toplanınca mescide girer, cemâate selâm verir, minbere çıkınca kıbleye dönüp duâ etmez, yüzünü halka çevirip otururdu. Bilâl ezana başlardı. Bitirince Hz. Peygamber (sav) hemen kalkar ve hutbesini irâd ederdi.
Minber yapılmadan önce savaşta bir yay'a, cumada da bir değneğe dayanarak hitâbederdi. Minber yapıldıktan sonra bunları da terketmiş ve hiçbir zaman eline kılıç alarak hutbe okumamıştır.
Minber yapılmadan önce mescide konan bir hurma kütüğüne yaslanarak hitâbede bulunurdu. Minber yapılınca bu kütüğü terketmiş ve kütükten çıkan iniltiyi mescidde bulunanlar işitmiştir. Minberi üç basamaklı idi. Mescidin batısına konmuştu. Minber ile batı duvarı arasında bir koyun geçecek kadar mesafe vardı.
Cumadan başka günlerde Hz.Peygamber (sav) minbere çıkıp oturunca yahut da cuma günü ayakta hutbe irâd ederken sahâbe ona doğru dönük vaziyette otururlardı. Kendileri ayakta birinci hutbeyi yapar, sonra kısa bir müddet oturur, sonra kalkar ve ikinci hutbeyi yaparlardı.
Hutbe bitince Bilâl (ra) kamet getirirdi. Daha önce de cemâatin Rasûlullah'a (sav) yaklaşmalarını, sükût içinde hutbeyi dinlemelerini söylerdi.32
İbn Hişâmi'nin nakline göre Rasûlullah'ın (sav) ilk hutbesi şöyledir:
"Hamd-ü senâdan sonra: Ey İnsanlar! Kendiniz için hazırlık yapın. Şüphesiz biliyorsunuz ki her biriniz ummadığı bir anda ölecek, sürüsünü çobansız bırakacak, sonra da Rabbı -arada tercüman ve perdeci (kapıcı) olmaksızın- ona şöyle diyecektir: Sana elçim gelip dini tebliğ etmedi mi? Ben sana mal verip ihsanda bulunmadım mı? Sen kendin için buraya ne hazırladın? Kul sağına soluna bakar, hiçbir şey göremez. Sonra önüne bakar cehennemi görür. Kim, yarım hurma ile de olsa bu ateşten kendini koruma gücüne sahipse hayır işlesin. Bunu da bulamayan güzel söz söylesin. Çünkü bu sebeple bir hayır 10'dan 700'e kadar katlanarak mükâfatlandırılır. Allah'ın selâm, rahmet ve berekâtı üzerinize olsun!33
Yina aynı kaynağa göre ikinci hutbeleri de şöyledir:
Hamd-ü senâdan sonra:34
"Sözün en güzeli Allah'ın kitabıdır. Allah'ın, gönlünü onunla (Kur'ân ile) süslediği, küfürden sonra İslâm'a soktuğu kimse; Allah'ın kitabını diğer beşerî sözlere tercih eden kimse şüphesiz kurtuluşa ermiştir. O, sözün en güzel ve en üstünüdür. Allah'ın sevdiğini seviniz; Allah'ı bütün gönlünüzle seviniz. Allah'ın kitâbından ve Allah'ı anmaktan usanmayınız; gönüllerinize bundan bıkkınlık gelmesin; çünkü bu, Allah'ın bütün yarattıklarından seçilip süzülmüştür, Allah ona "seçtiği amel", bu ibâdeti yapanlara "seçtiği kul" ve sözler arasında "en iyi söz" adını vermiştir. İnsanlara verilenler arasında haram ve helâl de vardır. Allah'a kulluk edin ve O'na ortak koşmayın. O'na tam mânâsıyla saygı gösterin (takvâ). Ağzınızla söylediklerinizin iyi olanlarında Allah'a sadâkat edin, ilâhi ruh ile aranızda sevişin; birbirinizi sevin, Allah kendisine verilen sözün bozulmasına gazabeder. Allah'ın selâmı üzerinize olsun."35

2. Hutbe'nin Unsur ve Şartları:
Gerek cuma hakkındaki hadîsler ve gerekse bundan önceki bahiste gördüğünüz Hz. Peygamber'in (sav) fi'lini (tatbikatını) gözönüne alan müctehidler ve mezheb âlimleri hutbenin esâsını ve çatısını teşkil eden unsurlar (hükümler) ile sahih bir hutbede riâyeti gereken hususları (şartlar) tesbit etmişler, ayrıca hutbenin sünnetleri ve âdabı üzerinde de durmuşlardır:

Rükünleri:
Hanefîlere Göre:
Hanefîlere göre hutbenin rüknü mutlak mânâda Allah'ı zikirdir. Sadece "elhamdülillâh", "sübhânellâh", "Lâ ilâhe illallâh" demekle bu rükün tamam olur; fakat hutbenin bundan ibâret olması tenzihen mekrûhtur. Ebû Yûsuf ve Muhammed'e göre zikrin uzunca olması gerekir.

Şâfiîlere Göre:
Bu mezhebe göre hutbenin beş rüknü vardır:
a) Her iki hutbede Allah'a hamdeylemek.
b) Her iki hutbede Hz. Peygamber'e (sav) salâvat okumak.
c) İki hutbede de tâkvayı tavsiye etmek.
d) Hutbelerden birinde bir âyet okumak,
e) İkinci hutbede mü'minlere duâ etmek.

Mâlikîlere Göre:
Hutbenin bir rüknü vardır o da mü'minlere müjdeli veya sakındırıcı bir dinî söz söylemektir.

Hanbelîlere Göre:
Hutbenin rüknü dörttür, bunlar da duâ hariç Şâfiî mezhebinde olduğu gibidir.

3. Sıhhatinin Şartları:
Hutbenin sahih ve muteber olabilmesi için; Hânefîlere göre altı şartı vardır:
a) Namazdan önce olması,
b) Hutbe niyeti ile yapılması,
c) Cuma vakti içinde olması,
d) En az bir kişinin dinlemesi,
e) Bu bir kişinin, kendisiyle cuma sahih olan kimselerden bulunması,
f) Hutbe ile namazın arasına başka bir işin sokulmaması.
Şâfilere göre hutbenin onbeş şartı vardır:
a) Namazdan önce olması,
b) Vakit içinde olması,
c) Herhangi bir sebeple hutbeyi bırakıp başka birşey ile meşgul olunmaması,
d) Arapça olması (rükün kısmı),
e) İki hutbenin ve ikinci hutbe ile namazın peşipeşine olması,
f) Hatibin temiz ve abdestli olması,
g) Örtülmesi gerekli yerlerin örtülü bulunması,
h) Ayakta olması,
ı) İki hutbe arasında biraz oturması,
aa) Mazeret sebebiyle hutbeyi oturarak yapmışsa iki hutbe arasında susması,
bb) Mecburen ayakta ise ve oturamıyorsa kezâ iki hutbe arasında susması,
i) Kırk kişinin duyacağı kadar seslenmesi,
j) Kırk kişinin dinlemesi,
k) Her iki hutbenin, cuma sahih olan yerde yapılması,
l) Hatibin erkek olması,
m) İmamlığının sahih bulunması,
n) İmamın farz ve sünneti birbirinden ayırması ve hiç değilse farzı sünnet bilmemesi.
Hanbelilere göre dokuz şartı vardır:
a) Vakit içinde olması,
b) Hatibin cuma ile mükellef bulunması,
c) Hutbenin kısımlarının peşipeşine yapılması
d) Arapça olması,
e) Sesli olması,
f) Mescidin içinde olması,
g) Arapların "hutbe" dediklerine uygun olması
h) En az oniki kişinin huzurunda olması,
j) Ayakta irâd edilmesi. Bunun sünnet olduğu da söylenmiştir.36
Buraya kadar sayıp dökülen hususlar dışında kalıp Hz. Peygamber (sav) ve ashâbından intikal eden davranışlar hutbenin sünnet ve adâbı içinde yer almaktadır. Bunlara ait bazı mülâhazaları arzediyoruz:
1. Hatibin hutbeye çıkınca cemâate selâm vermesi Evzâî ve Ahmed b. Hanbel'e göre sünnettir.37
2. Hutbenin kısa, namazın uzun olması. Hz. Peygamber (sav) tarafından teşvik edilmiş bir sünnettir. "Tıvâl-ı mufassal38 denilen sûrelerin birisinden daha uzun olursa mekrûhtur" diye takdiri bir ölçüden de bahsedilmiştir.39
3. Hutbede Hulefâ-i Râşidin ve Hz. Peygamber'in (sav) iki amcasının anılması iyi karşılanmış bir âdettir. Emevîler, hutbede Hz. Ali ve bazı sahâbeye sövüp sayarlardı Ömer b. Abdilaziz bu çirkin âdeti kaldırarak mezkûr sahâbeyi duâ ve rıdvan ile andı.40
4. Müslümanlara duâ edilir. Ancak devlet başkanına duâ mevzûunda görüş ayrılıkları vardır. Bununla beraber haddi aşmamak, dalkavukluk yapmamak, lâyık olmadığı vasıfları söylememek şartıyla duâ etmenin uygun olacağı, onun iyiliğinin, idaresindeki müslümanların da iyiliği olacağı ifade edilmiştir. Nitekim Ebû Musâ Kûfe Emiri iken hutbede Hz. Peygamber'e (sav) selât-ü selâmdan sonra Hz. Ömer ve Ebû Bekir'e duâ ederdi. Durum Hz. Ömer'e şikâyet edilince hoş karşılamadığı husus sadece Hz. Ebû Bekir'i önce zikretmemesi olmuştur.41
5. Hutbede anlaşılmayan kelimeler, müstehcen sözler söylenmez; açık, seçik ve geniş mânâlı sâde sözler söylenir. Hutbe hitâbet makamı olduğu için teğanni yapılmaz yani duâlar, tesbihler, âyetler ve diğer ifâdeler mûsikî ve makam ile okunmaz; hitâbet üslûbu ile okunur.42

E. Cuma Namazının Miktarı:
İslâm dünyasında bugün cuma namazı kılmak üzere camiye giden müslümanların iki rek'attan onaltı rek'ata kadar namaz kıldıkları görülmektedir. Bazı memleketlerde cuma namazından sonra cemâat hâlinde öğle namazının iâde edildiğine rastlanmaktadır. Hz. Peygamber (sav) devrinden itibaren kılınmakta olan bir namazın aslında kaç rek'at olduğunun meçhul bulunmaması gerekir; nitekim meçhul de değildir. Burada cuma namazının farz ve sünnetlerinin kaç rek'at olduğunu tetkik edecek, sonra da "zuhr-i âhir" adıyla kılınan bir namazın mâhiyetini ele alacağız.

1. Cumanın Farzından Önceki Namaz:
Cumanın farzından önce iki namaz üzerinde durulmuştur: Tahiyyetü'l-mescid ve cumanın sünneti.

a) Tahiyyetü'l-mescid:
Hadîsler bölümünde zikredilen 19 numaralı hadîs ile diğer rivâyetlere dayanan Hasenu'l-Basrî, Mekhûl, Şâfiî, İshak, Ebû Sevr gibi müctehidlere göre hatib hutbe irâd ederken dahi mescide gelen kimsenin kısaca iki rek'ât namaz kılması sünnettir.
Ebû Hanife, Mâlik, Sevrî gibi müctehidlere göre ise bu esnâda namaz kılmak mekrûhtur. Bu müctehidler de Hz. Peygamber'in (sav), hutbede iken gelen birisine "otur, geciktin ve cemâati rahatsız ettin" demesine istinad ediyorlar.43
Müctehid Şevkânî iki tarafın delillerini tetkik ettikten sonra bu iki rek'at namazın (tahiyyetu'l-mescid) hatib hutbede iken dahi kılınmasının sünnet olduğu görüşünü tercih etmiştir.44
b) Cumanın İlk Sünneti:
Cuma namazının farzından önce ve tahiyyatü'l-mescidden başka, sünnet olarak kılınacak bir namazın bulunup bulunmadığı mevzûunda ihtilâf vardır. Hanefîlere, mâlikilere ve şâfiîlere göre cumadan önce namaz vardır; ancak bunun zevâlden sonra kılınması gerekir. İbn Kayyim başta olmak üzere bazı âlimlere göre cumanın farzından önce namaz yoktur; çünkü Hz. Peygamber (sav) mescide gelince doğru minbere çıkar ve ezânı dinler, hutbeye başlardı; farzdan önce böyle bir namaz kıldığı vâki değildir.45
Cumadan önce namaz vardır diyenler bu mevzuda rivâyet edilmiş bazı hadîslere istinad etmişlerdir.46 Ancak bunlardan bazıları, bu arada Hanefîler, bu namazı dört rek'at olarak kabul ederken diğerleri, "dört rek'at rivâyeti sağlam değildir, sâdece namaz kılmak teşvik edilmiştir; dolayısıyla imkân bulunduğu kadar kılınır" demişlerdir.47 Delilleri bakımından bu son görüş daha kuvvetli görülmektedir.

2. Cumanın Farzı:
Cumanın farzı iki rek'at olup cemâatle kılınır; bu mevzûuda ihtilâf yoktur.

3. Cumanın Son Sünneti:
Hz. Peygamber'in (sav), cumanın farzından sonra kaç rek'at namaz kıldığı ve kaç rek'at namaz kılınmasını istediği mevzûunda çeşitli rivâyetler vardır ve bu rivâyetlerde geçen rek'at sayısı iki, dört ve altıdır. Hanbelîler bu rivâyetlerin hepsini değerlendirmiş ve "iki, dört veya altı kılınabilir; hiç kılınmasa da olur" demişlerdir.48
Hanefî mezhebinde Ebû Hânife dört, Ebû Yûsuf ve Muhammed ise altı rek'atı tercih etmişlerdir.49 Bu altı rek'atın dördü bir selâmda, ikisi bir selâmda kılınır.
İmam Şâfiî iki selâmda dört rek'atı tercih etmiştir.
Bazı muhakkık âlimler de bu mevzûudaki çeşitli rivâyetleri tetkik ettikten sonra şu neticeye varmışlardır: Camide kılınırsa dört rek'at, evde kılınırsa iki rek'at.50
Netice:
Hadîslere ve İslâm âlimlerinin tetkiklerine göre:
1. Cumadan önce camiye gelen kimsenin iki rek'at tahiyyetü'l-mescid kılması, zamanı varsa bir miktar da nâfile namaz kılması sünnettir. İkincisini evinde de kılabilir.
2. Cumanın farzı iki rek'attır.
3. Cumadan sonra camide kılınacaksa dört, evde kılınacaksa iki rek'at namaz kılmak sünnettir.
4. Müctehidlerin ekseriyetine göre sünnet namazları evde kılmak daha iyidir.

F. Zuhr-i Âhir:
Bundan önceki bölümde cuma namazının sünnet ve farzının kaç rek'at olduğunu tesbit etmiştik. Bunlardan başka, cumanın son sünnetinden sonra bazı kimselerin zuhr-i âhir adıyla dört, vaktin sünneti adıyla da iki rek'at daha namaz kıldıkları görülmektedir. Yukarda anlatılanlar dışında vaktin sünneti diye bir namaz yoktur.
Zuhr-i âhire (son öğle namazı) gelince:
Bundan maksat, cuma kılınmış olduğu halde -şayet sahih olmamış ise- mükelleflere farz olan ve cuma sahih olmadığı için üzerlerinden düşmemiş kabul edilen o günkü öğle namazıdır. "Şayet cuma sahih olmamış ise" ifâdesi cumanın sıhhatinin şartları üzerinde müctehidlerin ihtilâf etmiş olmalarına dayanmaktadır.
Şartlarındaki ihtilâf dolayısıyla cumanın sahih olmaması ihtimâline dayanarak zuhr-i âhiri kılmanın hükmü nedir? Yani bu namazı kılmak farz mı, sünnet mi, mekrûh mu, bid'at veya memnû mudur? Bu mevzûudaki görüşleri iki grupta toplamak mümkündür:

1. Kılınmasına Taraftar Olanlar:
Bunlar da kılınmasında birleşmekle beraber farz mı, sünnet mi, ihtiyat mı olduğu konusunda farklı kanaatler ileri sürmüşlerdir. Hemen hepsinin hareket noktası bir şehir veya büyük köyde, birden fazla camide cumanın sahih olmaması ihtimâlidir. Cumanın sıhhatinin şartlarını tetkik ederken bu ihtilâfı ele almıştık.
a) İmam Şâfiî "bir şehirde iki veya daha fazla yerde cuma kılınmış ise önce kılanların cuması sahihtir. Sonra kılanların cuması olmamıştır (bâtıl) ve öğleyi yeniden kılmaları farzdır" demiştir. Şâfiî'ye göre hangisinin önce kıldığı belli değilse, hepsinin öğleyi yeniden kılmaları gerekir.51
İmam Şâfiî'den sonra gelen ve ona tâbi bulunan Şâfiî müctehid ve fakihleri yukarıdaki hükmün, ihtiyaç olmadığı halde cumanın birden fazla camide kılınmış olmasına ait bulunduğunu; şayet caminin mükelleflere göre küçük olması gibi bir mazeret varsa birden fazla camide kılınabileceğini, böyle olunca da öğle namazını kılmanın farz olmayacağını, ancak sünnet olabileceğini ifade etmişlerdir.52
Hanbelilerin görüşü de şafiîlerinki gibidir.53
Bu iki mezhebin tatbikatında cuma namazı, ihtiyaç olmadığı halde birden fazla camide kılınmışsa ilk kılınandan sonrakiler bâtıl sayılmakta -şüphe halinde hepsi bâtıl sayılmakta- ve öğle namazı yeniden kılınmaktadır.
Eğer cuma namazı ihtiyaca binâen birden fazla camide kılınmış ise bu takdirde bâtıl sayılmamakta, ancak ihtiyaten öğle namazının kılınması tavsiye edilmektedir. Bugün hemen her şehir ve büyük köyün -cumayı kılsın kılmasın- namaz ile mükellef bulunanlarını bir cami almayacağına göre kılınan cumalar şâfiîlere göre de sahihtir ve öğleyi kılmak farz değildir.
b) Hanefîlerden bazılarına göre birden fazla camide veya köyde kılınan cumanın sıhhatinde şüphe bulunduğu için ihiyâten, cumadan sonra, herkesin kendi başına şu niyetle bir namaz kılması iyi olur: "Vaktine yetiştiğim halde henüz edâ etmediğim veya henüz üzerimden düşmeyen son farzı yahut son öğleyi kılmaya niyet ettim." İşte bu namaz zuhr-i âhir denilen namazdır, dört rek'attır, birinci oturuşta ettahiyat okunur, dört rek'atta da fatihaya bir sûre veya yeteri kadar âyet ilâve edilir.
Şüphe mevcutsa bu namazı kılmak vâcib, değilse menduptur.54
Zuhr-i âhirin kılınmasını müdâfaa edenlerin delilleri şüphe ve ihtiyattır. Aslında şâfiîler ihtiyaç sebebiyle birkaç camide kılınan cumanın sahih olduğunu kabul ediyorlar. Hanefî mezhebinden sahih ve tercihe şayan görülen mütâlâa da birkaç camide kılınan cumanın sahih olduğudur; hattâ bu mezhep ihtiyacı da şart koşmamıştır. İşte buna rağmen, mâdem ki "sahih olmaz" diye de bir görüş vardır, ve madem ki bu görüşe göre cumanın sıhhati şüphelidir, şu halde ihtiyaten öğle namazı kılınmalıdır ki borçlu kalınmasın denilmektedir.

2. Zuhr-i Âhir Kılınmamalıdır Diyenler:
a) Birinci gruptakiler, şüphenin ibâdeti ifsâd edeceğinden hareket ederek zuhr-i âhiri kılmak mekrûh olur diyenlerdir. Bunlara göre cuma gibi mübârek ve çok sevaplı bir ibâdeti edâ edenler, "bu namaz şu ihtilâf sebebiyle belki sahih olmamıştır" şüphesiyle son öğle namazını (zuhr-i âhiri) de kılarlarsa, cuma namazlarını ifsad ve iptâl etmiş olurlar. Ayrıca bunu gören halk, cuma namazının farz olmadığını, öğlenin farz olduğunu, yahut da bir vakitte ikisinin de farz olduğunu zanneder. İşte bu sebeple zuhr-i âhiri kılmak mekrûhtur.
Bu görüşü İbn Nüceym (v. 970/1563) el-Bahru'r-râık'ta ileri sürmüş, Alâuddin el-Haskefî de (1088/1677) ed-Durru'l-muhtâr'da benimseyerek nakletmiştir."55
İbn Âbidin de el-Makdisî'ye uyarak şöyle demiştir: "Eğer bu namazı kılmak böyle bir yanlış anlayış ve fesada sebep olursa açıkça kılınmamalıdır; havâs bunu evinde kılmalıdır."56
b) İkinci grupta olan zevat bid'at esasından yürüyerek zuhr-i âhirin kılınmasını meneden ve günah sayanlardır. Şevkânî, Sünen-i Ebû Dâvûd şârihi allâme M. Şemsuddin el-Azimâbâdî, Cemâlüddin el-Kâsımî, Mustafa el-Galâyinî, Ali eş-Şebrâmellisî, M. Reşîd Riza el-Huseynî57 gibi zevatın içinde bulunduğu bu grubun delilini şöylece hülâsa etmek mümkündür: "Bâtıl olduğunu bilerek cuma namazı kılmak haramdır; cumanın sahih olduğuna inanılıyorsa öğle namazını kılmaya ihtiyaç yoktur; böyle bir namaz (zuhr-i âhir) sahâbe, tâbiûn ve müctehid imamlar devrinde kılınmamıştır; dinde olmayan bir ibâdeti âdet haline getirip ona yamamak bid'attır; bunu yapan günahkâr olur..."

Netice:
Buraya kadar zuhr-i âhirin lehinde ve aleyhinde olan âlimler ile delillerini arzetmiş olduk.
Bizim kanâatimize göre de zuhr-i âhir kılınmamalıdır. Şüphe ve ihtiyat sebebiyle kılınmasını müdâfaa eden zevata karşı şunları hatırlatmakta fayda vardır:
1. Fıkhın ibâdât, muâmelât ve ukubâta ait her bölümünde müctehidlerin sayısız ihtilâfı, ictihad ve görüş farkları vardır. Müslümanlar -şâyet bizzat ictihad edecek kadar âlim değil iseler- bu ictihadlardan birine uymakla mükelleftirler. İctihadlarına veya tâbi oldukları müctehide (mezhebe) göre yaptıkları ibâdet sahih ise artık başka bir mezhebe göre sahih olmaması onları ilgilendirmez ve ibâdetlerine zarar vermez. Üzerinde ihtilâf edilmiş binlerce meselede bir müctehide tâbi olarak ibâdet ederken sâdece cuma namazında ihtilâfı gözönüne alıp ihtiyata riâyet etmeye kalkışmak lüzumsuz bir davranıştır.
2. Her bid'at bir sünneti öldürür.58 Bu zuhr-i âhir sebebiyle, cumanın farzından sonra kılınacak namaz arttırıldığı için halk cumanın son sünnetini de terketmeye başlamıştır. Halbuki farzdan sonra sadece iki veya dört rek'at namazın sünnet olduğu anlatılsa ve tatbikat da buna göre olsa, bu sünneti yerine getireceklerin sayısı artacaktır.
3. İhtiyata ancak faydalı olduğu zaman riâyet edilir. Yola çıkacak adam belki yolda yiyecek bulamam diye bir oturuşta ihtiyaten üç öğünlük yemek yese, ihtiyaten doktorun tavsiyesinden fazla ilâç alınsa zararı, olur. Allah ve Rasûlü (sav) müslümanları ne ile mükellef kılmış ise onları yerine getirmek, buna birşey ilâve etmekten kaçınmak ihtiyatın tâ kendisidir.
4. Biz bu kanaâti serdederken Allah'ın bizden istediği bir ibâdeti kaldırmak veya azaltmak değil, müslümanları sünnet hudûdu içinde tutmak, cemâati arttırmak ve manevî değeri çok üstün olan cuma ibâdetini korumak istiyoruz.

IV. Tarihimizde Cuma:
İslâm ve Müslüman Türklerin tarihinde dinî bayram günleri gibi cumanın da müstesnâ bir yeri vardır. Fetihleri veya cülûsları ta'kibeden Cuma günü hükümdar adına hutbe okunması ve para basılması saltanat ve hakimiyetin birer sembolü olarak telâkki edilmiştir.
Osmanlılarda "cuma selâmlığı" adıyla anılan bugüne mahsus hususî bir merasim vardır. II. Abdülhamid devrine kadar at ile ve bu devirden sonra araba ile bir camiye gelen padişah, burada maiyetiyle beraber cuma namazını kılar sonra da halkın şikâyet ve arzularına muhâtab olurdu. Saraydan çıkarken, camiye girerken ve camiden çıkarken padişah alkışlanırdı. O zaman alkışlamak el çırpmak şeklinde olmayıp, alkışçıların yüksek sesle şunları söylemesinden ibaret idi: "Uğurun hayır ola, yaşın uzun ola, yolun açık ola, saltanatına mağrur olma, padişahım senden büyük Allah var."
Osmanlılar zamanında cumanın ibâdet ve o güne riâyet için tatil günü olarak kabul edilmesi tanzimattan sonra başlamıştır. Ondan evvel cuma günleri memurların cuma namazını kılabilmeleri için dairelerin uygun yerleri mescid yapılmış ve minber konmuştur. Böyle bir yeri olmayan dairelerde çalışan memurlar da yakın camilerde cumayı edâ ederlerdi.
1924 Tarihinde çıkarılan hafta tatili kanunu cumayı musevi, isevî, müslüman bütün vatandaşlar için tatil olarak kabul eyledi.
1935'te çıkarılan bir kanunla da hafta tatili cumartesi günü saat 13.00'ten başlamak üzere 36 saate çıkarılmış ve cumanın tatil günü olması terkedilmiştir.59

Netice ve Bir Temenni:
Hıristiyanlarda pazarın, mûsevilerde cumartesinin tatil olması o güne mahsus dinî merâsim ve vecîbelerin bir neticesidir. Türkiye'de yaşayan mûsevilerin çoğu resmen tatil olmadığı halde cumartesi günü öğleden önce de iş yerlerini tatil ederler. Müslümanların da çoğu -memur iseler istirâhat ve yemekten fedâkârlık ederek- cuma namazını kılmak için camilere koşarlar. Elimizde bir istatistik netice bulunmamakla beraber diyebiliriz ki, Türkiye'de cuma günü camilerin topladığı cemâat ölçüsünde genç ve yetişkin insanları toplayabilen hâdiseler çok nâdirdir. İslâmî vecîbeler yanında millî birlik ve beraberlik, halk eğitimi, kalkınma seferberliği, salgın hastalıklar ve kötü alışkanlıklarla mücadele gibi çok önemli mevzûularda bu toplanıştan ve bu gönüllü dinleyişten, masrafsız olarak, azâmî istifadeyi sağlamak mümkündür. Ancak bunun için idareciler ile hatiplere önemli birer vazife düşmektedir.
İdareciler, her sınıf halkın bu ibâdeti rahatça ve huzur içinde edâ edebilmeleri için cuma günü hiç değilse öğle tatilini biraz uzatacak tedbirleri almalıdırlar.
Hatipler de Hz. Peygamber'in (sav) sünnetinden ayrılmayarak hutbeyi ölçülü tutmalı, halkı bîzâr etmemelidirler.
Hele zuhr-i âhiri kılmadan veya imamla beraber duâ etmeden camiden çıkan müslümanı kınamanın İslâm'da yeri olmasa gerektir.

--------------------------------------------------------------------------------

1. Cum'a: 9-10
2. Hadisleri, meşhur Altı Kitâb ile Ahmed b. Hanbel'in Müsned'inin ahkâma ait hadislerini ihtivâ eden, Mecduddîn b. Teymiyye (v. 652/1254) tarafından Münteka'l-ahbâr adıyla derlenmiş ve Şevkânî (v. 1250/1832) tarafından Neylu'l-evtâr ismiyle şerhedilmiş bulunan hadis mecmuasından naklediyoruz. (2. bsk. Kahire, 1952), C. III. s. 235-301. Ayrıca her hadisin yanında asıl kaynaklarına işaret edilecektir.
3. Şevkânî, age., s. 236.
4. Nakî su vb.'nin birikinti yeridir. Burada da yağmur suları birikir, sular çekildikten sonra biten ottan develer istifâde edermiş.
5. Bu üçüncü ezandan maksad bugün okunan birinci ezandır. Sondan başa doğru sayılırsa kamet birinci, hatibin önünde okunan ezan ikinci, minareden okunan ilk ezan ise üçüncü olmaktadır. Bu ezan müslümanların uzaktan yakından cumaya yetişebilmelerini temin maksadıyla okutulmuş ve sahâbenin tasvibiyle meşrûiyet kazanmıştır.
6. Hz. Ömer'in satarak borcunu ödediği ev "dâru'l-kazâ" adıyla anılagelmiştir.
7. Bu hadîsi müellif "İstiskâ" kitabında rivâyet etmiştir. c. IV, s. 14.
8. Bu mevzûu için bkz. Gazzâlî, İhyâu ulûmi'd-dîn (Mısır, 1936) c. I, s. 186; İbn Kayyim, Zâdu'l-meâd (Mısır, 1950) c. I, s. 100-104; Şevkânî, age., c. III, s. 255-264.
9. (Müslim, Ebû Dâvûd, Nesâî, Tirmizî'den) Şevkânî, age., c. III, s. 262.
10. Günün tam ortasında yani zeval vaktinde namaz kılmanın hükmü üzerinde üç ictihad vardır: a) İmam Mâlik'e göre namaz kılınabilir, kerâhat vakti değildir. b) Ebû Hanîfe ve Ahmed b. Hanbel'e göre kerâhat vaktidir; cuma ve diğer namazlar kılınmaz. c) İmam Şâfiî'ye göre sadece cuma namazı kılınabilir. Bkz. İbn Rüşd, Bidâyetu'l-müctehîd, c. I, s. 79 vd. İbn Kayyim, age., c. I, s. 103.
11. Vakit girmeden önce: a) Ebû Hanife'ye göre yola çıkmak caizdir. b) Şâfiî'ye göre zevalden sonra yola çıkmak haramdır. Ancak savaş vb. gibi Allah emri olan sefer müstesnâdır. Zevâlden öncesine ait, Şâfiî'den iki ictihad nakledilmiştir: Önceki caiz olduğunu, sonraki caiz olmadığını ifade etmektedir. c) İmam Mâlik'e göre yola çıkabilirse de tan yeri ağırdıktan sonra çıkmaması evlâdır. İbn Kayyim, age., c. I, s. 102.
12.Tafsilât için bkz. Şevkânî, age., c. III, s. 255-259; İbn Kayyim, age., c. I, s. 104-106.
13. Bürûc, 85/1-3.
14. Hanefîlerde tercih edilen görüşe göre birinci ezandan itibâren alışveriş haram, cumaya gitmek farzdır. İbn Abidin, Reddu'l-muhtâr, c. I, s. 606.
15. Huccetullâhi'l-bâliğâ (Kahire, tarihsiz; Türkçe neşri İz Yayıncılık tarafından yapılmıştır) c. II, s. 474; karşılaştırınız: Ali A. el-Cürcavî, Hikmetü't-teşrî' ve felsefetüh (Kahire, 1961), c. I, s. 133-137.
16. Hucurât: 9.
17. Şevkânî, age., c. III, s. 236-237; Tâhir Olgun, Müslümanlıkta İbâdet Tarihi (1. bs. İst. 1946), s. 46.
18. İbn Sa'd, Tabakâtü'l-kübrâ (Beyrut, 1960), c. I, s. 244; İbn Hişâm, Sîretü'n-nebeviyye, (2. b. Kâhire, 1955), c. I, s. 435-494; İbn Kayyim, Zâdu'l-meâd, c. I, s. 99 ile 435-494; Şevkânî, Neylu'l-evtâr, c. III, s. 245; İslâm Ansiklopedisi, Cuma ve Hutbe maddeleri.
(*) Bir zirâ' yaklaşık olarak 70 cm.'dir. Civar uzaklığını bir fersah ve daha fazla takdir edenler de olmuştur. Fersah üç mil, mil ise dört bin adımdır.
19. Bu mevzûu için bkz. İbn Rüşd, Bidâyetu'l-müctehîd, c. s. 118 vd., Şevkânî, age., c. III. s. 239 vd, Sıddık Hasen Han, er-Ravzatü'n-nediyye şerhu'd-dürer li'ş-Şevkânî (Mısır, el-Münîriyye) c. I, s. 133 vd., İbn-Hümâm, Fethu'l-kadîr (Kâhire, 1310) c. I, s. 408-422; Gazzâlî, İhyâu ulûmi'd-dîn, c. s. 185 vd. İbn Kudâme, el-Muğnî, (Mısır, 1970) c. II, s. 588-609; heyet, el-Fıkhu ale'l-mezâhibi'l-erbaa, (Mısır, 5. b. 1950) c. I, s. 278 vd.
20. İbn Rüşd, age., c. I, s. 125.
21. Şah Veliyullah, Huccetullâhi'l-bâliğâ, neşr. Seyyid Sâbık c. II, s. 478.
22. er-Ravzatü'n-nediyye, c. I, s. 134-136.
23. Şevkânî, Neylu'l-evtâr, c. III, s. 246-248.
24. Karşılıklı istidlaller ve münakaşa için bkz. İbn-Hümâm, age., c. I, s. 409; İbn Kudâme, age., c. II, 246; Azîmâbâdî, Avnu'l-mabûd, c. I, s. 414; Şevkânî, age., c. III, s. 248.
25. A. Hamdi Akseki, İslâm Dini, (Ankara, 1957), s. 172.
26. Fethu'l-Kadîr, c. I, s. 411. Diğer mezhebler için bkz. İbn Kudâme. age., c. II, 248; Gazzâlî, İhyâ, c. I, s. 186.
27. Fethu'l-kadîr, c. I, s. 409.
28. Fethu'l-kadîr, c. I, s. 312.
29. İhyâu ulûmi'd-dîn, c. I, s. 184.
30. Reddu'l-muhtâr (Mısır, 1307), c. I, s. 589. Bu eserin metin, şerh ve hâşiyesinde bazen "nasb" yani "tayin etmek" tabiri geçtiği için bazı şahıslar "bugün imamları halk tayin etmiyor, bu sebeple onların arkasında cuma kılınmaz" demişlerdir. Halbuki kitapta bu tabir terim mânâsında tayin için kullanılmamıştır; "arkasında cuma kılabilecekleri bir kimse bulduklarında, namaz kıldırması için böyle bir kimsenin arkasında içtima ettiklerinde cumayı kılarlar" denilmiştir. (s. 594). Bugün halk önlerinde böyle imamları bulduklarına göre cumayı kılmaları gerekmektedir.
31. el-Muğnî, c. II, s. 245.
32. İbn Kayyim, age., c. I, s. 117; Buhârî, Kitâbu'l-Cum'a, bâb: 20-36; Tabu'l-Âmira, c. I, s. 219-224; Ebû Dâvûd, ma'a Avni'l-Ma'bûd, c. I, s. 433 vd.
33. Sîretü'n-nebeviyye, c. I, s. 501; krş. Muhammed Hamîdullah, İslâm Peygamberi (trc. M. S. Mutlu, İst. 1966) c. I, s. 114.
34. Buradaki başlangıç, yukarda 23. hadîste geçen başlangıç gibidir.
35. Sîretü'n-nebeviyye, c. I, s. 501, Krş. Hamîdullah, İslâm Peygamberi, c. I, s. 114.
36. Topluca şartlar ve rükünler için bkz. Heyet, el-Fıkhu ale'l-mezâhibi'l-erba'a, c. I, s. 284-288. Geniş bilgi ve münakaşalar için 12 numaralı dipnottaki kaynaklara bakınız.
37. İbn Kudâme, age., c. II, s. 219.
38. Kaf sûresinden Kur'ân-ı Kerîm'in sonuna kadar yer alan sûrelere "mufassal" denir. Bunların baştaki uzunları "tıvâl-ı mufassal"dır.
39. İbn Âbidin, age., c. I, s. 597.
40. Age., s. 598; İbn-Hâc, el-Medhal (Mısır, 1960), c. II, s. 277.
41. Age., s. 598; İbn Kudâme, age., c. II, s. 230.
42. Gazzâlî, İhyâu ulûmi'd-dîn, c. I, s. 186; İbn Kudâme, el-Muğnî, c. II, s. 229.
43. İbn Mâce rivâyet etmiştir. İbn Kudâme, age., c. II. s. 236
44. Neylu'l-evtâr, c. III, s. 272-275.
45. Zâdu'l-meâd, c. I, s. 118-121.
46. Şevkânî, age., c. III, s. 270-271.
47. Şevkânî, age., s. 271; İbn-Hümâm, age., c. I, s. 422; İbn Kudâme, age., c. II, s. 269; Şah Veliyullah, age., s. 445-447.
48. İbn Kudâme, el-Muğnî, c. II, s. 269-270.
49. İbn-Hümâm, age., c. I, s. 422.
50. İbn Kayyim, age., c. I, s. 118-122; Şevkânî, age., c. III, s. 297-299 Ebû Dâvûd, ma'a Avni'l-Ma'bud, c. I, s. 238.
51. el-Umm, c. I, s. 171.
52. Şirâzî, el-Muhezzeb, c. I, s. 124-125; Gazzâlî, İhyâu ulûmi'd-dîn, c. I, s. 186; el-Fıkh ala'l-mezâhib, c. I, s. 292.
53. İbn Kudâme, el-Muğnî, c. II, s 246.
54. İbn-Hümâm age., c. I, s. 411; İbn Âbidin, Reddu'l-muhtâr, c. I, s. 595. İbn Âbidin zuhr-i âhirin kılınması lehindeki hükmü "el-kunye, ez-Zahîriyye, en-Nehr. Şerhu'l-Bakanî" gibi hanefî fıkıh kitaplarından nakletmiş ve bu nakillerinde Makdisî'nin Nûru'ş-Şem'a fî zuhri'l-Cum'a adlı risâlesine istinad eylemiştir.
55. Bu görüşü benimseyerek nakledenler arasında M. Zihni Efendi (Nimet-i İslâm, İst. 1316, 2/534-535), ile Şam allâmesi Cemâleddin el-Kâsımî (Islâhu'l-mesâcid, Beyrut, 1390, s. 50) de vardır. Ayrıca Tahir Olgun (Mevlevî) da Müslümanlıkta İbâdet Tarihi isimli kitabında Nîmet-i İslâm'dan aynı ifadeyi nakletmiştir. (İst. 1946), s. 58.
56. Age., c. I, s. 596.
57. Şevkânî, age., c. III, s. 299; el-Azimâbâdî, Avnu'l-Ma'bûd, c. I, s. 415-417; el-Kâsımî, Islâhu'l-mesâcid, s. 49-51; Galayinî, el-Bid'a fî salâti'z-zuhri ba'de'l-cum'a (müstakil risâle); eş-Şebrâmellisî (aynı mevzuda müstakil risâle) R. Rızâ el-Huseynî, el-Fetâvâ (neşr, S. el-Müneccid, Beyrut, 1971-1972) c. I, s. 199-200, 301-305; c. III, s. 941; c. IV, s. 1551, 1591; c. VI, s. 2521.
58. Bu mânâda bir hadîs için bkz. Şevkânî, Neylu'l-evtâr, c. III, s. 288.
59. M. Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü (İst. 1946), s. 304-310.

Göç Destanı Filmi İzle

2010-10-29T10:44:00.001-07:00

Uygurların yurdunda "Hulkun" isimli bir dağ vardı. Bu dağdan Tuşla ve Selenge isimli iki ırmak çıkardı. Bir gece oradaki bir ağacın üzerine gökten ilâhi bir ışık indi. iki ırmak arasında yaşayan halk bunu dikkkatle izlediler. Ağacın gövdesinde şişkinlik oluştu, ilâhi ışık dokuz ay on gün şişkinlik üzerinde durdu. Ağacın gövdesi yarıldı ve içinden beş çocuk göründü. Bu ülkenin halkı bu çocukları büyüttü. En küçükleri olan Buğu Han büyüyünce hükümdar oldu. Ülke zengin halk mutlu oldu.

Çok zaman geçti. Yulug Tigin isimli bir prens hükümdar oldu. Çinlilerle çok savaştı. Bu savaşlara son vermek için oğlu Gali Tigini bir Çin prensesi ile evlendirmeğe karar verdi. Çinliler , prensese karşılık hükümdardan Tanrı dağının eteğindeki Kutlu Dağ adını taşıyan dağı istediler. Gali Tigin dağı verdi. Çinliler dağı götürmek için dağın etrafında ateş yaktılar, dağ kızınca üzerine sirke döktüler. Ufak parçalara ayrılan dağı arabalara koyarak Çin'e taşıdılar. Memleketteki bütün kuşlar, hayvanlar kendi dilleriyle bu dağın gidişine ağladılar. Bundan yedi gün sonra da Gali Tigin öldü. Kıtlık ve kuraklık oldu. Yurtlarını bırakarak göç etmek zorunda kaldılar.Artık kuşlar bile uçarken "Göç Göç" diye ötüyorlardı.

Aziz Alili Hatim İndir

2010-10-29T10:40:00.000-07:00

Dünyaca Ünlü Hafızlardan Aziz Alili,nin Hatim Çalışmasını İndirmenizi Önemle tavsiye ederiz.. Tüm Hatim Seti Sadece 64 Kb Dosya Ağırlığındadır.

Rar Şifresi: www.kuransunnet.com

Gel Tevbe Eyle İlahi Dinle

2010-10-29T10:24:00.000-07:00

www.islamiyet.blogspot.com İlahiler,islami videolar,ilahi klipler,dini videolar,evliya filmleri

İmanla İlgili Hadisler

2010-10-29T10:20:00.001-07:00

Hadis No : 0036
Ravi: İbn-i Ömer
Tanım: Hz Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Ben, insanlar Allah'tan başka ilahın olmadığına, Muhammed'in de Allah'ın elçisi olduğuna şehadet edinceye, namaz kılıncaya, zekat verinceye kadar onlarla savaş etmekle emrolundum Bunları yaptılar mı, kanlarını, mallarını bana karşı korumuş (emniyet altına almış) olurlar İslam'ın hakkı hariç Artık (samimi olup olmadıklarına dair) durumları Allah'a kalmıştır" (Müslim'deki rivayette "İslam'ın hakkı hariç" ibaresi mevcut değildir)
Kaynak: Buhari, İman 17; Müslim, İman 36, (22)
Hadis No : 0037
Ravi: Ubeydullah İbnu Adiy İbnu'l-Hıyar
Tanım: Hz Peygamber (sav) ashabıyla otururken bir adam gelerek gizlice bir şeyler fısıldadı Ne gibi bir sır tevdi etmişti bilmiyorduk Nihayet Hz Peygamber (sav) onu açıkladı Meğerse o zat, münafıklardan birini öldürmek için izin istiyormuş Adama: "Peki o Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi bulunduğuna şehadet etmiyor mu?" diye sordu Adam: "Hayır o şehddeti ikrar etmiyor" dedi Hz Peygamber (sav): "Namaz kılıyor mu2" diye sordu Adam: "Hayır namaz da kılmıyor" deyince, Hz Peygamber (sav): "Allah'ın öldürmekten beni men ettiği kimseler işte böyleler!" buyurdu
Kaynak: Muvatta,Kasru's-Salat 84, (1, 171)
Hadis No : 0038
Ravi: Tarik el-Eşca'i
Tanım: Resulullah (sav)'ın şöyle söylediğini haber verdi: "Kim Lailahe illallah der ve Allah'tan başka mabudları reddederse, Allah onun malını ve kanını haram kılar (Samimi olup olmadığı) meselesi Allah'a aittir" (Yine Müslim'in bir başka rivayeti "Kim Allah'ı birlerse" diye başlar ve yukarıdaki şekilde devam eder (38 hadis))
Kaynak: Müslim, İman, 37, (23)

Şifa Duâları

2010-10-29T05:16:00.000-07:00

Hazret-i Âişe -radıyallahu anha-dan rivâyete göre Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- kendilerine bir hasta getirildiğinde şöyle duâ ederlerdi;

"Bu hastalığı gider ey insanların Rabbi! Şifâ ver, çünkü şifâ verici sensin. Senin vereceğin şifâdan başka şifâ yoktur. Öyle şifâ ver ki hiç bir hastalık bırakmasın." (8)

Yine Âişe -radıyallahu anhâ-dan rivâyete göre Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz, kendisine bir hasta için şifâ bulmasına duâ taleb edildiği zaman:

Allah'ın adiyle duâya başlarım. Bizim yerimizin toprağı, birimizin tükrüğü ile hastamıza Allah'ın izniyle şifâ verir. " (9)

İbn Abbas -radıyallahu anhümâ-dan rivâyete göre Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz'e bir hâtûn müracaat edip:

-Ya Resûlellah, ben sar'a illetine dûçar oluyorum. Hem de sar'a hâlinde çılıyorum. Allah Teâlâya duâ ediniz ki, bu illeti benden izâle eylesin, dedi.

Resûl-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz kadına hitaben:

-Dilersen sabret, bu illet mukabilinde sana cennet verilsin. Dilersen sıhhat ve afiyetin için Allah Teâlâya duâ edeyim, buyurdu.

Sonra o hâtûn:

-Yâ Resûlallah, böylece sabrederim. Yalnız sar'a hâlinde açılmamam için Allah teâlâ Hazretlerine duâ ediniz, dedi.

Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz de, o halinde açılmaması için duâ buyurdular. (10)

Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyururlardı:

"Ağrıyan dişinin üzerine şehâdet parmağını koyup Yâsin-i şerîfin son tarafını nihayete kadar oku, biiznillah teâlâ şifâ bulur." (11)

"Sağ elini vücudunda rahatsız olduğun mahalle koyup yedi defa mesh eyle ve her meshde: "Hissettiğim bu hastalığın şerrinden Allah'ın izzetine ve kudretine sığınırım!" de. Biiznillah Teâlâ şifâ bulursun." (12)

Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz rahatsızlandıkları zaman onu Cibril tedavi eder ve: "Bismillah. Allah her hastalıkdan seni kurtarır, ve şifâ verir, hased etdiği zaman hasedcinin şerrinden muhafaza eder, her nazarı değenin nazarından seni korur." derdi.

Peygamberimiz bir rahatsızlıkları olduğu zaman Muavvizeteyn sûrelerini okur, kendi üzerine üfler ve onu eliyle üzerinden silerdi. Ve şöyle buyururlardı:

"Ey Rabbim! Beni kendi devan ile tedavi et, bana kendi şifân ile şifâ ver ve beni kendi fazlınla Senden başkalarından müstağni kıl ve beni ezalarından uzak tut." (13)

"Henüz eceli gelmemiş bir hastayı ziyaret eden bir mü'min yedi defa:

"Büyük Allah'dan, büyük Arş'ın rabbi Allah'dan sana şifâ vermesini istiyorum!" derse muhakkak afiyet bulur." (14)

(8) Buhârî, Merdâ,20; Müslim, Selâm,46.Ebû Dâvud, Tıbb, 18,19
(9) Buharî, Tıbb, 38; Müslim, Selâm, 54 Ebû Dâvud, Tıbb, 19.
(10)Tecrîd-i Sarîh Terc, 12/64.
(11) el-Câmi'u's-Sağîr.
(12) Râmuzû'l-Ehâdîs, 311 (İbn Hanbel, Müsned'den).
(13) Râmüzû'l-ehâdîs, 311 (Taberânî'den).
(14) Ebû Dâvud, Cenâiz, 8; Tirmizî, Tıbb, 32; İbn Hanbel, Müsned 1/239.

Gemiye Binerken Okunacak Duâ

2010-10-29T05:14:00.000-07:00

Gemiye binerken şu âyet-i celîleler okunursa bi-iznillah batmaktan emîn olunur:

"Yüzüp gitmesine de, durmasına da bismillah. Muhakkak ki Rabbim Gafûr ve Rahimdir."(1) "Allah'ı lâyık olduğu şekilde takdîr edemediler. Halbuki kıyamet günü yeryüzü tamamen O'nun kabza-i kudretindedir. Gökler de yine O'nun yed-i kudretinde dürülmüşlerdir. O, onların şirk koştukları şeylerden tamamen münezzeh ve Çok yücedir." (2)

(1) Hûd Sûresi, 41.
(2) Zümer Sûresi, 67.

Hilâl'i Görünce Yapılacak Dualar

2010-10-29T05:09:00.001-07:00

Hilâli gördükleri zaman Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem:

-"Ey Rabbim! Bize bunu bereket ve îmân ile başlat, selâmet ve îmân ile başlat. Ey Hilâl! Benim de senin de Rabbimiz Allah'dır." (49)

Yine hilâli gördükleri zaman:

"Allah büyüktür, Allah büyüktür, hamd Allah'a mahsustur, Allah'a dayanmaktan başka kudret kuvvet yoktur. Allah'ım! Senden bu ayın hayrından istiyorum, kaderin şerrinden ve mahşer gününün şerrinden sana sığınıyorum. " (50)

Hoşlanılan veya Hoşlanılmayan Durumların Zuhurunda Yapılacak Dualar

2010-10-29T05:07:00.001-07:00

"Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-e sevdiği bir iş zâhir olunca:

"Her halde Allah'a hamd ederiz" derlerdi." (47)

Düşman Korkusundan Kurtulmak İçin yapılan Dualar

2010-10-23T14:20:00.001-07:00

Düşman Korkusundan Kurtulmak İçin yapılan Dualar

anhüma-yı Allah'a sığındırır ve derdi ki:

"Bütün şeytanlardan ve bütün muzır şeylerden (40) ve her bir isabet edici gözden Allah'ın tam kelieleriyle (41) Allah'a sığınırım." (42)

"Göz isabetinden muhafaza edilmeniz için Allah'a sığınınız. Zira isâbet-i ayn haktır." (43)

"Gözden ve nefesden Allah'a sığınınız." (44)

"Akşamleyin:

Allah Nuh'a rahmet etsin. Ve Nuh'a selâm olsun" diyen kimseyi o gece akreb sokmaz."

--------------------------------------------------------------------------------
(40)Yılan,akreb gibi haşerâttan veyahud insanın şuuruna halel getirecek olan kâffe-i eşyadan.
(41)Kelâmullah ile.tam, kâmil, safi ve fâideli olan kelimeleriyle.
(42) Buharîı, Enbiyâ, 10.
(43-44) Kenzü'l-İrfan, 148.

Yağmur Duâsı

2010-10-23T14:19:00.001-07:00

Yağmur Duâsı

Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- yağmur duâsına çıkınca:

"Ey Rabbim kullarını içir, rahmetini yay, ölü beldeni dirilt." derlerdi. (36)

Rüzgar Esince Okunacak Duâ

2010-10-23T14:18:00.003-07:00

Rüzgar Esince Okunacak Duâ

"Kuzey rüzgârı şiddetlendiği zaman Resûlullah:

"Ey Rabbim! Bu rüzgârla göndereceğin şeylerin şerrinden sana sığınırım" derlerdi. (35)

--------------------------------------------------------------------------------
(35) Tuhfetû'z-zakirîn, 174.

Ölüm Haberi Duyunca Yapılacak Dualar

2010-10-23T14:17:00.001-07:00

Ölüm Haberi Duyunca

"Ölümün kendine hâs bir büyük korkusu vardır. Sizden birinize bir kardeşinin ölüm haberi geldiğinde şöyle desin:

"Biz Allah'a aidiz ve tekrar O'na dönücüleriz. Ey Rabbimiz! Onu sâlihlere ilhak et, ve zürriyetine geride kalanlarla beraber halef ol, yani muîn ol, onu ve bizi dîn gününde mağfiret et! Ey Rabbimiz onun ecrinden bizi mahrum etme, onun arkasından bizi fitneye duçar etme!" (32)

--------------------------------------------------------------------------------
(32) el-Ezkâr, 132 (İbn es-Seniy'den)

Borçdan Kurtulmak İçin Yapılacak Dualar

2010-10-23T14:16:00.000-07:00

Borçtan Halâs Olmak (Kurtulmak) İçin

"Ey Rabbim! Helâl kıldıklarını bana kâfi kılarak haram kıldıklarından beni muhafaza et, beni fazlınla Senden başkalarından müstağni kıl!" (28)

"Sana bir duâ öğreteyim mi ki, onunla duâ edersen dağ kadar borcun olsa Allah onu ödemeye muvaffak kılar. De ki ey Muâz:

Borçlu olan kişi sabah namazından sonra üçyüz defa:

Tevbe İstiğfar Duâları

2010-10-23T14:13:00.001-07:00

Tevbe, istiğfar duâlarının manası, yaptığımız bütün günahlara pişmanlık duyduğumuzu ifade etmemiz, bundan sonraki hayatımızda bir daha böyle günah ve kusurları işlemeyeceğimize Rabbimize söz vermemizdir.
Günah ve kusurlarına pişmanlık duyup, üzüntü ve elem hisseden mü'min, önce şu istiğfar duâsını huşû ve hudû ile okur:

"Estağfirullah. Estağfirullah. Estağfirullahe'l-azîm el-kerîm, ellezî lâ ilâhe illâ hüve'l-hayyü'l-kayyûmü ve etûbü ileyhi, tevbete abdin zâlimin li-nefsihî, lâ yemlikü li-nefsihî mevten velâ hayâten velâ nüşûrâ. Ve es-elühü't-tevbete ve'l-mağfirete ve'l-hidâyete lenâ, innehû, hüve't-tevvâbü'r-rahîm."
"Yâ Settere'l uyûb, Yâ gaffare'z-zünûb! Bu ana gelinceye kadar benim elimden, dilimden, gözümden, kulağımdan, ayağımdan ve elimden bilerek veya bilmeyerek meydana gelen bütün günah ve hatalarıma tevbe ettim, pişman oldum. Küfür, şirk, isyan, günah ve kusur her ne türlü hâl vaki oldu ise, cümlesine nadim oldum, pişmanlık duydum. Bir daha yapmamaya azm ü cezm ü kast ettim. Sen bu tevbemi kabul eyle. Nefsime uyup, şeytana tabi olup da aynı günah ve kusurları bir daha tekrar etmeme imkan verme, yâ Rabbi. Bir daha iman ve ikrar ediyorum ki, Peygamberlerin evveli Âdem Aleyhisselâm, ahiri ise Hazret-i Muhammed Aleyhisselâm, bu ikisi arasında sayılarını bilemeyeceğim kadar çok Peygamber gelmiş, İlâhi kitapları tebliğ etmişlerdir. Bunların cümlesine inandım, iman ettim, hepsi de haktır ve gerçektir. Bütün peygamberlere, onlara gönderilmiş olan İlâhi kitaplara ve içindeki emirlere şeksiz ve şüphesiz iman ettim, dilimle ikrar, kalbimle tasdik ediyorum ve yine iman ve ikrar ediyorum ki en son kitap Kur'ân-ı Azimüşşân ve en son Peygamber de Hazret-i Muhammed Aleyhisselâm'dır."

"Amentü billâhi ve melâiketihî ve kütübihî ve Rusulihi ve'l-yevmi'l-âhiri ve bi'l-kaderi, hayrihî ve şerrihî minellâhi teâlâ ve'l-bâsü bade'l-mevt. Hakkun, eşhedü en lâ ilâhe illâllah ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve Resûlüh."

Rüyada Korkanın Okuyacağı Duâ

2010-10-23T14:11:00.001-07:00

Rüya kötüye işaret olduğu yolunda kendisinde şüphe belirirse, hemen şu duayı okumalıdır:
"Allâhümme innâ neûzü bike min ameli'ş-şeytani ve seyyiâti'l-ahkâm."

"Allah'ım, şeytanın şerrinden ve rüyanın kötüsünden sana sığınırız."

İster hayra, ister şerre işaret olsun, korkutan rüyalardan sonra umumiyetle şu duâ okunmalı, Allah'a sığınmalıdır:

"Eûzü bi-kelimatillâhi't-tâmmati min gadabihî ve şerri ibadihi ve min hemezati'ş-şeyâtîne ve en yahdurûn.."
"Allah'ıntam olan kelimeleri ile gazabından, kullarının şerrinden, şeytanların vesveselerinden ve şeytanların hazır bulunmasından Allah'a sığınırım."

İmam-ı Azam'ın Tesbih Duâsı

2010-10-23T14:10:00.001-07:00

İmam-ı Â'zam Hazretlerinin gece gündüz dilinden düşürmediği rivayet edilen meşhur tesbih duası şöyledir:
"Subhâne'l-ebediyyi'l-ebed. Subhâne'l-vâhidi'l-ehad. Subhâne'l-ferdi's-samed. Subhâne râfi's-semâi bi-gayri amed. Subhâne men beseta'l-arda alâ mâin cemed. Subhâne men haleka'l-halka fe-ahsâhüm aded. Subhâne men kaseme'l-erzâka ve lem yense ehad. Subhânellezi lem yettehiz sâhibeten, vela veleden. Subhânellezi lem yelid ve lem yûled ve lem yeküllehû küfüven ehad. Subhâne men yerânî ve ya'rifü mekânî ve yerzukunî velâ yensânî... "
"Ebed ve ebedî olan Allah'ı tesbih ederim. Bir ve tek olan Allah'ı tesbih ederim. Tek ve herşey kendisine muhtaç olan Allah'ı tesbih ederim. Semayı direksiz yükselten Allah'ı tesbih ederim. Yeryüzünü donmuş su üzerine yayan Allah'ı tesbih ederim. Mahlukatı yaratan ve onları çeşitlendiren Allah'ı tesbih ederim. Rızkı taksim eden, hiçbir canlıyı unutmayan Allah'ı tesbih ederim. Eş ve çocuk edinmeyen Allah'ı tesbih ederim. Doğurmamış, doğrulmamış ve hiçbir şey de kendisine denk olmayan Allah'ı tesbih ederim. Beni gören, yerimi bilen, beni rızıklandıran ve beni unutmayan Allah'ı tesbih ederim."

Yemek Duâsı

2010-10-23T14:09:00.001-07:00

Yemek Duâsı
Bizler sofraya oturunca, önce: "Bismillâhirrahmânirrahîm" der, sonra elimizi uzatırız. Şayet Besmele'yi baştan unutacak olursak, hatırımıza geldiği yerde, "Bismilâhi fî evvelihî ve âhîrihî" deriz. Yemeğe böyle zikirle başlayan mü'min, fikirle devam eder, hamd'le de bitirerek Peygamberimizin şu hamd duâsını da sonunda aynen okur:
"Elhamdü lillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve cealenâ müslimîn!.."
"Bizi yediren içiren ve bizi Müslümanlardan kılan Allah'a hamdolsun."

Cuma Namazından Sonra Dua

2010-10-23T14:08:00.001-07:00

İmam-ı Suyûtî el-Câmi'u's-sağîr'inde rivâyet eder ki:
Nebiyy-i Ekrem -sallallahu aleyhi ve sellem- Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:
"Kim cum'a namazından sonra -konuşmadan ve kalkmadan- ihlâs sûresini, Felâk sûresini ve Nâs sûresini yedişer defa okursa Allah Teâlâ onu gelecek cum'aya kadar, zarar verici şeylerden muhafaza buyurur," (18)
Her namazdan sonra:
Li-îlâfi Kureyş Sûresi sabah ve akşam veya beş vakit namazın akabinde en az onbir kerre okunmağa devam edilirse bi-iznillahi Teâlâ kişinin hayat tehlikesinden emin kalacağını İmam Rabbânî Mektûbat'ında haber veriyor.

--------------------------------------------------------------------------------
(18) el-Câmiu's-Sağir.

Namazdan Sonra Okunacak Dualar

2010-10-23T14:07:00.001-07:00

Peygamberimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- namaz kıldıkları zaman sağ eliyle başlarını meshederler ve:

Kendisinden başka ilâh bulunmayan Allah'ın adıyle. Rahman ve Rahîm ancak O'dur. Benden üzüntüyü düşünceyi ve hüznü gider ey Rabbim!" (8) derlerdi.
"Farz namazı kıldığınız zaman, her bir farz namazdan sonra on defa:

deyiniz. Böyle diyene bir köle azâd etmiş gibi ecir yazılır." (9) buyururlardı.

--------------------------------------------------------------------------------
(8) Buharî, Deavat, 35, 40.
(9) Buhârî, Ezan, 155.

Yeni Elbise Giyerken Okunan Duâ

2010-10-23T14:06:00.000-07:00

Yeni elbise insana gurur, kibir verir, günahkar bir ruh hali telkin eder. Böyle bir hisse kapılmamak için yeni elbiseyi giyerken duâ okunru, kibre, gurura kapılmamak için Allah'a iltica edilir, elbiseyi hayırlı yerlerde, hayırların ihyasında giymek için niyette bulunulur:
"Elhamdülillâhillezî kesâni mâ üvâriye bihi avretî ve etecemmelü bihi fî hayâtî."
"Avret yerimi örtecek elbiseyi bana ihsan eden ve giyindiğimde beni güzelleştiren Rabbime hamd olsun."
Elbise giyip çıkarırken "Bismillâhillezî lâ ilâhe illâ hüve" (Kendisinden başka hiç bir ibadet edilecek ilâh olmayan Allah'ın adıyla) demelidir. Bir insan elbiselerini giyip çıkarırken "Bismillâh" demesi manen bir perdedir. Odalarımızda bizimle beraber olan melekleri unutmayalım. "Bismillâh" gözle göremediğimiz manevi varlıklar olan meleklere ve cinlere perdedir.